Gminy województwa wielkopolskiego o największym udziale terenów chronionych
Krzymów 100%, Krzywiń 100%, Wijewo 100%, Chrzypsko Wielkie 100%, Sieraków 100%, Kobyla Góra 100%, Ostrzeszów 100%, Orchowo 100%, Powidz 100%, Władysławów 100%, Sośnie 100%, Kramsk 97%, Babiak 96%, Odolanów 96%, Ostrowite 94%.
W skali kraju formy ochrony obejmują część terenu w 2 201 z 2 479 gmin. Udział odnosi się do całej powierzchni gminy według Państwowego Rejestru Granic.
Cztery różne sytuacje prawne
W parku narodowym i w rezerwacie przyrody zakaz zabudowy wynika wprost z ustawy o ochronie przyrody. Jej art. 15 ust. 1 zabrania budowy i przebudowy obiektów budowlanych oraz urządzeń technicznych poza tymi, które służą samej formie ochrony, i nie zależy to od żadnej uchwały.
Obszar Natura 2000 nie zakazuje budowania. Art. 33 zabrania działań, które mogłyby znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru, a przedsięwzięcie, które mogłoby tak oddziaływać, przechodzi ocenę oddziaływania na obszar Natura 2000. Rozstrzyga wpływ na siedliska i gatunki, dla których obszar wyznaczono, więc dom jednorodzinny i ferma to dwie zupełnie różne sprawy.
W parku krajobrazowym i na obszarze chronionego krajobrazu zakazy nie wynikają wprost z ustawy. Art. 17 ust. 1 i art. 24 ust. 1 podają katalog i mówią, że zakazy „mogą być wprowadzone”: obowiązują te, które wybrał akt powołujący daną formę. Przy zabudowie najczęściej chodzi o zakaz stawiania nowych obiektów budowlanych w pasie 100 metrów od brzegu rzeki, jeziora albo innego naturalnego zbiornika wodnego.
Użytek ekologiczny, zespół przyrodniczo-krajobrazowy, stanowisko dokumentacyjne i pomnik przyrody chronią pojedynczy obiekt albo niewielki teren. Katalog z art. 45 ust. 1 nie wymienia zakazu budowy, wymienia za to zakaz niszczenia i przekształcania samego obiektu oraz zakaz zmiany sposobu użytkowania ziemi, i na działce z taką formą to zwykle one decydują o inwestycji.
Parki narodowe (2)
- Drawieński Park Narodowy - 11 342 ha
- Wielkopolski Park Narodowy - 7620 ha
Parki krajobrazowe (16)
- Krajeński Park Krajobrazowy - 74 986 ha
- Lednicki Park Krajobrazowy - 7618 ha
- Miedzichowski Park Krajobrazowy - 1432 ha
- Nadwarciański Park Krajobrazowy - 13 428 ha
- Park Krajobrazowy Dolina Baryczy - 86 337 ha
- Park Krajobrazowy Dolina Kamionki - 2047 ha
- Park Krajobrazowy im. Gen. Dezyderego Chłapowskiego - 17 323 ha
- Park Krajobrazowy Nadgoplański Park Tysiąclecia - 9983 ha
- Park Krajobrazowy Promno - 3364 ha
- Park Krajobrazowy Puszcza Zielonka - 12 202 ha
- Powidzki Park Krajobrazowy - 24 887 ha
- Przemęcki Park Krajobrazowy - 21 450 ha
- Rogaliński Park Krajobrazowy - 12 683 ha
- Sierakowski Park Krajobrazowy - 30 918 ha
- Skulski Park Krajobrazowy - 3076 ha
Pozostałe (1)
- Żerkowsko-Czeszewski Park Krajobrazowy - 15 795 ha
Rezerwaty przyrody (105)
- Rezerwat na Jeziorze Zgierzynieckim im. Bolesława Papi - 98,7 ha
- Rezerwat przyrody Bagno Chlebowo - 4,63 ha
- Rezerwat przyrody Bagno Chorzemińskie - 3,92 ha
- Rezerwat przyrody Baszków - 3,76 ha
- Rezerwat przyrody Bielawy - 20 ha
- Rezerwat przyrody Bieniszew - 144 ha
- Rezerwat przyrody Bobrownia - 122 ha
- Rezerwat przyrody Bobrowy Zakątek - 51 ha
- Rezerwat przyrody Bodzewko - 1,31 ha
- Rezerwat przyrody Brzeziny - 4,41 ha
- Rezerwat przyrody Brzęki przy Starej Gajówce - 6,45 ha
- Rezerwat przyrody Buczyna - 15,8 ha
- Rezerwat przyrody Buczyna Helenopol - 42,5 ha
- Rezerwat przyrody Buki nad Jeziorem Lutomskim - 54,8 ha
- Rezerwat przyrody Bukowy Ostrów - 79,4 ha
Pozostałe (90)
- Rezerwat przyrody Bytyńskie Brzęki - 15,2 ha
- Rezerwat przyrody Cegliniec - 4,91 ha
- Rezerwat przyrody Czaple Wyspy - 7,14 ha
- Rezerwat przyrody Czarci Staw - 4,97 ha
- Rezerwat przyrody Czarne Doły - 135 ha
- Rezerwat przyrody Czerwona Róża - 5,36 ha
- Rezerwat przyrody Czerwona Wieś - 3,81 ha
- Rezerwat przyrody Czeszewski Las - 534 ha
- Rezerwat przyrody Czmoń - 23,6 ha
- Rezerwat przyrody Dąbrowa koło Biadek Krotoszyńskich - 16,2 ha
- Rezerwat przyrody Dąbrowa Smoszew - 13,9 ha
- Rezerwat przyrody Dębina - 31,3 ha
- Rezerwat przyrody Dębno - 8,03 ha
- Rezerwat przyrody Dębno nad Wartą - 21,8 ha
- Rezerwat przyrody Diabli Skok - 21 ha
- Rezerwat przyrody Dolina Kamionki - 59,2 ha
- Rezerwat przyrody Dolina Lutyni - 77 ha
- Rezerwat przyrody Dolinka - 2,5 ha
- Rezerwat przyrody Dołęga - 1,17 ha
- Rezerwat przyrody Duszniczki - 0,77 ha
- Rezerwat przyrody Dwunastak - 9,2 ha
- Rezerwat przyrody Gogulec - 5,3 ha
- Rezerwat przyrody Goździk Siny w Grzybnie - 16,4 ha
- Rezerwat przyrody Huby Grzebieniskie - 14,8 ha
- Rezerwat przyrody Jakubowo - 4,02 ha
- Rezerwat przyrody Jezioro Czarne - 16,5 ha
- Rezerwat przyrody Jezioro Dębiniec - 37,3 ha
- Rezerwat przyrody Jezioro Drążynek - 6,34 ha
- Rezerwat przyrody Jezioro Pławno - 16,7 ha
- Rezerwat przyrody Jezioro Trzebidzkie - 91,5 ha
- Rezerwat przyrody Jezioro Wierzchołek - 22,7 ha
- Rezerwat przyrody Jodły Ostrzeszowskie - 8,73 ha
- Rezerwat przyrody Kawęczyńskie Brzęki - 49,9 ha
- Rezerwat przyrody Klasztorne Modrzewie koło Dąbrówki Kościelnej - 6,19 ha
- Rezerwat przyrody Kolno Międzychodzkie - 14,7 ha
- Rezerwat przyrody Kozie Brody - 0,72 ha
- Rezerwat przyrody Krajkowo - 165 ha
- Rezerwat przyrody Kuźnik - 96 ha
- Rezerwat przyrody Las Grądowy nad Mogilnicą - 7,32 ha
- Rezerwat przyrody Las Liściasty w Promnie - 6,02 ha
- Rezerwat przyrody Las Łęgowy w Dolinie Pomianki - 6,04 ha
- Rezerwat przyrody Las Mieszany w Nadleśnictwie Łopuchówko - 10,8 ha
- Rezerwat przyrody Leśna Ostoja koło Promna im. Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy - 55,1 ha
- Rezerwat przyrody Majówka - 8,04 ha
- Rezerwat przyrody Meteoryt Morasko - 55,2 ha
- Rezerwat przyrody Miejski Bór - 25,5 ha
- Rezerwat przyrody Mielno - 94,3 ha
- Rezerwat przyrody Miranowo - 9,89 ha
- Rezerwat przyrody Modrzew Polski w Noskowie - 1,05 ha
- Rezerwat przyrody Mszar Bogdaniec - 21,6 ha
- Rezerwat przyrody Mszar nad Jeziorem Mnich - 6,43 ha
- Rezerwat przyrody Nietoperze w Starym Browarze - 0,97 ha
- Rezerwat przyrody Niwa - 16,5 ha
- Rezerwat przyrody Okrąglak - 8,15 ha
- Rezerwat przyrody Olbina - 17 ha
- Rezerwat przyrody Oles w Dolinie Pomianki - 3,09 ha
- Rezerwat przyrody Ostoja żółwia błotnego - 4,42 ha
- Rezerwat przyrody Pępowo - 12,2 ha
- Rezerwat przyrody Pieczyska - 5,07 ha
- Rezerwat przyrody Promenada - 4,28 ha
- Rezerwat przyrody Pustelnik - 93,7 ha
- Rezerwat przyrody Rogoźno - 0,39 ha
- Rezerwat przyrody Słonawy - 3,05 ha
- Rezerwat przyrody Smolary - 143 ha
- Rezerwat przyrody Sokółki - 240 ha
- Rezerwat przyrody Stara Buczyna w Rakowie - 3,51 ha
- Rezerwat przyrody Studnica - 5,78 ha
- Rezerwat przyrody Śnieżycowy Jar - 9,7 ha
- Rezerwat przyrody Świetlista Dąbrowa - 79 ha
- Rezerwat przyrody Torfowisko Kaczory - 32,8 ha
- Rezerwat przyrody Torfowisko Lis - 4,71 ha
- Rezerwat przyrody Torfowisko nad Jeziorem Świętym - 6,79 ha
- Rezerwat przyrody Torfowisko Źródliskowe w Gostyniu Starym - 3,58 ha
- Rezerwat przyrody Urbanowo - 7,73 ha
- Rezerwat przyrody Uroczysko Jary - 86,6 ha
- Rezerwat przyrody Wełna - 10,4 ha
- Rezerwat przyrody Wiązy w Nowym Lesie - 6,85 ha
- Rezerwat przyrody Wielki Las - 78,6 ha
- Rezerwat przyrody Wielkopolska Dolina Rurzycy - 897 ha
- Rezerwat przyrody Wilcze Błoto - 3,27 ha
- Rezerwat przyrody Wrzosowiska w Okonku - 204 ha
- Rezerwat przyrody Wydymacz - 48,2 ha
- Rezerwat przyrody Wyspa Konwaliowa - 24,9 ha
- Rezerwat przyrody Wyspa na Jeziorze Chobienickim - 26,3 ha
- Rezerwat przyrody Zamorze Pniewskie - 96 ha
- Rezerwat przyrody Zielona Góra - 95,9 ha
- Rezerwat przyrody Złota Góra - 121 ha
- Rezerwat przyrody Źródliska Flinty - 45 ha
- Rezerwat przyrody Żurawiniec - 1,67 ha
- Rezerwat przyrody Żywiec Dziewięciolistny - 10,5 ha
Obszary Natura 2000 siedliskowe (60)
- Obszar Natura 2000 Bagno Chlebowo - 465 ha
- Obszar Natura 2000 Baranów - 109 ha
- Obszar Natura 2000 Barłożnia Wolsztyńska - 22 ha
- Obszar Natura 2000 Będlewo-Bieczyny - 752 ha
- Obszar Natura 2000 Biedrusko - 9938 ha
- Obszar Natura 2000 Buczyna w Długiej Goślinie - 703 ha
- Obszar Natura 2000 Dąbrowy Obrzyckie - 885 ha
- Obszar Natura 2000 Dębowa Góra - 587 ha
- Obszar Natura 2000 Dolina Bukówki - 776 ha
- Obszar Natura 2000 Dolina Cybiny - 2425 ha
- Obszar Natura 2000 Dolina Debrzynki - 1295 ha
- Obszar Natura 2000 Dolina Kamionki - 848 ha
- Obszar Natura 2000 Dolina Łobżonki - 5894 ha
- Obszar Natura 2000 Dolina Miały - 582 ha
- Obszar Natura 2000 Dolina Mogielnicy - 1161 ha
Pozostałe (45)
- Obszar Natura 2000 Dolina Noteci - 50 532 ha
- Obszar Natura 2000 Dolina Piławy - 2204 ha
- Obszar Natura 2000 Dolina Rurzycy - 1766 ha
- Obszar Natura 2000 Dolina Swędrni - 1291 ha
- Obszar Natura 2000 Dolina Szczyry - 347 ha
- Obszar Natura 2000 Dolina Średzkiej Strugi - 557 ha
- Obszar Natura 2000 Dolina Wełny - 1447 ha
- Obszar Natura 2000 Fortyfikacje w Poznaniu - 149 ha
- Obszar Natura 2000 Glinianki w Lenartowicach - 7,45 ha
- Obszar Natura 2000 Grądy Bytyńskie - 1301 ha
- Obszar Natura 2000 Grądy w Czerniejewie - 1213 ha
- Obszar Natura 2000 Jezioro Gopło - 13 459 ha
- Obszar Natura 2000 Jezioro Kaliszańskie - 719 ha
- Obszar Natura 2000 Jezioro Kubek - 1796 ha
- Obszar Natura 2000 Jezioro Mnich - 46 ha
- Obszar Natura 2000 Jodły Ostrzeszowskie - 8,58 ha
- Obszar Natura 2000 Kiszewo - 2301 ha
- Obszar Natura 2000 Kopanki - 0,53 ha
- Obszar Natura 2000 Lasy Żerkowsko-Czeszewskie - 7158 ha
- Obszar Natura 2000 Lipickie Mokradła - 370 ha
- Obszar Natura 2000 Ostoja koło Promna - 1399 ha
- Obszar Natura 2000 Ostoja Międzychodzko-Sierakowska - 7591 ha
- Obszar Natura 2000 Ostoja nad Baryczą - 82 026 ha
- Obszar Natura 2000 Ostoja Nadwarciańska - 26 653 ha
- Obszar Natura 2000 Ostoja Pilska - 3272 ha
- Obszar Natura 2000 Ostoja Przemęcka - 4396 ha
- Obszar Natura 2000 Ostoja Wielkopolska - 8427 ha
- Obszar Natura 2000 Ostoja Zgierzyniecka - 575 ha
- Obszar Natura 2000 Pojezierze Gnieźnieńskie - 15 922 ha
- Obszar Natura 2000 Poligon w Okonku - 2180 ha
- Obszar Natura 2000 Pradolina Bzury-Neru - 21 886 ha
- Obszar Natura 2000 Puszcza Bieniszewska - 954 ha
- Obszar Natura 2000 Puszcza Pyzdrska - 1727 ha
- Obszar Natura 2000 Rogalińska Dolina Warty - 14 754 ha
- Obszar Natura 2000 Rynna Jezior Obrzańskich - 15 306 ha
- Obszar Natura 2000 Sieraków - 1,05 ha
- Obszar Natura 2000 Stawy Kiszkowskie - 477 ha
- Obszar Natura 2000 Struga Białośliwka - 252 ha
- Obszar Natura 2000 Torfowisko Rzecińskie - 236 ha
- Obszar Natura 2000 Uroczyska Kujańskie - 1018 ha
- Obszar Natura 2000 Uroczyska Płyty Krotoszyńskiej - 34 225 ha
- Obszar Natura 2000 Uroczyska Puszczy Drawskiej - 74 768 ha
- Obszar Natura 2000 Uroczyska Puszczy Zielonki - 1496 ha
- Obszar Natura 2000 Zachodnie Pojezierze Krzywińskie - 5495 ha
- Obszar Natura 2000 Zamorze Pniewskie - 305 ha
Obszary Natura 2000 ptasie (19)
- Obszar Natura 2000 Dąbrowy Krotoszyńskie - 34 245 ha
- Obszar Natura 2000 Dolina Baryczy - 55 517 ha
- Obszar Natura 2000 Dolina Małej Wełny pod Kiszkowem - 1252 ha
- Obszar Natura 2000 Dolina Samicy - 2391 ha
- Obszar Natura 2000 Dolina Środkowej Noteci i Kanału Bydgoskiego - 32 672 ha
- Obszar Natura 2000 Dolina Środkowej Warty - 57 104 ha
- Obszar Natura 2000 Jeziora Pszczewskie i Dolina Obry - 14 793 ha
- Obszar Natura 2000 Jezioro Zgierzynieckie - 553 ha
- Obszar Natura 2000 Lasy Puszczy nad Drawą - 190 279 ha
- Obszar Natura 2000 Nadnoteckie Łęgi - 16 058 ha
- Obszar Natura 2000 Ostoja Nadgoplańska - 9816 ha
- Obszar Natura 2000 Ostoja Rogalińska - 21 763 ha
- Obszar Natura 2000 Pojezierze Sławskie - 39 145 ha
- Obszar Natura 2000 Pradolina Warszawsko-Berlińska - 23 412 ha
- Obszar Natura 2000 Puszcza nad Gwdą - 77 679 ha
Pozostałe (4)
- Obszar Natura 2000 Puszcza Notecka - 178 256 ha
- Obszar Natura 2000 Wielki Łęg Obrzański - 7540 ha
- Obszar Natura 2000 Zbiornik Jeziorsko - 10 350 ha
- Obszar Natura 2000 Zbiornik Wonieść - 2802 ha
Obszary chronionego krajobrazu (40)
- Goplańsko-Kujawski Obszar Chronionego Krajobrazu - 66 000 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Bagna Średzkie - 120 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Biedrusko - 7267 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Dąbrowy Krotoszyńskie Baszków-Rochy - 39 862 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Dolina Baryczy - 43 350 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Dolina Cybiny w Nekielce - 36,1 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Dolina Cybiny w Poznaniu - 182 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Dolina Łobżonki i Bory Kujańskie - 17 240 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Dolina Noteci - 68 840 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Dolina Prosny - 10 602 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Dolina rzeki Ciemnej - 3500 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Dolina rzeki Swędrni w okolicach Kalisza - 5000 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Dolina rzeki Wirynki - 101 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Dolina Samicy Kierskiej - 2658 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Dolina Warty i Dolnej Noteci - 31 766 ha
Pozostałe (25)
- Obszar Chronionego Krajobrazu Dolina Wełny i Rynna Gołaniecko-Wągrowiecka - 22 640 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Rzeki Debrzynki - 1565 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Gorzycko - 9322 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu H (Międzychód) - 32 243 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu I Międzyrzecz-Trzciel - 39 597 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Jeziora Niepruszewskiego - 38,4 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Kompleks leśny Śmigiel-Święciechowa - 8975 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Krzywińsko-Osiecki (woj. doln.) - 8500 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Krzywińsko-Osiecki wraz z zadrzewieniami generała Dezyderego Chłapowskiego i kompleksem leśnym Osieczna-Góra (woj. wielkop.) - 71 425 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Lasów Miradzkich - 7267 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Pojezierze Sławskie, Pradolina Obry i Rynna Zbąszyńska - 41 700 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Pojezierze Wałeckie i Dolina Gwdy (woj. wielkopolskie) - 58 375 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Przemęcko-Wschowski i kompleks leśny Włoszakowice - 41 225 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Puszcza Drawska - 46 257 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Puszcza nad Drawą (woj. wielkopolskie) - 62 200 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Puszcza Notecka - 58 170 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Rynny Jeziora Lusowskiego i Doliny Samy - 1243 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Rynny Obrzycko-Obrzańskie - 18 915 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Szwajcaria Żerkowska - 14 750 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu w gminie Kórnik - 7854 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Wzgórza Ostrzeszowskie i Kotlina Odolanowska - 9400 ha
- Powidzko-Bieniszewski Obszar Chronionego Krajobrazu - 46 000 ha
- Pyzdrski Obszar Chronionego Krajobrazu - 30 000 ha
- Uniejowski Obszar Chronionego Krajobrazu - 18 000 ha
- Złotogórski Obszar Chronionego Krajobrazu - 31 000 ha
Skąd pochodzą te liczby
Granice form ochrony z usługi pobierania Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, w granicach gmin z Państwowego Rejestru Granic. Stan rejestru na 6 października 2026.
Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim tego, co dopiero przechodzi procedurę: zmiany granic obszarów Natura 2000 są w usłudze GDOŚ wydzielone jako konsultowane, a nowy użytek ekologiczny trafia do rejestru dopiero po uchwale rady gminy. Nie ma w nim też samych zakazów. Dla wszystkiego poza parkiem narodowym i rezerwatem wybiera je akt powołujący daną formę i ten akt trzeba przeczytać osobno.
Najczęściej zadawane pytania
Ile gmin województwa wielkopolskiego leży w formach ochrony przyrody?
Obszarowe formy ochrony obejmują część terenu w 191 z 226 gmin województwa wielkopolskiego. Park narodowy albo rezerwat przyrody leży w 57.