Co zmienił przepis z 1 września 2026
Wniosek o warunki zabudowy złożony od 1 września 2026 gmina rozpatrzy tylko wtedy, gdy wszedł u niej w życie plan ogólny (art. 59 ust. 3 ustawy z 7 lipca 2023 r., termin z art. 5 pkt 9 noweli z 30 kwietnia 2026 r.). Wnioski złożone wcześniej idą po dotychczasowych zasadach.
Plan ogólny nie wszedł jeszcze w życie w 1 634 gminach, a w ostatnim opublikowanym roczniku wydały one 166 372 decyzje, czyli 92% krajowej liczby. Tam, gdzie plan już obowiązuje, dochodzi drugi warunek: działka musi leżeć w wyznaczonym w nim obszarze uzupełnienia zabudowy (art. 61 ust. 1 pkt 1a), a wyznaczenie takiego obszaru jest dla gminy dobrowolne.
Jak działa plan ogólny i co jeszcze zmienia, tłumaczymy w poradniku. Stan dokumentu w każdej gminie opisujemy na stronach planu ogólnego.
Ile tych decyzji zapadało
Od 2009 roku liczba decyzji w skali kraju wahała się między 120 640 a 180 206 rocznie. Rekord padł w 2024 roku, a mediana na gminę wyniosła wtedy 43.
Domów jednorodzinnych dotyczyło 119 070 z nich. Osobno gminy wydały 20 841 decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, prowadzonych dla dróg, sieci i podobnych zadań.
Odmowy liczymy w oknie trzech lat: w latach 2022-2024 gminy rozstrzygnęły 483 245 wniosków, z czego 26 725 odmownie. W jednej gminie pojedynczy rok bywa zbyt zmienny, żeby cokolwiek z niego wyczytać.
Województwa
wielkopolskie - 24 614 · mazowieckie - 23 785 · podkarpackie - 19 234 · kujawsko-pomorskie - 17 040 · łódzkie - 14 042 · warmińsko-mazurskie - 13 120 · pomorskie - 12 065 · zachodniopomorskie - 11 132 · małopolskie - 7 014 · podlaskie - 6 953 · lubelskie - 6 538 · świętokrzyskie - 6 328 · lubuskie - 6 007 · dolnośląskie - 5 501 · śląskie - 4 454 · opolskie - 2 379
Czego te liczby nie powiedzą
GUS liczy decyzje dla całej gminy, więc żadna liczba w tym zestawieniu nie opisuje pojedynczej działki. O konkretnej działce rozstrzyga plan miejscowy w tym punkcie, granica obszaru uzupełnienia zabudowy, sąsiedztwo i dostęp do drogi publicznej.
Rocznik 2024 jest najnowszym, jaki GUS opublikował, i opisuje regułę sprzed 1 września 2026. Liczba decyzji z przeszłości mówi więc o skali tego, co przepis zatrzymał, i nie zapowiada, ile decyzji zapadnie w tym roku.
Rejestr wydanych decyzji o warunkach zabudowy prowadzi każda gmina (art. 67 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), ale krajowego zbioru nie ma: Rejestr Urbanistyczny obejmie te decyzje dopiero od 1 lipca 2029 roku. Własną warstwę mapową publikują 282 gminy i na ich stronach do niej odsyłamy; w pozostałych o wgląd do rejestru pyta się w urzędzie.
Skąd pochodzą te dane
Liczby decyzji pochodzą z Banku Danych Lokalnych GUS, dziedzina „Decyzje o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego i o warunkach zabudowy”, dla poziomu gmin. Odczytaliśmy całą serię od 2009 do 2024 roku 8 września 2026. Rocznik 2024 jest najnowszym, jaki GUS opublikował, więc wszystko, co liczbowe, opisuje 2024 rok, a nie dzisiejszy dzień.
Stan prawny na 2 września 2026. Tego dnia przeczytaliśmy przepisy w Dzienniku Ustaw (ustawa z 7 lipca 2023 r., Dz.U. 2023 poz. 1688, z nowelą z 30 kwietnia 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 781). Terminy w tej sprawie przesuwano już trzykrotnie, więc przed złożeniem wniosku potwierdź stan w urzędzie gminy.
Status planu ogólnego bierzemy z rejestrów sprawdzonych 1 września 2026, a pokrycie planami miejscowymi ze statystyki GUS. Każde z tych źródeł aktualizuje się we własnym rytmie, więc daty się różnią.
- GUS, Bank Danych Lokalnych - decyzje o warunkach zabudowy i o lokalizacji inwestycji celu publicznego, rocznie, dla każdej gminy
- Dziennik Ustaw - ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wraz z nowelami z 2023 i 2026 roku
- Rejestr Urbanistyczny i serwis GUGiK - status planu ogólnego gminy
Najczęściej zadawane pytania
Czy da się dziś dostać warunki zabudowy?
To zależy od gminy. Od 1 września 2026 decyzja jest możliwa tylko tam, gdzie w życie wszedł plan ogólny, a w 1 634 gminach taki plan jeszcze nie obowiązuje. Otwórz kartę swojej gminy, żeby zobaczyć, po której stronie tej granicy leży, i potwierdź stan w urzędzie.
Czym różni się wuzetka od planu miejscowego?
Plan miejscowy jest uchwałą rady gminy i obowiązuje na całym obszarze, który obejmuje, więc przeznaczenie terenu odczytuje się wprost z niego. Decyzja o warunkach zabudowy rozstrzyga jedną, indywidualną sprawę i wydaje się ją tylko tam, gdzie planu nie ma. Tam, gdzie plan obowiązuje, o wuzetkę się nie występuje.
Jak długo ważna jest decyzja o warunkach zabudowy?
To zależy od daty. Decyzje wydane w sprawach wszczętych od 16 października 2025 wygasają po pięciu latach od dnia, w którym stały się prawomocne (art. 64c ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), a starsze pozostają bezterminowe. Niezależnie od tego organ stwierdza wygaśnięcie decyzji, gdy inny wnioskodawca uzyskał dla tego terenu pozwolenie na budowę albo skutecznie zgłosił budowę, oraz gdy dla terenu uchwalono plan miejscowy o innych ustaleniach. Przeniesienie decyzji na inną osobę jest możliwe, ale robi to urząd odrębną decyzją, za zgodą tego, dla kogo ją wydano (art. 63 ust. 5).