Co zmienił przepis z 1 września 2026
Wniosek o warunki zabudowy złożony od 1 września 2026 może zakończyć się wydaniem decyzji tylko wtedy, gdy w gminie wszedł w życie plan ogólny (art. 59 ust. 3 ustawy z 7 lipca 2023 r., termin z art. 5 pkt 9 noweli z 30 kwietnia 2026 r.); w przeciwnym razie urząd prowadzi sprawę, ale kończy ją odmową. Wnioski złożone wcześniej rozpatruje się na dotychczasowych zasadach.
Plan ogólny nie wszedł jeszcze w życie w 1 452 gminach, a w ostatnim opublikowanym roczniku wydały one 149 409 decyzji, czyli 38% krajowej liczby. Tam, gdzie plan już obowiązuje, dochodzi drugi warunek: działka musi leżeć w wyznaczonym w nim obszarze uzupełnienia zabudowy (art. 61 ust. 1 pkt 1a), a wyznaczenie takiego obszaru jest dla gminy dobrowolne. Warunku tego nie stosuje się m.in. do odbudowy, rozbudowy i nadbudowy (art. 61 ust. 1a).
Jak działa plan ogólny i co jeszcze zmienia, wyjaśnia poradnik. Stan planu w każdej gminie: strony planu ogólnego.
Ile tych decyzji zapadało
Od 2009 roku liczba decyzji w skali kraju wahała się między 124 500 a 392 983 rocznie. Rekord padł w 2025 roku, a mediana na gminę wyniosła wtedy 76.
Domów jednorodzinnych dotyczyło 313 689 z nich. Osobno gminy wydały 22 351 decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, wydawanych dla dróg, sieci i podobnych inwestycji.
Odsetek odmów obejmuje łącznie trzy lata: w latach 2023-2025 gminy rozstrzygnęły 751 908 wniosków, z czego 37 301 odmownie. W jednej gminie pojedynczy rok bywa zbyt zmienny, żeby cokolwiek z niego wyczytać.
Decyzje w województwach (2025)
wielkopolskie - 56 651 · mazowieckie - 53 987 · podkarpackie - 51 623 · kujawsko-pomorskie - 37 396 · łódzkie - 29 116 · warmińsko-mazurskie - 25 083 · pomorskie - 24 270 · zachodniopomorskie - 22 503 · podlaskie - 16 547 · lubelskie - 14 880 · świętokrzyskie - 13 879 · lubuskie - 12 765 · małopolskie - 12 555 · dolnośląskie - 9 200 · śląskie - 8 055 · opolskie - 4 473
Czego te liczby nie powiedzą
GUS liczy decyzje dla całej gminy, więc żadna liczba w tym zestawieniu nie opisuje pojedynczej działki. O konkretnej działce rozstrzyga plan miejscowy w tym punkcie, granica obszaru uzupełnienia zabudowy, sąsiedztwo i dostęp do drogi publicznej.
Rocznik 2025 jest najnowszym, jaki GUS opublikował, i opisuje regułę sprzed 1 września 2026. Liczba decyzji z przeszłości mówi więc o skali tego, co przepis zatrzymał, i nie zapowiada, ile decyzji zapadnie w tym roku.
Rejestr wydanych decyzji o warunkach zabudowy prowadzi każda gmina (art. 67 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), ale krajowego zbioru nie ma: Rejestr Urbanistyczny obejmie te decyzje dopiero od 1 lipca 2029 roku. Własną warstwę mapową publikują 282 gminy i link do niej jest na stronie gminy; w pozostałych o wgląd do rejestru pyta się w urzędzie.
Skąd pochodzą te dane
Liczby decyzji pochodzą z Banku Danych Lokalnych GUS, dziedzina „Decyzje o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego i o warunkach zabudowy”, dla poziomu gmin. Seria obejmuje lata 2009-2025 (stan na 4 października 2026). Rocznik 2025 jest najnowszym, jaki GUS opublikował, więc wszystko, co liczbowe, opisuje 2025 rok, a nie dzisiejszy dzień.
Stan prawny na 2 września 2026 według Dziennika Ustaw (ustawa z 7 lipca 2023 r., Dz.U. 2023 poz. 1688, z nowelą z 30 kwietnia 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 781). Terminy w tej sprawie przesuwano już trzykrotnie, więc przed złożeniem wniosku potwierdź stan w urzędzie gminy.
Status planu ogólnego: rejestry według stanu na 13 października 2026; pokrycie planami miejscowymi: statystyka GUS. Każde z tych źródeł aktualizuje się we własnym rytmie, więc daty się różnią.
- GUS, Bank Danych Lokalnych - decyzje o warunkach zabudowy i o lokalizacji inwestycji celu publicznego, rocznie, dla każdej gminy
- Dziennik Ustaw - ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wraz z nowelami z 2023 i 2026 roku
- Rejestr Urbanistyczny i serwis GUGiK - status planu ogólnego gminy
Najczęściej zadawane pytania
Czy da się dziś dostać warunki zabudowy?
To zależy od gminy. Od 1 września 2026 decyzja jest możliwa tylko w gminie z obowiązującym planem ogólnym i tylko w obszarze uzupełnienia zabudowy, jeśli plan go wyznacza. W 1 452 gminach plan ogólny jeszcze nie obowiązuje. Otwórz kartę swojej gminy, żeby zobaczyć, po której stronie tej granicy leży, i potwierdź stan w urzędzie.
Czym różni się wuzetka od planu miejscowego?
Plan miejscowy jest uchwałą rady gminy i obowiązuje na całym obszarze, który obejmuje, więc przeznaczenie terenu odczytuje się wprost z niego. Decyzja o warunkach zabudowy rozstrzyga jedną, indywidualną sprawę i wydaje się ją tylko tam, gdzie nie ma planu miejscowego, a od 1 września 2026 dodatkowo tylko w obszarze uzupełnienia zabudowy z planu ogólnego. Tam, gdzie obowiązuje plan miejscowy, o wuzetkę się nie występuje.
Jak długo ważna jest decyzja o warunkach zabudowy?
To zależy od daty. Decyzje wydane w sprawach wszczętych od 16 października 2025 wygasają po pięciu latach od dnia, w którym stały się prawomocne (art. 64c ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), a starsze pozostają bezterminowe. Niezależnie od tego organ stwierdza wygaśnięcie decyzji, gdy inny wnioskodawca uzyskał dla tego terenu pozwolenie na budowę albo skutecznie zgłosił budowę, oraz gdy dla terenu uchwalono plan miejscowy o innych ustaleniach. Przeniesienie decyzji na inną osobę jest możliwe, ale robi to urząd odrębną decyzją, za zgodą tego, dla kogo ją wydano (art. 63 ust. 5).