Gminy województwa podkarpackiego o największym udziale terenów chronionych
Lutowiska 100%, Ustrzyki Dolne 100%, Krempna 100%, Niwiska 100%, Jaśliska 100%, Horyniec-Zdrój 100%, Narol 100%, Bircza 100%, Dubiecko 100%, Krasiczyn 100%, Krzywcza 100%, Adamówka 100%, Sieniawa 100%, Dynów 100%, Komańcza 100%.
W skali kraju formy ochrony obejmują część terenu w 2 201 z 2 479 gmin. Udział odnosi się do całej powierzchni gminy według Państwowego Rejestru Granic.
Cztery różne sytuacje prawne
W parku narodowym i w rezerwacie przyrody zakaz zabudowy wynika wprost z ustawy o ochronie przyrody. Jej art. 15 ust. 1 zabrania budowy i przebudowy obiektów budowlanych oraz urządzeń technicznych poza tymi, które służą samej formie ochrony, i nie zależy to od żadnej uchwały.
Obszar Natura 2000 nie zakazuje budowania. Art. 33 zabrania działań, które mogłyby znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru, a przedsięwzięcie, które mogłoby tak oddziaływać, przechodzi ocenę oddziaływania na obszar Natura 2000. Rozstrzyga wpływ na siedliska i gatunki, dla których obszar wyznaczono, więc dom jednorodzinny i ferma to dwie zupełnie różne sprawy.
W parku krajobrazowym i na obszarze chronionego krajobrazu zakazy nie wynikają wprost z ustawy. Art. 17 ust. 1 i art. 24 ust. 1 podają katalog i mówią, że zakazy „mogą być wprowadzone”: obowiązują te, które wybrał akt powołujący daną formę. Przy zabudowie najczęściej chodzi o zakaz stawiania nowych obiektów budowlanych w pasie 100 metrów od brzegu rzeki, jeziora albo innego naturalnego zbiornika wodnego.
Użytek ekologiczny, zespół przyrodniczo-krajobrazowy, stanowisko dokumentacyjne i pomnik przyrody chronią pojedynczy obiekt albo niewielki teren. Katalog z art. 45 ust. 1 nie wymienia zakazu budowy, wymienia za to zakaz niszczenia i przekształcania samego obiektu oraz zakaz zmiany sposobu użytkowania ziemi, i na działce z taką formą to zwykle one decydują o inwestycji.
Parki narodowe (2)
- Bieszczadzki Park Narodowy - 29 202 ha
- Magurski Park Narodowy - 19 962 ha
Parki krajobrazowe (10)
- Ciśniańsko-Wetliński Park Krajobrazowy - 51 461 ha
- Czarnorzecko-Strzyżowski Park Krajobrazowy - 25 654 ha
- Jaśliski Park Krajobrazowy - 25 878 ha
- Park Krajobrazowy Doliny Sanu - 27 728 ha
- Park Krajobrazowy Gór Słonnych - 56 188 ha
- Park Krajobrazowy Lasy Janowskie - 44 532 ha
- Park Krajobrazowy Pasma Brzanki - 15 427 ha
- Park Krajobrazowy Pogórza Przemyskiego - 60 561 ha
- Park Krajobrazowy Puszczy Solskiej - 28 895 ha
- Południoworoztoczański Park Krajobrazowy - 20 816 ha
Rezerwaty przyrody (106)
- Rezerwat przyrody Bagno Przecławskie - 25,5 ha
- Rezerwat przyrody Bobry w Uhercach - 27,2 ha
- Rezerwat przyrody Bór - 364 ha
- Rezerwat przyrody Broduszurki - 25,6 ha
- Rezerwat przyrody Brzoza Czarna w Reczpolu - 3,55 ha
- Rezerwat przyrody Brzyska Wola - 155 ha
- Rezerwat przyrody Buczyna w Cyrance na Płaskowyżu Kolbuszowskim - 20,4 ha
- Rezerwat przyrody Buczyna w Wańkowej - 98,5 ha
- Rezerwat przyrody Bukowica - 294 ha
- Rezerwat przyrody Bukowy Las - 85,7 ha
- Rezerwat przyrody Chwaniów - 355 ha
- Rezerwat przyrody Cisy na Górze Jawor - 3,68 ha
- Rezerwat przyrody Cisy w Malinówce - 4,44 ha
- Rezerwat przyrody Cisy w Nowej Wsi - 2,38 ha
- Rezerwat przyrody Cisy w Serednicy - 14,3 ha
Pozostałe (91)
- Rezerwat przyrody Dolina Jodłówki - 102 ha
- Rezerwat przyrody Dolina Smarkatej - 56 ha
- Rezerwat przyrody Dyrbek - 130 ha
- Rezerwat przyrody Dziurkowiec - 190 ha
- Rezerwat przyrody Golesz - 27,5 ha
- Rezerwat przyrody Gołoborze - 12 ha
- Rezerwat przyrody Góra Chełm - 155 ha
- Rezerwat przyrody Góra Sobień - 5 ha
- Rezerwat przyrody Grąd w Średniej Wsi - 58,7 ha
- Rezerwat przyrody Herby - 146 ha
- Rezerwat przyrody Hulskie im. Stefana Myczkowskiego - 193 ha
- Rezerwat przyrody Husówka - 72 ha
- Rezerwat przyrody Igiełki - 27,9 ha
- Rezerwat przyrody Imielty Ług - 801 ha
- Rezerwat przyrody Jamy - 1,66 ha
- Rezerwat przyrody Jastkowice - 45,7 ha
- Rezerwat przyrody Jaźwiana Góra - 4,02 ha
- Rezerwat przyrody Jedlina - 67,1 ha
- Rezerwat przyrody Kalwaria Pacławska - 173 ha
- Rezerwat przyrody Kamera - 37,4 ha
- Rezerwat przyrody Kamienne - 8,19 ha
- Rezerwat przyrody Kamień nad Jaśliskami - 302 ha
- Rezerwat przyrody Kamień nad Rzepedzią - 90,9 ha
- Rezerwat przyrody Kołacznia - 0,1 ha
- Rezerwat przyrody Końskie Błota - 21 ha
- Rezerwat przyrody Kopystanka - 189 ha
- Rezerwat przyrody Kozigarb - 33,3 ha
- Rezerwat przyrody Koziniec - 28,8 ha
- Rezerwat przyrody Kretówki - 95,9 ha
- Rezerwat przyrody Krępak - 138 ha
- Rezerwat przyrody Krywe - 515 ha
- Rezerwat przyrody Las Klasztorny - 40,4 ha
- Rezerwat przyrody Las Zapaśny - Pamięci Sieniawskich Leśników - 37,3 ha
- Rezerwat przyrody Leoncina - 8,6 ha
- Rezerwat przyrody Lisia Góra - 8,5 ha
- Rezerwat przyrody Liwocz - 84,4 ha
- Rezerwat przyrody Lupa - 4,66 ha
- Rezerwat przyrody Łęka - 377 ha
- Rezerwat przyrody Łysa Góra - 160 ha
- Rezerwat przyrody Minokąt - 23,1 ha
- Rezerwat przyrody Moczary - 12,4 ha
- Rezerwat przyrody Modrzyna - 17,3 ha
- Rezerwat przyrody Mójka - 288 ha
- Rezerwat przyrody Mur Krzeczkowski - 62,4 ha
- Rezerwat przyrody Na Opalonym - 217 ha
- Rezerwat przyrody Na Oratyku - 233 ha
- Rezerwat przyrody Nad Jeziorem Myczkowieckim - 164 ha
- Rezerwat przyrody Nad Trzciańcem - 180 ha
- Rezerwat przyrody Olsza Kosa w Stężnicy - 1,78 ha
- Rezerwat przyrody Olszyna Łęgowa w Kalnicy - 14,4 ha
- Rezerwat przyrody Olzy - 41,5 ha
- Rezerwat przyrody Pateraki - 60,2 ha
- Rezerwat przyrody Pniów - 4,6 ha
- Rezerwat przyrody Polanki - 184 ha
- Rezerwat przyrody Prządki im. prof. Henryka Świdzińskiego - 13,3 ha
- Rezerwat przyrody Przełom Hołubli - 46,3 ha
- Rezerwat przyrody Przełom Jasiołki - 121 ha
- Rezerwat przyrody Przełom Osławy pod Duszatynem - 320 ha
- Rezerwat przyrody Przełom Osławy Pod Mokrem - 143 ha
- Rezerwat przyrody Przełom Sanu pod Grodziskiem - 101 ha
- Rezerwat przyrody Przełom Strwiąża - 437 ha
- Rezerwat przyrody Przysłup - 213 ha
- Rezerwat przyrody Reberce - 190 ha
- Rezerwat przyrody Sine Wiry - 444 ha
- Rezerwat przyrody Skarpa Jaksmanicka - 1,91 ha
- Rezerwat przyrody Słotwina - 3,35 ha
- Rezerwat przyrody Sochy - 42,1 ha
- Rezerwat przyrody Sołokija - 7,27 ha
- Rezerwat przyrody Starzawa - 197 ha
- Rezerwat przyrody Suchy Łuk - 9,9 ha
- Rezerwat przyrody Szachownica Kostkowata w Stubnie - 14,1 ha
- Rezerwat przyrody Szachownica w Krównikach - 17,2 ha
- Rezerwat przyrody Szwajcaria Ropczycka - 2,59 ha
- Rezerwat przyrody Śnieżyca wiosenna w Dwerniczku - 4,94 ha
- Rezerwat przyrody Targowisko - 10 ha
- Rezerwat przyrody Torfy - 12 ha
- Rezerwat przyrody Turnica - 151 ha
- Rezerwat przyrody Wadernik - 10,8 ha
- Rezerwat przyrody Wielki Las - 87,9 ha
- Rezerwat przyrody Wilcze - 341 ha
- Rezerwat przyrody Winna Góra - 0,12 ha
- Rezerwat przyrody Wisła pod Zawichostem - 1237 ha
- Rezerwat przyrody Woronikówka - 14,8 ha
- Rezerwat przyrody Wydrze - 15,6 ha
- Rezerwat przyrody Zabłocie - 537 ha
- Rezerwat przyrody Zakole - 5,15 ha
- Rezerwat przyrody Zmysłówka - 2,56 ha
- Rezerwat przyrody Zwiezło w dolinie Olchowatego - 484 ha
- Rezerwat przyrody Źródliska Jasiołki - 1572 ha
- Rezerwat przyrody Źródła Tanwi - 186 ha
- Rezerwat Tysiąclecia na Cergowej Górze - 61,7 ha
Obszary Natura 2000 siedliskowe (57)
- Obszar Natura 2000 Bednarka - 1270 ha
- Obszar Natura 2000 Bieszczady - 111 519 ha
- Obszar Natura 2000 Bory Bagienne nad Bukową - 532 ha
- Obszar Natura 2000 Dąbrowa koło Zaklikowa - 4,99 ha
- Obszar Natura 2000 Dolina Dolnego Sanu - 10 177 ha
- Obszar Natura 2000 Dolina Dolnej Tanwi - 8518 ha
- Obszar Natura 2000 Dolna Wisłoka z Dopływami - 454 ha
- Obszar Natura 2000 Dorzecze Górnego Sanu - 1579 ha
- Obszar Natura 2000 Enklawy Puszczy Sandomierskiej - 7952 ha
- Obszar Natura 2000 Fort Salis Soglio - 47,2 ha
- Obszar Natura 2000 Golesz - 261 ha
- Obszar Natura 2000 Horyniec - 11 016 ha
- Obszar Natura 2000 Jaćmierz - 174 ha
- Obszar Natura 2000 Jasiołka - 687 ha
- Obszar Natura 2000 Józefów - Wola Dębowiecka - 60,5 ha
Pozostałe (42)
- Obszar Natura 2000 Klonówka - 155 ha
- Obszar Natura 2000 Kołacznia - 0,1 ha
- Obszar Natura 2000 Kościół w Dydni - 198 ha
- Obszar Natura 2000 Kościół w Nowosielcach - 0,28 ha
- Obszar Natura 2000 Kościół w Równem - 1,36 ha
- Obszar Natura 2000 Kościół w Skalniku - 351 ha
- Obszar Natura 2000 Ladzin - 50,1 ha
- Obszar Natura 2000 Las Hrabeński - 125 ha
- Obszar Natura 2000 Las nad Braciejową - 1440 ha
- Obszar Natura 2000 Las Niegłowicki - 28,5 ha
- Obszar Natura 2000 Lasy Leżajskie - 2656 ha
- Obszar Natura 2000 Lasy Sieniawskie - 18 015 ha
- Obszar Natura 2000 Liwocz - 328 ha
- Obszar Natura 2000 Łąki nad Młynówką - 51 ha
- Obszar Natura 2000 Łąki nad Wojkówką - 9,62 ha
- Obszar Natura 2000 Łąki w Komborni - 13,1 ha
- Obszar Natura 2000 Łukawiec - 2270 ha
- Obszar Natura 2000 Łysa Góra - 2761 ha
- Obszar Natura 2000 Minokąt - 178 ha
- Obszar Natura 2000 Moczary - 1182 ha
- Obszar Natura 2000 Mrowle Łąki - 294 ha
- Obszar Natura 2000 Nad Husowem - 3349 ha
- Obszar Natura 2000 Ostoja Czarnorzecka - 2023 ha
- Obszar Natura 2000 Ostoja Góry Słonne - 46 060 ha
- Obszar Natura 2000 Ostoja Jaśliska - 29 190 ha
- Obszar Natura 2000 Ostoja Magurska - 20 105 ha
- Obszar Natura 2000 Ostoja Przemyska - 39 665 ha
- Obszar Natura 2000 Osuwiska w Lipowicy - 11,6 ha
- Obszar Natura 2000 Patria nad Odrzechową - 573 ha
- Obszar Natura 2000 Rymanów - 5133 ha
- Obszar Natura 2000 Rzeka San - 1375 ha
- Obszar Natura 2000 Sanisko w Bykowcach - 79,8 ha
- Obszar Natura 2000 Starodub w Pełkiniach - 575 ha
- Obszar Natura 2000 Szczecyn - 933 ha
- Obszar Natura 2000 Tarnobrzeska Dolina Wisły - 4060 ha
- Obszar Natura 2000 Trzciana - 2330 ha
- Obszar Natura 2000 Tunel w Szklarach - 8,57 ha
- Obszar Natura 2000 Uroczyska Lasów Janowskich - 34 230 ha
- Obszar Natura 2000 Uroczyska Puszczy Solskiej - 34 671 ha
- Obszar Natura 2000 Uroczyska Roztocza Wschodniego - 5381 ha
- Obszar Natura 2000 Wisłok Środkowy z Dopływami - 1065 ha
- Obszar Natura 2000 Wisłoka z dopływami - 2753 ha
Obszary Natura 2000 ptasie (7)
- Obszar Natura 2000 Beskid Niski - 151 967 ha
- Obszar Natura 2000 Góry Słonne - 55 056 ha
- Obszar Natura 2000 Lasy Janowskie - 60 236 ha
- Obszar Natura 2000 Pogórze Przemyskie - 65 390 ha
- Obszar Natura 2000 Puszcza Sandomierska - 129 304 ha
- Obszar Natura 2000 Puszcza Solska - 79 349 ha
- Obszar Natura 2000 Roztocze - 103 503 ha
Obszary chronionego krajobrazu (17)
- Brzóźniański Obszar Chronionego Krajobrazu - 11 905 ha
- Czarnorzecki Obszar Chronionego Krajobrazu - 10 039 ha
- Hyżnieńsko-Gwoźnicki Obszar Chronionego Krajobrazu - 24 449 ha
- Jastrząbsko-Żdżarski Obszar Chronionego Krajobrazu - 28 270 ha
- Kuryłowski Obszar Chronionego Krajobrazu - 14 318 ha
- Mielecko-Kolbuszowsko-Głogowski Obszar Chronionego Krajobrazu - 49 706 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Beskidu Niskiego - 82 946 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Pogórza Ciężkowickiego - 62 245 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Pogórza Strzyżowskiego - 20 004 ha
- Przecławski Obszar Chronionego Krajobrazu - 4734 ha
- Przemysko-Dynowski Obszar Chronionego Krajobrazu - 48 475 ha
- Roztoczański Obszar Chronionego Krajobrazu (woj. podkarpackie) - 31 236 ha
- Sieniawski Obszar Chronionego Krajobrazu - 51 263 ha
- Sokołowsko-Wilczowolski Obszar Chronionego Krajobrazu - 24 276 ha
- Strzyżowsko-Sędziszowski Obszar Chronionego Krajobrazu - 14 336 ha
Pozostałe (2)
- Wschodniobeskidzki Obszar Chronionego Krajobrazu - 99 911 ha
- Zmysłowski Obszar Chronionego Krajobrazu - 6210 ha
Skąd pochodzą te liczby
Granice form ochrony z usługi pobierania Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, w granicach gmin z Państwowego Rejestru Granic. Stan rejestru na 6 października 2026.
Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim tego, co dopiero przechodzi procedurę: zmiany granic obszarów Natura 2000 są w usłudze GDOŚ wydzielone jako konsultowane, a nowy użytek ekologiczny trafia do rejestru dopiero po uchwale rady gminy. Nie ma w nim też samych zakazów. Dla wszystkiego poza parkiem narodowym i rezerwatem wybiera je akt powołujący daną formę i ten akt trzeba przeczytać osobno.
Najczęściej zadawane pytania
Ile gmin województwa podkarpackiego leży w formach ochrony przyrody?
Obszarowe formy ochrony obejmują część terenu w 150 z 160 gmin województwa podkarpackiego. Park narodowy albo rezerwat przyrody leży w 59.