Bieszczadzki Park Narodowy

Park narodowy to najsilniejsza obszarowa forma ochrony przyrody w Polsce (art. 8 ustawy o ochronie przyrody). Tworzy go i zmienia jego granice rozporządzenie Rady Ministrów, a parkiem zarządza jego dyrektor.

W parku narodowym art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody zakazuje budowy i przebudowy obiektów budowlanych oraz urządzeń technicznych, poza tymi, które służą celom parku. Zakaz wynika wprost z ustawy, więc obowiązuje w całym parku bez względu na treść rozporządzenia. Forma ma otulinę o powierzchni 520,75 km². Otulina nie jest częścią formy i nie niesie jej zakazów; jest strefą, która ma ją osłaniać przed zagrożeniami z zewnątrz.

Projekt decyzji o warunkach zabudowy dla terenu w parku narodowym i w jego otulinie uzgadnia dyrektor parku (art. 53 ust. 4 pkt 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).

Granice parku przecinają 4 gminy w województwie podkarpackim. Przy każdej gminie podajemy dwie liczby: jaką część jej powierzchni zajmuje park i jaka część całego parku leży właśnie tam.

• Gmina Lutowiska: 229,42 km², czyli 48% powierzchni gminy i 79% całego parku
• Gmina Cisna: 60,9 km², czyli 21% powierzchni gminy i 21% całego parku
• Gmina Czarna: 1,47 km², czyli 0,8% powierzchni gminy i 0,5% całego parku
• Gmina Ustrzyki Dolne: 0 km², czyli poniżej 0,1% powierzchni gminy i poniżej 0,1% całego parku

Rejestr TERYT podaje dla każdej miejscowości jeden punkt, a nie jej granice, więc to ten punkt porównujemy z granicą parku. Jeśli granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu, miejscowość trafia do osobnej grupy: tam część zabudowy może leżeć po jednej stronie granicy, a część po drugiej.

Miejscowości z punktem w granicach parku (5): Lutowiska: Brzegi Górne, Dźwiniacz Górny, Ustrzyki Górne, Wołosate; Cisna: Moczarne.

Miejscowości, przy których granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu (13): Lutowiska: Beniowa, Bereżki, Bukowiec, Caryńskie, Łokieć, Lutowiska, Nasiczne, Sianki, Sokoliki, Tarnawa Niżna, Tarnawa Wyżna, Zatwarnica; Ustrzyki Dolne: Ustrzyki Dolne. Tu o konkretnej działce rozstrzyga jej własne położenie.

Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody wymienia dla tej formy 9 aktów: najpierw ten, który ją utworzył, potem kolejne, od najstarszego.

Tytuł prowadzi do tekstu tam, gdzie rejestr podaje link do dziennika urzędowego. To w tekście aktu są granice i zakazy, a obowiązuje on w brzmieniu po wszystkich zmianach.

• Akt o utworzeniu: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 sierpnia 1973 r. w sprawie utworzenia Bieszczadzkiego Parku Narodowego (Dz.U. z 1973 r. Nr 31, poz. 179).
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 sierpnia 1989 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie utworzenia Bieszczadzkiego Parku Narodowego (Dz.U. z 1989 r. Nr 50, poz. 288).
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 stycznia 1991 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie utworzenia Bieszczadzkiego Parku Narodowego (Dz.U. z 1991 r. Nr 11, poz. 39).
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 19 listopada 1996 r. w sprawie Bieszczadzkiego Parku Narodowego (Dz.U.z 1996 r. Nr 144, poz. 664).
• Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 listopada 1999 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie Bieszczadzkiego Parku Narodowego (Dz.U. 1999 nr 93 poz. 1068).
• ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 2 lipca 2003 r. w sprawie nadania statutu Bieszczadzkiemu Parkowi Narodowemu (Dz. U. z 2003 r. Nr 136 poz. 1279).
• Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 18 lutego 2013 r. w sprawie nadania statutu Bieszczadzkiemu Parkowi Narodowemu z siedzibą w Ustrzykach Górnych (Dz.U. z 2013 r. poz. 302), ogłoszony 6 marca 2013.
• ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 28 października 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie nadania statutu Bieszczadzkiemu Parkowi Narodowemu z siedzibą w Ustrzykach Górnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 2051), ogłoszony 7 grudnia 2015.
• OBWIESZCZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 8 lutego 2016 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie nadania statutu Bieszczadzkiemu Parkowi Narodowemu z siedzibą w Ustrzykach Górnych (Dz. U. z 2016 poz. 215), ogłoszony 22 lutego 2016.

Rejestr notuje, że dla parku obowiązuje plan ochrony.

• Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 27 lipca 2022 r. w sprawie ustanowienia planu ochrony dla Bieszczadzkiego Parku Narodowego.

Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 33 innymi warstwami danych - pokazuje raport o nieruchomości mScanner: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.

Podgląd raportu jest darmowy dla każdego adresu na tym terenie - zobaczysz, jakie dane są dla niego dostępne, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 49,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.

Akty prawne, datę utworzenia, powierzchnię i organ nadzoru podaje karta formy w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody prowadzonym przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska. Kartę odczytaliśmy 6 października 2026.

Granice formy pochodzą z usługi pobierania WFS tego samego rejestru (stan na 6 października 2026), granice gmin z Państwowego Rejestru Granic, a punkty miejscowości z rejestru TERYT. Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim zmian, które dopiero przechodzą procedurę.

• Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, karta formy i usługa WFS
• GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin
• Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, punkty miejscowości