Gminy województwa małopolskiego o największym udziale terenów chronionych
Drwinia 100%, Lipnica Murowana 100%, Łapanów 100%, Nowy Wiśnicz 100%, Gnojnik 100%, Iwkowa 100%, Ropa 100%, Sękowa 100%, Uście Gorlickie 100%, Kamienica 100%, Charsznica 100%, Kozłów 100%, Książ Wielki 100%, Racławice 100%, Słaboszów 100%.
W skali kraju formy ochrony obejmują część terenu w 2 201 z 2 479 gmin. Udział odnosi się do całej powierzchni gminy według Państwowego Rejestru Granic.
Cztery różne sytuacje prawne
W parku narodowym i w rezerwacie przyrody zakaz zabudowy wynika wprost z ustawy o ochronie przyrody. Jej art. 15 ust. 1 zabrania budowy i przebudowy obiektów budowlanych oraz urządzeń technicznych poza tymi, które służą samej formie ochrony, i nie zależy to od żadnej uchwały.
Obszar Natura 2000 nie zakazuje budowania. Art. 33 zabrania działań, które mogłyby znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru, a przedsięwzięcie, które mogłoby tak oddziaływać, przechodzi ocenę oddziaływania na obszar Natura 2000. Rozstrzyga wpływ na siedliska i gatunki, dla których obszar wyznaczono, więc dom jednorodzinny i ferma to dwie zupełnie różne sprawy.
W parku krajobrazowym i na obszarze chronionego krajobrazu zakazy nie wynikają wprost z ustawy. Art. 17 ust. 1 i art. 24 ust. 1 podają katalog i mówią, że zakazy „mogą być wprowadzone”: obowiązują te, które wybrał akt powołujący daną formę. Przy zabudowie najczęściej chodzi o zakaz stawiania nowych obiektów budowlanych w pasie 100 metrów od brzegu rzeki, jeziora albo innego naturalnego zbiornika wodnego.
Użytek ekologiczny, zespół przyrodniczo-krajobrazowy, stanowisko dokumentacyjne i pomnik przyrody chronią pojedynczy obiekt albo niewielki teren. Katalog z art. 45 ust. 1 nie wymienia zakazu budowy, wymienia za to zakaz niszczenia i przekształcania samego obiektu oraz zakaz zmiany sposobu użytkowania ziemi, i na działce z taką formą to zwykle one decydują o inwestycji.
Parki narodowe (6)
- Babiogórski Park Narodowy - 3392 ha
- Gorczański Park Narodowy - 7019 ha
- Magurski Park Narodowy - 19 962 ha
- Ojcowski Park Narodowy - 2146 ha
- Pieniński Park Narodowy - 2346 ha
- Tatrzański Park Narodowy - 21 181 ha
Parki krajobrazowe (11)
- Bielańsko-Tyniecki Park Krajobrazowy - 6359 ha
- Ciężkowicko-Rożnowski Park Krajobrazowy - 18 247 ha
- Dłubniański Park Krajobrazowy - 11 158 ha
- Park Krajobrazowy Beskidu Małego - 22 253 ha
- Park Krajobrazowy Dolinki Krakowskie - 23 477 ha
- Park Krajobrazowy Orlich Gniazd - 64 150 ha
- Park Krajobrazowy Pasma Brzanki - 15 427 ha
- Popradzki Park Krajobrazowy - 53 419 ha
- Rudniański Park Krajobrazowy - 5910 ha
- Tenczyński Park Krajobrazowy - 15 154 ha
- Wiśnicko-Lipnicki Park Krajobrazowy - 14 231 ha
Rezerwaty przyrody (96)
- Rezerwat na Policy im.prof.Zenona Klemensiewicza - 58,7 ha
- Rezerwat przyrody Baniska - 142 ha
- Rezerwat przyrody Barnowiec - 44,7 ha
- Rezerwat przyrody Bembeńskie - 40,6 ha
- Rezerwat przyrody Biała Góra - 11,3 ha
- Rezerwat przyrody Biała Woda - 43,4 ha
- Rezerwat przyrody Białowodzka Góra nad Dunajcem - 67,7 ha
- Rezerwat przyrody Bielańskie Skałki - 1,73 ha
- Rezerwat przyrody Bonarka - 2,29 ha
- Rezerwat przyrody Bór na Czerwonem - 195 ha
- Rezerwat przyrody Bukowica - 22,4 ha
- Rezerwat przyrody Bukowiec - 5,31 ha
- Rezerwat przyrody Cieszynianka - 10,3 ha
- Rezerwat przyrody Cisy w Mogilnie - 34,4 ha
- Rezerwat przyrody Cisy w Wyskitnej - 5,23 ha
Pozostałe (81)
- Rezerwat przyrody Dąbie - 2,61 ha
- Rezerwat przyrody Debrza - 9,48 ha
- Rezerwat przyrody Dębina - 13,1 ha
- Rezerwat przyrody Diable Skały - 16,3 ha
- Rezerwat przyrody Długosz Królewski - 24,2 ha
- Rezerwat przyrody Dolina Eliaszówki - 109 ha
- Rezerwat przyrody Dolina Kluczwody - 35,5 ha
- Rezerwat przyrody Dolina Mnikowska - 20,9 ha
- Rezerwat przyrody Dolina Potoku Rudno - 96 ha
- Rezerwat przyrody Dolina Racławki - 474 ha
- Rezerwat przyrody Dolina Szklarki - 46,6 ha
- Rezerwat przyrody Dolina Sztoły - 19,7 ha
- Rezerwat przyrody Gibiel - 28,5 ha
- Rezerwat przyrody Góra Stołowa im. Ryszarda Malika - 96,2 ha
- Rezerwat przyrody Groty Kryształowe - 1,04 ha
- Rezerwat przyrody Hajnik - 16,8 ha
- Rezerwat przyrody Januszkowa Góra - 19,8 ha
- Rezerwat przyrody Jaworzyna na Chełmie - 36,4 ha
- Rezerwat przyrody Jelenia Góra im. Stanisława Gabryela - 15,9 ha
- Rezerwat przyrody Kajasówka - 11,8 ha
- Rezerwat przyrody Kamień-Grzyb - 1,83 ha
- Rezerwat przyrody Kamionna - 64 ha
- Rezerwat przyrody Kępie na Wyżynie Miechowskiej - 40,5 ha
- Rezerwat przyrody Kleszczowskie Wąwozy - 63,6 ha
- Rezerwat przyrody Kłodne nad Dunajcem - 79,5 ha
- Rezerwat przyrody Koło w Puszczy Niepołomickiej - 3,13 ha
- Rezerwat przyrody Kornuty - 11,9 ha
- Rezerwat przyrody Kostrza - 39,4 ha
- Rezerwat przyrody Kozie Kąty - 26,6 ha
- Rezerwat przyrody Kozie Żebro - 106 ha
- Rezerwat przyrody Kwiatówka - 11,3 ha
- Rezerwat przyrody Las Gościbia - 282 ha
- Rezerwat przyrody Las Lipowy Obrożyska im. Michała Witowskiego - 113 ha
- Rezerwat przyrody Lasy Radłowskie - 30,6 ha
- Rezerwat przyrody Lembarczek - 71,9 ha
- Rezerwat przyrody Lipny Dół koło Książa Wielkiego - 20,2 ha
- Rezerwat przyrody Lipowiec - 11,4 ha
- Rezerwat przyrody Lipówka - 25 ha
- Rezerwat przyrody Lubogoszcz - 20,4 ha
- Rezerwat przyrody Luboń Wielki - 35,2 ha
- Rezerwat przyrody Łabowiec - 53,9 ha
- Rezerwat przyrody Madohora - 447 ha
- Rezerwat przyrody Markowiec-Gródek - 71,9 ha
- Rezerwat przyrody Michałowiec - 12,1 ha
- Rezerwat przyrody Modrzewie - 10,7 ha
- Rezerwat przyrody Mogielica - 50,6 ha
- Rezerwat przyrody Na Policy - 13,8 ha
- Rezerwat przyrody Nad Kotelniczym Potokiem - 26,5 ha
- Rezerwat przyrody Niebieska Dolina - 22 ha
- Rezerwat przyrody Okopy Konfederackie - 1,99 ha
- Rezerwat przyrody Opalonki - 2,23 ha
- Rezerwat przyrody Ostra Góra - 7,22 ha
- Rezerwat przyrody Panieńska Góra - 63,7 ha
- Rezerwat przyrody Panieńskie Skały - 6,41 ha
- Rezerwat przyrody Pazurek - 187 ha
- Rezerwat przyrody Przeciszów - 85,5 ha
- Rezerwat przyrody Przełom Białki pod Krempachami - 8,51 ha
- Rezerwat przyrody Pusta Wielka - 2,58 ha
- Rezerwat przyrody Skała Kmity - 19,4 ha
- Rezerwat przyrody Skałka Rogoźnicka - 0,26 ha
- Rezerwat przyrody Skałki Przegorzalskie - 1,38 ha
- Rezerwat przyrody Skamieniałe Miasto - 15,1 ha
- Rezerwat przyrody Skołczanka - 36,8 ha
- Rezerwat przyrody Sterczów-Ścianka - 3,04 ha
- Rezerwat przyrody Styr - 97,8 ha
- Rezerwat przyrody Śnieżnica - 24,9 ha
- Rezerwat przyrody Uhryń - 16,5 ha
- Rezerwat przyrody Wały - 5,81 ha
- Rezerwat przyrody Wąwóz Bolechowicki - 22,4 ha
- Rezerwat przyrody Wąwóz Homole - 91,2 ha
- Rezerwat przyrody Wierchomla - 25,5 ha
- Rezerwat przyrody Wilczy Grunt - 19 ha
- Rezerwat przyrody Wiślisko Kobyle - 6,7 ha
- Rezerwat przyrody Wysokie Skałki - 10,9 ha
- Rezerwat przyrody Zamczysko nad Rabą - 1,35 ha
- Rezerwat przyrody Zaskalskie-Bodnarówka - 19 ha
- Rezerwat przyrody Zimny Dół - 2,87 ha
- Rezerwat przyrody Złota Góra - 4,29 ha
- Rezerwat przyrody Źródliska Wisłoki - 71,5 ha
- Rezerwat przyrody Żaki - 12,2 ha
- Rezerwat przyrody Żebracze - 58,8 ha
Obszary Natura 2000 siedliskowe (90)
- Obszar Natura 2000 Armeria - 7,39 ha
- Obszar Natura 2000 Bednarka - 1270 ha
- Obszar Natura 2000 Beskid Mały - 7186 ha
- Obszar Natura 2000 Biała Góra - 12,9 ha
- Obszar Natura 2000 Biała Tarnowska - 957 ha
- Obszar Natura 2000 Białowodzka Góra nad Dunajcem - 67,7 ha
- Obszar Natura 2000 Cedron - 217 ha
- Obszar Natura 2000 Chodów - Falniów - 7,27 ha
- Obszar Natura 2000 Cybowa Góra - 18,2 ha
- Obszar Natura 2000 Czarna Orawa - 466 ha
- Obszar Natura 2000 Czerna - 76,4 ha
- Obszar Natura 2000 Dąbie - 3,99 ha
- Obszar Natura 2000 Dębnicko-Tyniecki obszar łąkowy - 283 ha
- Obszar Natura 2000 Dębówka nad rzeką Uszewką - 844 ha
- Obszar Natura 2000 Dolina Białej Przemszy - 1404 ha
Pozostałe (75)
- Obszar Natura 2000 Dolina Białki - 716 ha
- Obszar Natura 2000 Dolina Górnej Mierzawy - 912 ha
- Obszar Natura 2000 Dolina Prądnika - 2156 ha
- Obszar Natura 2000 Dolina rzeki Gróbki - 1000 ha
- Obszar Natura 2000 Dolina Sanki - 22,5 ha
- Obszar Natura 2000 Dolinki Jurajskie - 887 ha
- Obszar Natura 2000 Dolna Soła - 501 ha
- Obszar Natura 2000 Dolny Dunajec - 1294 ha
- Obszar Natura 2000 Giebułtów - 6,38 ha
- Obszar Natura 2000 Górny Dunajec - 150 ha
- Obszar Natura 2000 Grzymałów - 15,2 ha
- Obszar Natura 2000 Jadowniki Mokre - 704 ha
- Obszar Natura 2000 Jaroszowiec - 584 ha
- Obszar Natura 2000 Jaskinia Oblica - 0,52 ha
- Obszar Natura 2000 Kaczmarowe Doły - 12,6 ha
- Obszar Natura 2000 Kalina Mała - 25,6 ha
- Obszar Natura 2000 Kalina-Lisiniec - 5,68 ha
- Obszar Natura 2000 Kępie na Wyżynie Miechowskiej - 54,8 ha
- Obszar Natura 2000 Koło Grobli - 600 ha
- Obszar Natura 2000 Komorów - 4,91 ha
- Obszar Natura 2000 Kościół w Węglówce - 88,6 ha
- Obszar Natura 2000 Krynica - 164 ha
- Obszar Natura 2000 Krzeszowice - 39,8 ha
- Obszar Natura 2000 Kwiatówka - 47 ha
- Obszar Natura 2000 Lipówka - 25,4 ha
- Obszar Natura 2000 Liwocz - 328 ha
- Obszar Natura 2000 Lubogoszcz - 17 ha
- Obszar Natura 2000 Luboń Wielki - 33,6 ha
- Obszar Natura 2000 Łabowa - 3304 ha
- Obszar Natura 2000 Łąki koło Kasiny Wielkiej - 24,4 ha
- Obszar Natura 2000 Łąki Nowohuckie - 59,8 ha
- Obszar Natura 2000 Łososina - 345 ha
- Obszar Natura 2000 Małe Pieniny - 1872 ha
- Obszar Natura 2000 Michałowiec - 20,4 ha
- Obszar Natura 2000 Na Policy - 766 ha
- Obszar Natura 2000 Nawojowa - 2004 ha
- Obszar Natura 2000 Niedzica - 25,8 ha
- Obszar Natura 2000 Nowy Wiśnicz - 326 ha
- Obszar Natura 2000 Ochotnica - 0,18 ha
- Obszar Natura 2000 Opalonki - 2,42 ha
- Obszar Natura 2000 Ostoja Babiogórska - 3350 ha
- Obszar Natura 2000 Ostoja Gorczańska - 17 998 ha
- Obszar Natura 2000 Ostoja Magurska - 20 105 ha
- Obszar Natura 2000 Ostoja Popradzka - 57 931 ha
- Obszar Natura 2000 Ostoja Środkowojurajska - 5768 ha
- Obszar Natura 2000 Ostoja w Paśmie Brzanki - 789 ha
- Obszar Natura 2000 Ostoje Nietoperzy Beskidu Wyspowego - 5705 ha
- Obszar Natura 2000 Ostoje Nietoperzy okolic Bukowca - 665 ha
- Obszar Natura 2000 Ostoje Nietoperzy Powiatu Gorlickiego - 3383 ha
- Obszar Natura 2000 Pieniny - 2336 ha
- Obszar Natura 2000 Pleszczotka - 4,68 ha
- Obszar Natura 2000 Podkowce w Szczawnicy - 569 ha
- Obszar Natura 2000 Polana Biały Potok - 53,4 ha
- Obszar Natura 2000 Poradów - 11,3 ha
- Obszar Natura 2000 Pstroszyce - 19,4 ha
- Obszar Natura 2000 Pustynia Błędowska - 1961 ha
- Obszar Natura 2000 Raba z Mszanką - 249 ha
- Obszar Natura 2000 Rudniańskie Modraszki - Kajasówka - 425 ha
- Obszar Natura 2000 Rudno - 73,2 ha
- Obszar Natura 2000 Skawiński obszar łąkowy - 44,1 ha
- Obszar Natura 2000 Sławice Duchowne - 4,41 ha
- Obszar Natura 2000 Sterczów-Ścianka - 10,8 ha
- Obszar Natura 2000 Środkowy Dunajec z dopływami - 756 ha
- Obszar Natura 2000 Tarnawka - 140 ha
- Obszar Natura 2000 Tatry - 21 018 ha
- Obszar Natura 2000 Torfowiska Orawsko-Nowotarskie - 8267 ha
- Obszar Natura 2000 Torfowisko Wielkie Błoto - 339 ha
- Obszar Natura 2000 Tylmanowa - 0,17 ha
- Obszar Natura 2000 Uniejów Parcele - 3,7 ha
- Obszar Natura 2000 Uroczysko Łopień - 44,5 ha
- Obszar Natura 2000 Wały - 9,25 ha
- Obszar Natura 2000 Widnica - 7,86 ha
- Obszar Natura 2000 Wisłoka z dopływami - 2753 ha
- Obszar Natura 2000 Wiśliska - 69,8 ha
- Obszar Natura 2000 Źródliska Wisłoki - 182 ha
Obszary Natura 2000 ptasie (8)
- Obszar Natura 2000 Babia Góra - 4916 ha
- Obszar Natura 2000 Beskid Niski - 151 967 ha
- Obszar Natura 2000 Dolina Dolnej Skawy - 6819 ha
- Obszar Natura 2000 Dolina Dolnej Soły - 4024 ha
- Obszar Natura 2000 Gorce - 7659 ha
- Obszar Natura 2000 Pasmo Policy - 1190 ha
- Obszar Natura 2000 Puszcza Niepołomicka - 11 762 ha
- Obszar Natura 2000 Stawy w Brzeszczach - 3059 ha
Obszary chronionego krajobrazu (13)
- Bratucicki Obszar Chronionego Krajobrazu - 16 955 ha
- Jastrząbsko-Żdżarski Obszar Chronionego Krajobrazu - 28 270 ha
- Koszycki Obszar Chronionego Krajobrazu - 6599 ha
- Miechowsko-Działoszycki Obszar Chronionego Krajobrazu - 41 152 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Doliny Wisły - 3046 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Otulina Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd i Parku Krajobrazowego Stawki - 44 834 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Pogórza Ciężkowickiego - 62 245 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Wschodniego Pogórza Wiśnickiego - 29 942 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Wyżyny Miechowskiej - 57 010 ha
- Obszar Chronionego Krajobrazu Zachodniego Pogórza Wiśnickiego - 14 226 ha
- Południowomałopolski Obszar Chronionego Krajobrazu - 364 480 ha
- Radłowsko-Wierzchosławicki Obszar Chronionego Krajobrazu - 20 811 ha
- Solecko-Pacanowski Obszar Chronionego Krajobrazu - 47 347 ha
Skąd pochodzą te liczby
Granice form ochrony z usługi pobierania Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, w granicach gmin z Państwowego Rejestru Granic. Stan rejestru na 6 października 2026.
Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim tego, co dopiero przechodzi procedurę: zmiany granic obszarów Natura 2000 są w usłudze GDOŚ wydzielone jako konsultowane, a nowy użytek ekologiczny trafia do rejestru dopiero po uchwale rady gminy. Nie ma w nim też samych zakazów. Dla wszystkiego poza parkiem narodowym i rezerwatem wybiera je akt powołujący daną formę i ten akt trzeba przeczytać osobno.
Najczęściej zadawane pytania
Ile gmin województwa małopolskiego leży w formach ochrony przyrody?
Obszarowe formy ochrony obejmują część terenu w 160 z 183 gmin województwa małopolskiego. Park narodowy albo rezerwat przyrody leży w 68.