Czym jest Południowomałopolski Obszar Chronionego Krajobrazu
Obszar chronionego krajobrazu obejmuje teren o wyróżniającym się krajobrazie, cenny dla turystyki i wypoczynku albo jako korytarz ekologiczny (art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody). Wyznacza go uchwała sejmiku województwa; starsze obszary wyznaczali wojewodowie, a jeszcze wcześniej wojewódzkie rady narodowe.
Co ta forma oznacza dla budowy
Zakazy w tej formie nie wynikają wprost z ustawy. Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody podaje katalog i mówi, że zakazy „mogą być wprowadzone”, więc obowiązują te, które wybrał akt dotyczący tej formy, w brzmieniu po wszystkich zmianach. Najnowszy akt, jaki rejestr wymienia dla tego obszaru, to Uchwała Nr XXI/298/25 Sejmiku Województwa Małopolskiego; pełną listę aktów podajemy niżej.
Na działce w granicach obszaru projekt decyzji o warunkach zabudowy uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).
W których gminach leży Południowomałopolski Obszar Chronionego Krajobrazu
Granice obszaru przecinają 55 gmin w województwie małopolskim. Przy każdej gminie podajemy dwie liczby: jaką część jej powierzchni zajmuje obszar i jaka część całego obszaru leży właśnie tam.
Karta w rejestrze wymienia 54 gminy. Różnica bierze się z kawałków przy granicy gminy mniejszych niż 0,1 ha, których nie liczymy, albo ze zmian granic gmin od czasu wpisu.
- Gmina Uście Gorlickie: 287,57 km², czyli 100% powierzchni gminy i 7,9% całego obszaru
- Gmina Czarny Dunajec: 217,36 km², czyli 100% powierzchni gminy i 6% całego obszaru
- Gmina Jabłonka: 212,59 km², czyli 100% powierzchni gminy i 5,8% całego obszaru
- Gmina Nowy Targ: 201,68 km², czyli 97% powierzchni gminy i 5,5% całego obszaru
- Gmina Sękowa: 187,47 km², czyli 96% powierzchni gminy i 5,1% całego obszaru
- Gmina Łapsze Niżne: 125,54 km², czyli 100% powierzchni gminy i 3,4% całego obszaru
- Gmina Łącko: 118,44 km², czyli 89% powierzchni gminy i 3,2% całego obszaru
- Gmina Ochotnica Dolna: 118,03 km², czyli 84% powierzchni gminy i 3,2% całego obszaru
- Gmina Mszana Dolna: 115,07 km², czyli 68% powierzchni gminy i 3,2% całego obszaru
- Gmina Grybów: 101,93 km², czyli 67% powierzchni gminy i 2,8% całego obszaru
- Gmina Bukowina Tatrzańska: 88,13 km², czyli 67% powierzchni gminy i 2,4% całego obszaru
- Gmina Gródek nad Dunajcem: 87,42 km², czyli 99% powierzchni gminy i 2,4% całego obszaru
- Gmina Łososina Dolna: 84,74 km², czyli 100% powierzchni gminy i 2,3% całego obszaru
- Gmina Krynica-Zdrój: 84,52 km², czyli 58% powierzchni gminy i 2,3% całego obszaru
- Gmina Kamienica: 82,12 km², czyli 86% powierzchni gminy i 2,3% całego obszaru
Pozostałe gminy (40)
- Gmina Bystra-Sidzina: 80,53 km², czyli 100% powierzchni gminy i 2,2% całego obszaru
- Gmina Stary Sącz: 75,48 km², czyli 75% powierzchni gminy i 2,1% całego obszaru
- Gmina Lubień: 75,09 km², czyli 100% powierzchni gminy i 2,1% całego obszaru
- Gmina Jordanów: 74,42 km², czyli 81% powierzchni gminy i 2% całego obszaru
- Gmina Dobra: 70,51 km², czyli 64% powierzchni gminy i 1,9% całego obszaru
- Gmina Limanowa: 69,92 km², czyli 46% powierzchni gminy i 1,9% całego obszaru
- Gmina Laskowa: 69,12 km², czyli 95% powierzchni gminy i 1,9% całego obszaru
- Gmina Łukowica: 68,52 km², czyli 98% powierzchni gminy i 1,9% całego obszaru
- Gmina Raba Wyżna: 65,14 km², czyli 73% powierzchni gminy i 1,8% całego obszaru
- Gmina Kamionka Wielka: 64,1 km², czyli 99% powierzchni gminy i 1,8% całego obszaru
- Gmina Łabowa: 62,92 km², czyli 53% powierzchni gminy i 1,7% całego obszaru
- Gmina Lipnica Wielka: 59,13 km², czyli 88% powierzchni gminy i 1,6% całego obszaru
- Gmina Kościelisko: 55,38 km², czyli 41% powierzchni gminy i 1,5% całego obszaru
- Gmina Szaflary: 54,29 km², czyli 100% powierzchni gminy i 1,5% całego obszaru
- Gmina Słopnice: 53,01 km², czyli 93% powierzchni gminy i 1,5% całego obszaru
- Gmina Czorsztyn: 50,58 km², czyli 82% powierzchni gminy i 1,4% całego obszaru
- Gmina Ropa: 49,1 km², czyli 100% powierzchni gminy i 1,3% całego obszaru
- Gmina Poronin: 47,56 km², czyli 57% powierzchni gminy i 1,3% całego obszaru
- Gmina Gorlice: 44,82 km², czyli 44% powierzchni gminy i 1,2% całego obszaru
- Gmina Rabka-Zdrój: 42,88 km², czyli 62% powierzchni gminy i 1,2% całego obszaru
- Gmina Krościenko nad Dunajcem: 40,4 km², czyli 71% powierzchni gminy i 1,1% całego obszaru
- Gmina Szczawnica: 38,1 km², czyli 43% powierzchni gminy i 1% całego obszaru
- Gmina Nawojowa: 37,54 km², czyli 75% powierzchni gminy i 1% całego obszaru
- Gmina Biały Dunajec: 35,21 km², czyli 100% powierzchni gminy i 1% całego obszaru
- Gmina Podegrodzie: 32,46 km², czyli 50% powierzchni gminy i 0,9% całego obszaru
- Gmina Niedźwiedź: 28,47 km², czyli 38% powierzchni gminy i 0,8% całego obszaru
- Gmina Chełmiec: 23,76 km², czyli 21% powierzchni gminy i 0,7% całego obszaru
- Gmina Spytkowice: 13,06 km², czyli 41% powierzchni gminy i 0,4% całego obszaru
- Gmina Rytro: 10,8 km², czyli 26% powierzchni gminy i 0,3% całego obszaru
- Mszana Dolna: 9,77 km², czyli 36% powierzchni miasta i 0,3% całego obszaru
- Gmina Tymbark: 9,03 km², czyli 28% powierzchni gminy i 0,2% całego obszaru
- Gmina Łużna: 7,58 km², czyli 14% powierzchni gminy i 0,2% całego obszaru
- Gmina Korzenna: 6,46 km², czyli 6% powierzchni gminy i 0,2% całego obszaru
- Nowy Targ: 4,65 km², czyli 9,1% powierzchni miasta i 0,1% całego obszaru
- Nowy Sącz: 3,24 km², czyli 5,6% powierzchni miasta i 0,1% całego obszaru
- Gmina Piwniczna-Zdrój: 1,88 km², czyli 1,5% powierzchni gminy i 0,1% całego obszaru
- Limanowa: 1,28 km², czyli 6,8% powierzchni miasta i poniżej 0,1% całego obszaru
- Grybów: 0 km², czyli poniżej 0,1% powierzchni miasta i poniżej 0,1% całego obszaru
- Gmina Tokarnia: 0 km², czyli poniżej 0,1% powierzchni gminy i poniżej 0,1% całego obszaru
- Gmina Iwkowa: 0 km², czyli poniżej 0,1% powierzchni gminy i poniżej 0,1% całego obszaru
Miejscowości w granicach obszaru
Rejestr TERYT podaje dla każdej miejscowości jeden punkt, a nie jej granice, więc to ten punkt porównujemy z granicą obszaru. Jeśli granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu, miejscowość trafia do osobnej grupy: tam część zabudowy może leżeć po jednej stronie granicy, a część po drugiej.
Miejscowości z punktem w granicach obszaru (314, wymieniamy 60): Gorlice: Bielanka, Szymbark; Ropa: Klimkówka, Łosie, Ropa; Sękowa: Bartne, Bodaki, Krzywa, Małastów, Męcina Mała, Męcina Wielka, Owczary, Radocyna, Ropica Górna, Sękowa, Siary, Wapienne, Wołowiec; Uście Gorlickie: Banica, Blechnarka, Brunary, Czarna, Gładyszów, Hańczowa, Izby, Konieczna, Kunkowa, Kwiatoń, Leszczyny, Nowica, Regietów, Ropki, Skwirtne, Smerekowiec, Śnietnica, Stawisza, Uście Gorlickie, Wysowa-Zdrój, Zdynia; Dobra: Chyszówki, Gruszowiec, Jurków, Półrzeczki, Wilczyce; Kamienica: Kamienica, Zalesie, Zasadne, Zbludza; Laskowa: Jaworzna, Kamionka Mała, Kobyłczyna, Krosna, Laskowa, Sechna, Strzeszyce, Ujanowice, Żmiąca; Limanowa: Kłodne, Stara Wieś; Łukowica: Jadamwola.
Miejscowości, przy których granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu (61, wymieniamy 60): Gorlice: Bystra, Ropica Polska; Łużna: Bieśnik, Szalowa; Sękowa: Czarne, Nieznajowa; Dobra: Dobra; Limanowa: Kanina, Łososina Górna, Mordarka, Sowliny, Wysokie; Łukowica: Stronie; Mszana Dolna: Kasinka Mała, Klimkówka, Mszana Górna, Raba Niżna; Niedźwiedź: Konina, Niedźwiedź, Poręba Wielka; Tymbark: Podłopień, Zamieście; Chełmiec: Chomranice, Klimkówka, Kunów, Mała Wieś, Marcinkowice, Świniarsko, Ubiad; Grybów: Biała Niżna, Cieniawa, Polna, Stróże; Kamionka Wielka: Jamnica; Korzenna: Bukowiec; Krynica-Zdrój: Muszynka; Łabowa: Łabowiec, Składziste; Łososina Dolna: Łęki; Piwniczna-Zdrój: Głębokie, Młodów; Podegrodzie: Mokra Wieś, Podegrodzie, Podrzecze, Stadła; Rytro: Roztoka Ryterska, Sucha Struga; Stary Sącz: Łazy Biegonickie; Czorsztyn: Czorsztyn, Sromowce Niżne, Sromowce Wyżne; Krościenko nad Dunajcem: Hałuszowa, Tylka; Raba Wyżna: Raba Wyżna, Rokiciny Podhalańskie; Spytkowice: Spytkowice; Jordanów: Łętownia; Maków Podhalański: Gronie; Poronin: Małe Ciche, Murzasichle. Tu o konkretnej działce rozstrzyga jej własne położenie.
Akty prawne w rejestrze
Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody wymienia dla tej formy 7 aktów: najpierw ten, który ją utworzył, potem kolejne, od najstarszego.
Tytuł prowadzi do tekstu tam, gdzie rejestr podaje link do dziennika urzędowego. To w tekście aktu są granice i zakazy, a obowiązuje on w brzmieniu po wszystkich zmianach.
- Akt o utworzeniu: Rozporządzenie Nr 27 Wojewody Nowosądeckiego z dnia 1 października 1997 r. w sprawie wyznaczenia Obszaru Chronionego Krajobrazu Województwa Nowosądeckiego (Dz. Urz. z 1997 r. Nr 43, poz. 147).
- Rozporządzenie Nr 92/06 Wojewody Małopolskiego z dnia 24 listopada 2006 r. w sprawie Południowomałopolskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. z dnia 24 listopada 2006 r. Nr 806, poz. 4862), ogłoszony 24 listopada 2006.
- Rozporządzenie Nr 9/07 Wojewody Małopolskiego z dnia 6 lipca 2007 r. zmieniające rozporządzenia w sprawie obszarów chronionego krajobrazu położonych na terenie województwa małopolskiego (Dz. Urz. z 2007 r. Nr 499, poz. 3294), ogłoszony 6 lipca 2007.
- UCHWAŁA NR XVIII/299/12 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO z dnia 27 lutego 2012 r. w sprawie Południowomałopolskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. z dnia 20 marca 2012 r. poz. 1194), ogłoszony 20 marca 2012.
- UCHWAŁA NR XXXIV/578/13 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO z dnia 25 marca 2013 r. w sprawie zmiany Uchwały Nr XVIII/299/12 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 27 lutego 2012 roku w sprawie Południowomałopolskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. z 2013 r. poz. 3130), ogłoszony 24 kwietnia 2013.
- UCHWAŁA NR XX/274/20 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO z dnia 27 kwietnia 2020 roku w sprawie Południowomałopolskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. z 2020 r. poz. 3482), ogłoszony 22 maja 2020.
- UCHWAŁA NR XXI/298/25 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO z dnia 25 sierpnia 2025 roku w sprawie zmiany Uchwały XX/274/20 Sejmiku Województwa Małopolskiego w sprawie Południowomałopolskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. z 2025 r. poz. 5014), ogłoszony 2 września 2025.
Jak to sprawdzić dla konkretnego adresu
Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 33 innymi warstwami danych - pokazuje raport o nieruchomości mScanner: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.
Podgląd raportu jest darmowy dla każdego adresu na tym terenie - zobaczysz, jakie dane są dla niego dostępne, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 49,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.
Skąd pochodzą te dane
Akty prawne, datę utworzenia, powierzchnię i organ nadzoru podaje karta formy w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody prowadzonym przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska. Kartę odczytaliśmy 6 października 2026.
Granice formy pochodzą z usługi pobierania WFS tego samego rejestru (stan na 6 października 2026), granice gmin z Państwowego Rejestru Granic, a punkty miejscowości z rejestru TERYT. Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim zmian, które dopiero przechodzą procedurę.
- Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, karta formy i usługa WFS
- GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin
- Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, punkty miejscowości
Najczęściej zadawane pytania
Czy w granicach obszaru można wybudować dom?
To zależy od aktu, który dotyczy tej formy: ustawa podaje katalog zakazów, a obowiązują te, które akt wybrał, w brzmieniu po zmianach. Najnowszy akt w rejestrze to Uchwała Nr XXI/298/25 Sejmiku Województwa Małopolskiego. Projekt decyzji o warunkach zabudowy uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska.
W których gminach leży Południowomałopolski Obszar Chronionego Krajobrazu?
W 55 gminach. Najwięcej powierzchni obszaru przypada na: Uście Gorlickie (7,9% formy), Czarny Dunajec (6% formy), Jabłonka (5,8% formy) i Nowy Targ (5,5% formy).
Który akt wyznaczył Południowomałopolski Obszar Chronionego Krajobrazu?
Rejestr podaje jako akt o utworzeniu: Rozporządzenie Nr 27 Wojewody Nowosądeckiego z 1 października 1997 (Dz. Urz. z 1997 r. Nr 43, poz. 147). Później wydano jeszcze 6 aktów dotyczących tej formy.
Kto sprawuje nadzór nad tą formą ochrony?
Według rejestru: Dyrektor Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego.