Czym jest Tatrzański Park Narodowy
Park narodowy to najsilniejsza obszarowa forma ochrony przyrody w Polsce (art. 8 ustawy o ochronie przyrody). Tworzy go i zmienia jego granice rozporządzenie Rady Ministrów, a parkiem zarządza jego dyrektor.
Co ta forma oznacza dla budowy
W parku narodowym art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody zakazuje budowy i przebudowy obiektów budowlanych oraz urządzeń technicznych, poza tymi, które służą celom parku. Zakaz wynika wprost z ustawy, więc obowiązuje w całym parku bez względu na treść rozporządzenia. Forma ma otulinę o powierzchni 1,81 km². Otulina nie jest częścią formy i nie niesie jej zakazów; jest strefą, która ma ją osłaniać przed zagrożeniami z zewnątrz.
Projekt decyzji o warunkach zabudowy dla terenu w parku narodowym i w jego otulinie uzgadnia dyrektor parku (art. 53 ust. 4 pkt 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).
W których gminach leży Tatrzański Park Narodowy
Granice parku przecinają 4 gminy w województwie małopolskim. Przy każdej gminie podajemy dwie liczby: jaką część jej powierzchni zajmuje park i jaka część całego parku leży właśnie tam.
- Gmina Kościelisko: 81,29 km², czyli 60% powierzchni gminy i 38% całego parku
- Zakopane: 50,73 km², czyli 60% powierzchni miasta i 24% całego parku
- Gmina Bukowina Tatrzańska: 43,73 km², czyli 33% powierzchni gminy i 21% całego parku
- Gmina Poronin: 36,05 km², czyli 43% powierzchni gminy i 17% całego parku
Miejscowości w granicach parku
Rejestr TERYT podaje dla każdej miejscowości jeden punkt, a nie jej granice, więc to ten punkt porównujemy z granicą parku. Jeśli granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu, miejscowość trafia do osobnej grupy: tam część zabudowy może leżeć po jednej stronie granicy, a część po drugiej.
Miejscowości, przy których granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu (3): Bukowina Tatrzańska: Łysa Polana; Poronin: Małe Ciche, Murzasichle. Tu o konkretnej działce rozstrzyga jej własne położenie.
Akty prawne w rejestrze
Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody wymienia dla tej formy 7 aktów: najpierw ten, który ją utworzył, potem kolejne, od najstarszego.
Tytuł prowadzi do tekstu tam, gdzie rejestr podaje link do dziennika urzędowego. To w tekście aktu są granice i zakazy, a obowiązuje on w brzmieniu po wszystkich zmianach.
- Akt o utworzeniu: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 października 1954 r. w sprawie utworzenia Tatrzańskiego Parku Narodowego (Dz.U. z 1955 r. Nr 4, poz. 23), ogłoszony 4 lutego 1955.
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13 lipca 1981 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie utworzenia Tatrzańskiego Parku Narodowego (Dz. U. z 1981 r. Nr 18, poz. 87), ogłoszony 25 lipca 1981.
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia z dnia 1 kwietnia 2003 r. w sprawie Tatrzańskiego Parku Narodowego (Dz.U. z 2003 r. Nr 65, poz. 599), ogłoszony 16 kwietnia 2003.
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 18 lutego 2013 r. w sprawie nadania statutu Tatrzańskiemu Parkowi Narodowemu z siedzibą w Zakopanem (Dz.U. z 2013 r. poz. 309), ogłoszony 6 marca 2013.
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 24 grudnia 2013 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie nadania statutu Tatrzańskiemu Parkowi Narodowemu z siedzibą w Zakopanem (Dz.U. z 2014 r. poz. 62), ogłoszony 13 stycznia 2014.
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 26 października 2015 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie nadania statutu Tatrzańskiemu Parkowi Narodowemu z siedzibą w Zakopanem (Dz.U. z 2015 r. poz.. 1838), ogłoszony 9 listopada 2015.
- Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 4 marca 2019 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie nadania statutu Tatrzańskiemu Parkowi Narodowemu z siedzibą w Zakopanem (Dz.U. z 2019 r. poz.. 488), ogłoszony 13 marca 2019.
Plan ochrony
Rejestr notuje, że dla parku obowiązuje plan ochrony.
Jak to sprawdzić dla konkretnego adresu
Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 33 innymi warstwami danych - pokazuje raport o nieruchomości mScanner: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.
Podgląd raportu jest darmowy dla każdego adresu na tym terenie - zobaczysz, jakie dane są dla niego dostępne, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 49,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.
Skąd pochodzą te dane
Akty prawne, datę utworzenia, powierzchnię i organ nadzoru podaje karta formy w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody prowadzonym przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska. Kartę odczytaliśmy 6 października 2026.
Granice formy pochodzą z usługi pobierania WFS tego samego rejestru (stan na 6 października 2026), granice gmin z Państwowego Rejestru Granic, a punkty miejscowości z rejestru TERYT. Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim zmian, które dopiero przechodzą procedurę.
- Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, karta formy i usługa WFS
- GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin
- Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, punkty miejscowości
Najczęściej zadawane pytania
Czy w granicach parku można wybudować dom?
Poza obiektami służącymi samej formie ochrony praktycznie nie: art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody zakazuje tam budowy i przebudowy obiektów budowlanych. Zakaz wynika wprost z ustawy. Otulina nie jest częścią formy i tego zakazu nie niesie.
W których gminach leży Tatrzański Park Narodowy?
W 4 gminach. Najwięcej powierzchni parku przypada na: Kościelisko (38% formy), Zakopane (24% formy), Bukowina Tatrzańska (21% formy) i Poronin (17% formy).
Który akt powołał Tatrzański Park Narodowy?
Rejestr podaje jako akt o utworzeniu: Rozporządzenie Rady Ministrów z 30 października 1954 (Dz.U. z 1955 r. Nr 4, poz. 23). Później wydano jeszcze 6 aktów dotyczących tej formy.
Kto sprawuje nadzór nad tą formą ochrony?
Według rejestru: Dyrektor Tatrzańskiego Parku Narodowego.