Gminy województwa świętokrzyskiego o największym udziale terenów chronionych
Busko-Zdrój 100%, Gnojno 100%, Nowy Korczyn 100%, Solec-Zdrój 100%, Stopnica 100%, Wiślica 100%, Oksa 100%, Bieliny 100%, Bodzentyn 100%, Daleszyce 100%, Górno 100%, Miedziana Góra 100%, Mniów 100%, Nowa Słupia 100%, Raków 100%.
W skali kraju formy ochrony obejmują 2199 gmin z 2479. Udział liczymy wobec całej powierzchni gminy z Państwowego Rejestru Granic.
Cztery różne sytuacje prawne
W parku narodowym i w rezerwacie przyrody zakaz zabudowy wynika wprost z ustawy. Art. 15 ust. 1 zabrania budowy i przebudowy obiektów budowlanych oraz urządzeń technicznych poza tymi, które służą samej formie ochrony, i nie zależy to od żadnej uchwały.
Obszar Natura 2000 nie zakazuje budowania. Art. 33 zabrania działań, które mogłyby znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru, a przedsięwzięcie, które mogłoby tak oddziaływać, przechodzi ocenę oddziaływania na obszar Natura 2000. Rozstrzyga wpływ na siedliska i gatunki, dla których obszar wyznaczono, więc dom jednorodzinny i ferma to dwie zupełnie różne sprawy.
W parku krajobrazowym i na obszarze chronionego krajobrazu zakazy nie wynikają wprost z ustawy. Art. 17 ust. 1 i art. 24 ust. 1 podają katalog i mówią, że zakazy „mogą być wprowadzone”: obowiązują te, które wybrał akt powołujący daną formę. Przy zabudowie najczęściej chodzi o zakaz stawiania nowych obiektów budowlanych w pasie 100 metrów od brzegu rzeki, jeziora albo innego naturalnego zbiornika wodnego.
Użytek ekologiczny, zespół przyrodniczo-krajobrazowy, stanowisko dokumentacyjne i pomnik przyrody chronią pojedynczy obiekt albo niewielki teren. Katalog z art. 45 ust. 1 nie wymienia zakazu budowy, wymienia za to zakaz niszczenia i przekształcania samego obiektu oraz zakaz zmiany sposobu użytkowania ziemi, i na działce z taką formą to zwykle one decydują o inwestycji.
Skąd pochodzą te liczby
Granice form ochrony z usługi pobierania Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, przecięte z granicami gmin z Państwowego Rejestru Granic. Stan u nas: 10 września 2026.
Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim tego, co dopiero przechodzi procedurę: zmiany granic obszarów Natura 2000 są w usłudze GDOŚ wydzielone jako konsultowane, a nowy użytek ekologiczny trafia do rejestru dopiero po uchwale rady gminy. Nie ma w nim też samych zakazów. Dla wszystkiego poza parkiem narodowym i rezerwatem wybiera je akt powołujący daną formę i ten akt trzeba przeczytać osobno.
Najczęściej zadawane pytania
Ile gmin województwa świętokrzyskiego leży w formach ochrony przyrody?
Obszarowe formy ochrony obejmują część terenu w 96 z 102 gmin województwa świętokrzyskiego. Park narodowy albo rezerwat przyrody leży w 41.