Czym jest Cisowsko-Orłowiński Obszar Chronionego Krajobrazu
Obszar chronionego krajobrazu obejmuje teren o wyróżniającym się krajobrazie, cenny dla turystyki i wypoczynku albo jako korytarz ekologiczny (art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody). Wyznacza go uchwała sejmiku województwa; starsze obszary wyznaczali wojewodowie, a jeszcze wcześniej wojewódzkie rady narodowe.
Co ta forma oznacza dla budowy
Zakazy w tej formie nie wynikają wprost z ustawy. Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody podaje katalog i mówi, że zakazy „mogą być wprowadzone”, więc obowiązują te, które wybrał akt dotyczący tej formy, w brzmieniu po wszystkich zmianach. Najnowszy akt, jaki rejestr wymienia dla tego obszaru, to Uchwała Nr XLIX/878/14 Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego; pełną listę aktów podajemy niżej.
Na działce w granicach obszaru projekt decyzji o warunkach zabudowy uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).
W których gminach leży Cisowsko-Orłowiński Obszar Chronionego Krajobrazu
Granice obszaru przecinają 6 gmin w województwie świętokrzyskim. Przy każdej gminie podajemy dwie liczby: jaką część jej powierzchni zajmuje obszar i jaka część całego obszaru leży właśnie tam.
- Gmina Raków: 82,34 km², czyli 43% powierzchni gminy i 33% całego obszaru
- Gmina Daleszyce: 52,74 km², czyli 24% powierzchni gminy i 21% całego obszaru
- Gmina Łagów: 51,43 km², czyli 45% powierzchni gminy i 20% całego obszaru
- Gmina Górno: 31,09 km², czyli 37% powierzchni gminy i 12% całego obszaru
- Gmina Bieliny: 24,49 km², czyli 28% powierzchni gminy i 9,7% całego obszaru
- Gmina Pierzchnica: 11,51 km², czyli 11% powierzchni gminy i 4,5% całego obszaru
Miejscowości w granicach obszaru
Rejestr TERYT podaje dla każdej miejscowości jeden punkt, a nie jej granice, więc to ten punkt porównujemy z granicą obszaru. Jeśli granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu, miejscowość trafia do osobnej grupy: tam część zabudowy może leżeć po jednej stronie granicy, a część po drugiej.
Miejscowości z punktem w granicach obszaru (37): Bieliny: Belno, Lechów, Makoszyn, Napęków; Daleszyce: Daleszyce, Danków, Komórki, Marzysz, Słopiec, Wójtostwo; Górno: Górno, Górno-Zawada, Skorzeszyce, Wola Jachowa; Łagów: Duraczów, Gęsice, Łagów, Lechówek, Nowa Zbelutka, Nowy Staw, Okręglica, Płucki, Sadków, Stara Zbelutka, Wola Łagowska; Pierzchnica: Czarna, Holendry; Raków: Celiny, Głuchów, Głuchów-Lasy, Jamno, Korzenno, Papiernia, Radostów, Szumsko, Szumsko-Kolonia, Zalesie.
Miejscowości, przy których granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu (19): Bieliny: Górki Napękowskie; Daleszyce: Borków, Brzechów, Niwy, Szczecno; Górno: Górno-Parcele; Łagów: Małacentów, Winna, Wiśniowa, Złota Woda; Pierzchnica: Ujny; Raków: Dębno, Drogowle, Lipiny, Mędrów, Pągowiec, Raków, Rembów, Smyków. Tu o konkretnej działce rozstrzyga jej własne położenie.
Akty prawne w rejestrze
Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody wymienia dla tej formy 8 aktów: najpierw ten, który ją utworzył, potem kolejne, od najstarszego.
Tytuł prowadzi do tekstu tam, gdzie rejestr podaje link do dziennika urzędowego. To w tekście aktu są granice i zakazy, a obowiązuje on w brzmieniu po wszystkich zmianach.
- Akt o utworzeniu: Rozporządzenie Nr 335/2001 Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 17 października 2001 r. w sprawie utworzenia na terenach otulin parków krajobrazowych obszarów chronionego krajobrazu (Dz. Urz. z 2001 r. Nr 108, poz. 1271), ogłoszony 19 października 2001.
- Rozporządzenie Nr 9/2002 Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 29 stycznia 2002 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie utworzenia na terenach otulin parków krajobrazowych obszarów chronionego krajobrazu (Dz. Urz. z 2002 r. Nr 8, poz. 66), ogłoszony 1 lutego 2002.
- Rozporządzenie Nr 2/2003 Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 14 stycznia 2003 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie utworzenia na terenach otulin parków krajobrazowych obszarów chronionego krajobrazu (Dz. Urz. z 2003 r. Nr 6, poz. 83), ogłoszony 14 stycznia 2003.
- Rozporządzenie Nr 14/2004 Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 21 września 2004 r. w sprawie otulin parków krajobrazowych będących obszarami chronionego krajobrazu (Dz. Urz. z 2004 r. Nr 169, poz. 2278), ogłoszony 27 września 2004.
- Rozporządzenie Nr 80/2005 Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 14 lipca 2005 r. w sprawie Cisowsko-Orłowińskiego Obszaru chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. z 2005 r. Nr 156, poz. 1941), ogłoszony 20 lipca 2005.
- Rozporządzenie Nr 10/2009 Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 28 stycznia 2009 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie Cisowsko-Orłowińskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. z 2009 r. Nr 42, poz. 622), ogłoszony 23 lutego 2009.
- Uchwała Nr XXXV/626/13 Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego z dnia 23 września 2013 r. dotycząca wyznaczenia Cisowsko-Orłowińskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. z 2013 r. poz. 3318), ogłoszony 1 października 2013.
- Uchwała Nr XLIX/878/14 Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego z dnia 13 listopada 2014 r. w sprawie Cisowsko-Orłowińskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. z 2014 r. poz. 3152), ogłoszony 25 listopada 2014.
Jak to sprawdzić dla konkretnego adresu
Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 33 innymi warstwami danych - pokazuje raport o nieruchomości mScanner: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.
Podgląd raportu jest darmowy dla każdego adresu na tym terenie - zobaczysz, jakie dane są dla niego dostępne, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 49,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.
Skąd pochodzą te dane
Akty prawne, datę utworzenia, powierzchnię i organ nadzoru podaje karta formy w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody prowadzonym przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska. Kartę odczytaliśmy 6 października 2026.
Granice formy pochodzą z usługi pobierania WFS tego samego rejestru (stan na 6 października 2026), granice gmin z Państwowego Rejestru Granic, a punkty miejscowości z rejestru TERYT. Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim zmian, które dopiero przechodzą procedurę.
- Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, karta formy i usługa WFS
- GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin
- Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, punkty miejscowości
Najczęściej zadawane pytania
Czy w granicach obszaru można wybudować dom?
To zależy od aktu, który dotyczy tej formy: ustawa podaje katalog zakazów, a obowiązują te, które akt wybrał, w brzmieniu po zmianach. Najnowszy akt w rejestrze to Uchwała Nr XLIX/878/14 Sejmiku Województwa Świętokrzyskiego. Projekt decyzji o warunkach zabudowy uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska.
W których gminach leży Cisowsko-Orłowiński Obszar Chronionego Krajobrazu?
W 6 gminach. Najwięcej powierzchni obszaru przypada na: Raków (33% formy), Daleszyce (21% formy), Łagów (20% formy) i Górno (12% formy).
Który akt wyznaczył Cisowsko-Orłowiński Obszar Chronionego Krajobrazu?
Rejestr podaje jako akt o utworzeniu: Rozporządzenie Nr 335/2001 Wojewody Świętokrzyskiego z 17 października 2001 (Dz. Urz. z 2001 r. Nr 108, poz. 1271). Później wydano jeszcze 7 aktów dotyczących tej formy.
Kto sprawuje nadzór nad tą formą ochrony?
Według rejestru: Marszałek Województwa Świętokrzyskiego.