Planowanie

Decyzja o warunkach zabudowy w 2026: ile trwa, ile kosztuje, kiedy odmowa, co zmienia plan ogólny (dane GUS za 2025 rok, stan prawny na 2 września 2026)

Sprawdź swoją działkę. Wpisz adres albo numer działki - raport pokaże, czy w jej gminie obowiązuje plan ogólny i czy działka leży w obszarze uzupełnienia zabudowy.

Plan miejscowy, plan ogólny i 32 inne warstwy danych dla konkretnego adresu - hałas, pozwolenia na budowę, ryzyko powodziowe, dojazdy, uciążliwości. Darmowy podgląd pokaże, które z tych danych są dostępne dla Twojego adresu. Co raport sprawdza dla jednej działki, opisuje strona raport o działce.

Ta strona zbiera to, co w sprawie decyzji o warunkach zabudowy jest wspólne dla wszystkich gmin: warunki z ustawy, opłatę, terminy i odmowy. Liczby pochodzą z Banku Danych Lokalnych GUS dla 2 479 gmin, a stan planów ogólnych z rejestrów z 17 listopada 2026.

  • Opłata skarbowa: 598 zł. Właściciel i użytkownik wieczysty terenu jej nie płacą.
  • Od 1 września 2026 decyzję można wydać tylko tam, gdzie obowiązuje plan ogólny. Według rejestrów z 17 listopada 2026 obowiązuje w 521 z 2 479 gmin.
  • Odmową skończyło się 5,0% spraw rozstrzygniętych w latach 2023-2025.
  • Ustawowe terminy na wydanie decyzji są zawieszone do końca 2026 roku, więc czas sprawy zależy od urzędu.

Czym jest decyzja o warunkach zabudowy

Decyzja o warunkach zabudowy, w skrócie wuzetka, ustala, co i o jakich gabarytach wolno postawić na konkretnej działce. Wydaje się ją tam, gdzie nie ma planu miejscowego, a przy nowej zabudowie bez jednego albo drugiego urząd nie wyda pozwolenia na budowę. Decyzję wydaje wójt, burmistrz albo prezydent miasta na wniosek, dla jednej inwestycji na wskazanym terenie. Inwestycje celu publicznego, takie jak drogi i sieci, dostają osobną decyzję o lokalizacji inwestycji celu publicznego.

W 2025 roku, ostatnim opublikowanym przez GUS, gminy wydały 392 983 decyzje o warunkach zabudowy, a 80% z nich dotyczyło domów jednorodzinnych. Decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego było w tym samym roku 22 351.

Warunki z art. 61: kiedy decyzja jest możliwa

Artykuł 61 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wymienia warunki, które muszą być spełnione łącznie. Jeśli zabraknie choćby jednego, urząd odmówi wydania decyzji. Najważniejsze z nich:

  • Dobre sąsiedztwo (pkt 1). Co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, musi być zabudowana tak, żeby dało się z niej wyprowadzić wymagania dla nowej zabudowy: funkcję, gabaryty, linię zabudowy i intensywność. Urząd bada to na obszarze o promieniu trzykrotnej szerokości frontu działki, nie mniejszym niż 50 i nie większym niż 200 metrów (ust. 5a).
  • Obszar uzupełnienia zabudowy (pkt 1a). Od 1 września 2026 działka pod nowy budynek musi leżeć w obszarze wyznaczonym w planie ogólnym gminy. Warunek nie obejmuje odbudowy, rozbudowy i nadbudowy (ust. 1a).
  • Dostęp do drogi publicznej (pkt 2). Może być bezpośredni, przez drogę wewnętrzną albo przez ustanowioną służebność drogową (art. 2 pkt 14). Nieformalna zgoda sąsiada nim nie jest.
  • Uzbrojenie terenu (pkt 3). Istniejące albo projektowane sieci muszą wystarczać dla inwestycji. Projektowane się liczą, jeśli wnioskodawca ma umowę z zarządcą sieci, która gwarantuje ich wykonanie (ust. 5).
  • Grunty rolne i leśne (pkt 4). Teren nie może wymagać zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne. Taką zmianę wprowadza się w planie miejscowym, więc wuzetka jej nie zastąpi. W praktyce dotyczy to przede wszystkim lasów i gleb najlepszych klas.
  • Przepisy odrębne (pkt 5). Decyzja musi być zgodna między innymi z przepisami o ochronie przyrody, o ochronie zabytków i o terenach zagrożonych powodzią. Na terenie objętym formą ochrony przyrody projekt decyzji uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska.

Tam, gdzie obowiązuje plan miejscowy, o wuzetkę się nie występuje: przeznaczenie terenu wynika wprost z planu. Jaka część każdej gminy jest nim objęta, pokazują strony planów miejscowych.

Co zmienił plan ogólny

Od 1 września 2026 decyzję można wydać tylko w gminie, w której wszedł w życie plan ogólny (art. 59 ust. 3 ustawy z 7 lipca 2023 r.). Przepis dotyczy wydania decyzji, a nie przyjęcia wniosku: urząd prowadzi sprawę, ale tam, gdzie planu nie ma, kończy ją odmową. Wnioski złożone, zanim w danej gminie straciło moc studium uwarunkowań, rozpatruje się na dotychczasowych zasadach (art. 59 ust. 2).

Według rejestrów z 17 listopada 2026 plan ogólny wszedł w życie w 521 z 2 479 gmin. W kolejnych 70 jest opublikowany jako uchwalony, ale rejestry nie podają dnia wejścia w życie, a w 530 gminach plany miejscowe obejmują niemal całą powierzchnię, więc wuzetka jest tam rzadko potrzebna.

Gminy, które planu ogólnego jeszcze nie mają, wydały w 2025 roku 299 297 decyzji, czyli 76% wszystkich w kraju. To skala tego, co przepis zatrzymał. Tam, gdzie plan już obowiązuje, decyzja dla nowego budynku jest możliwa tylko w obszarze uzupełnienia zabudowy, a wyznaczenie takiego obszaru jest dla gminy dobrowolne (art. 61 ust. 1 pkt 1a).

Stan planu w każdej gminie pokazują strony planu ogólnego, a sam dokument opisuje poradnik o planie ogólnym.

Ile kosztuje decyzja o warunkach zabudowy

Opłata skarbowa za wydanie decyzji wynosi 598 zł (załącznik do ustawy o opłacie skarbowej, część I poz. 8). Właściciel i użytkownik wieczysty terenu są z niej zwolnieni, więc płaci ją przede wszystkim ktoś, kto o decyzję występuje dla cudzej działki, na przykład przed zakupem.

Do tego dochodzi koszt załącznika graficznego, czyli mapy z zaznaczonym terenem, którego dotyczy wniosek, a jeśli wniosek składa pełnomocnik, także opłata za pełnomocnictwo.

Do końca 2026 roku o wuzetkę może wystąpić każdy, także dla cudzej działki, a decyzja nie rodzi praw do terenu (art. 63 ust. 2). Od 1 stycznia 2027 decyzję dostanie tylko wnioskodawca, który ma prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane (art. 63 ust. 1a).

Ile trwa sprawa

Ustawa wyznacza terminy na wydanie decyzji i kary dla urzędu za ich przekroczenie, ale do 31 grudnia 2026 te terminy są zawieszone (art. 6 ustawy ogłoszonej w Dz.U. 2025 poz. 1668). Czas sprawy zależy więc od urzędu i od tego, czy projekt decyzji trzeba uzgadniać z innymi organami. GUS nie zbiera danych o czasie trwania tych postępowań.

Wiadomo za to, ile było spraw. W 2025 roku urzędy rozstrzygnęły 412 187 wniosków, 2,2 razy więcej niż rok wcześniej. Wydanych decyzji było najwięcej w całej serii GUS, która sięga 2009 roku.

Jak często kończy się odmową

W latach 2023-2025 gminy rozstrzygnęły 751 908 wniosków, a 37 301 z nich odmownie, czyli 5,0%. W 2012 roku, pierwszym, za który GUS podaje odmowy, było to 3,3%, a najwięcej, 6,0%, w 2022 roku.

W 2025 roku przynajmniej jedną odmowę wydały 1 442 z 2 479 gmin. Pojedyncza gmina potrafi jednak w jednym roku nie odmówić nikomu, a w następnym odmówić w kilkudziesięciu sprawach, dlatego strona każdej gminy liczy odsetek z trzech lat łącznie.

GUS liczy odmowy, ale nie zapisuje ich powodów. Z przepisów wynika, że odmowa zapada, gdy brakuje któregoś z warunków z art. 61, gdy inny organ nie uzgodni projektu decyzji, a od września 2026 także wtedy, gdy w gminie nie obowiązuje plan ogólny albo działka leży poza obszarem uzupełnienia zabudowy. Dlatego odsetek odmów z lat ubiegłych nie opisuje tego, co dzieje się w urzędach od września 2026.

RokWydane decyzjeOdmowyUdział odmów
2012141 1384 8723,3%
2013128 9275 1283,8%
2014126 0754 9103,7%
2015124 5004 5473,5%
2016143 4595 5763,7%
2017145 4905 8063,8%
2018146 5235 6343,7%
2019143 6876 2504,2%
2020139 9416 8024,6%
2021163 1428 0464,7%
2022138 6008 8146,0%
2023141 4188 1785,5%
2024180 2069 9195,2%
2025392 98319 2044,7%

Decyzje w województwach (2025)

Najwięcej decyzji zapadło w województwie wielkopolskim: 56 651, najmniej w województwie opolskim: 4 473. Mediana na gminę w całym kraju wyniosła 76, a 657 gmin nie wydało żadnej. W 604 z nich plany miejscowe obejmują niemal całą powierzchnię, więc decyzja jest tam rzadko potrzebna.

Odsetek odmów z lat 2023-2025 był najwyższy w województwie opolskim (7,4%), a najniższy w województwie świętokrzyskim (2,2%).

WojewództwoDecyzje w 2025Mediana na gminęUdział odmów
wielkopolskie56 65114,4% kraju1565,0%2023-2025
mazowieckie53 98713,7% kraju1055,7%2023-2025
podkarpackie51 62313,1% kraju2043,3%2023-2025
kujawsko-pomorskie37 3969,5% kraju165,54,0%2023-2025
łódzkie29 1167,4% kraju855,1%2023-2025
warmińsko-mazurskie25 0836,4% kraju126,56,9%2023-2025
pomorskie24 2706,2% kraju986,3%2023-2025
zachodniopomorskie22 5035,7% kraju1206,1%2023-2025
podlaskie16 5474,2% kraju813,8%2023-2025
lubelskie14 8803,8% kraju05,2%2023-2025
świętokrzyskie13 8793,5% kraju662,2%2023-2025
lubuskie12 7653,2% kraju1262,9%2023-2025
małopolskie12 5553,2% kraju04,4%2023-2025
dolnośląskie9 2002,3% kraju37,2%2023-2025
śląskie8 0552,0% kraju04,5%2023-2025
opolskie4 4731,1% kraju237,4%2023-2025

Gminy z największą liczbą decyzji (2025)

gmina Turek - 3 720 · gmina Obrowo - 2 763 · gmina Przodkowo - 2 562 · gmina Zduńska Wola - 2 475 · gmina Ełk - 2 335 · gmina Piekoszów - 2 157 · Rzeszów - 1 882 · gmina Sokołów Małopolski - 1 857 · gmina Będzino - 1 831 · gmina Ropczyce - 1 738

Na liczbę decyzji wpływa przede wszystkim to, jak dużą część gminy obejmują plany miejscowe: tam, gdzie plan obowiązuje, o wuzetkę się nie występuje. Dane każdej z 2 479 gmin, razem ze stanem jej planu ogólnego, znajdziesz w zestawieniu gmina po gminie.

Kupujesz działkę? Od czego zacząć

Wszystkie liczby na tej stronie opisują gminy, a nie działki. O tym, czy wuzetkę dostanie konkretna działka, decyduje to, czy obejmuje ją plan miejscowy, czy leży w obszarze uzupełnienia zabudowy, jak zabudowane jest sąsiedztwo i czy teren ma dojazd oraz uzbrojenie.

  • Poproś sprzedającego o decyzję o warunkach zabudowy, jeśli ją ma, i sprawdź, czy jest ostateczna oraz czego dokładnie dotyczy.
  • Na kupującego decyzja nie przechodzi sama z siebie: przenosi ją urząd, odrębną decyzją, za zgodą osoby, dla której ją wydano (art. 63 ust. 5). Zgodę na przeniesienie warto zapisać już w umowie przedwstępnej.
  • Wypis i wyrys z planu miejscowego zamawia się w urzędzie gminy; zaświadczenie o przeznaczeniu terenu bywa tańsze i szybsze.
  • Rejestr wydanych decyzji prowadzi każda gmina (art. 67), a o wgląd pyta się w urzędzie. 282 gminy publikują go także na mapie, a link do niej jest na stronie warunków zabudowy danej gminy.

Jak to sprawdzić dla konkretnego adresu

Warunki zabudowy dla pojedynczego adresu - razem z 33 innymi warstwami danych - pokazuje raport o nieruchomości mScanner: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.

Podgląd raportu jest darmowy dla każdego adresu w Polsce - zobaczysz, jakie dane są dla niego dostępne, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 49,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.

Skąd pochodzą te dane

Liczby decyzji pochodzą z Banku Danych Lokalnych GUS, dziedzina „Decyzje o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego i o warunkach zabudowy”, dla poziomu gmin. Seria obejmuje lata 2009-2025 (stan na 4 października 2026). Rocznik 2025 jest najnowszym, jaki GUS opublikował, więc wszystko, co liczbowe, opisuje 2025 rok, a nie dzisiejszy dzień.

Stan prawny na 2 września 2026 według Dziennika Ustaw (ustawa z 7 lipca 2023 r., Dz.U. 2023 poz. 1688, z nowelą z 30 kwietnia 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 781). Terminy w tej sprawie przesuwano już trzykrotnie, więc przed złożeniem wniosku potwierdź stan w urzędzie gminy.

Status planu ogólnego: rejestry według stanu na 17 listopada 2026; pokrycie planami miejscowymi: statystyka GUS. Każde z tych źródeł aktualizuje się we własnym rytmie, więc daty się różnią.

  • GUS, Bank Danych Lokalnych - decyzje o warunkach zabudowy i o lokalizacji inwestycji celu publicznego, rocznie, dla każdej gminy
  • Dziennik Ustaw - ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym wraz z nowelami z 2023 i 2026 roku
  • Rejestr Urbanistyczny i serwis GUGiK - status planu ogólnego gminy

Najczęściej zadawane pytania

Ile kosztuje decyzja o warunkach zabudowy?

Opłata skarbowa wynosi 598 zł, a właściciel i użytkownik wieczysty terenu są z niej zwolnieni (załącznik do ustawy o opłacie skarbowej, część I poz. 8). Do tego dochodzi koszt mapy do wniosku i, jeśli korzystasz z pomocy, opłata za pełnomocnictwo.

Ile czeka się na decyzję o warunkach zabudowy?

Ustawowe terminy na wydanie decyzji są zawieszone do 31 grudnia 2026, więc czas zależy od urzędu i od tego, z iloma organami trzeba uzgodnić projekt decyzji. GUS nie zbiera danych o tym, jak długo trwają te sprawy. Stan konkretnej sprawy podaje urząd gminy.

Czy bez planu ogólnego można dostać warunki zabudowy?

Na wniosek złożony od 1 września 2026 nie. Urząd poprowadzi sprawę, ale skończy ją odmową, dopóki plan ogólny nie wejdzie w gminie w życie (art. 59 ust. 3 ustawy z 7 lipca 2023 r.). Wnioski złożone, zanim w gminie straciło moc studium, rozpatruje się na dotychczasowych zasadach. Stan planu w swojej gminie sprawdzisz na stronie planu ogólnego i potwierdzisz w urzędzie.

Jak często urzędy odmawiają warunków zabudowy?

W latach 2023-2025 odmową skończyło się 5,0% rozstrzygniętych spraw, według GUS. Ten odsetek opisuje okres sprzed 1 września 2026: w gminach bez obowiązującego planu ogólnego nowy wniosek nie może już zakończyć się wydaniem decyzji. Dane dla swojej gminy znajdziesz na jej stronie w zestawieniu gmina po gminie.

Jak długo ważna jest decyzja o warunkach zabudowy?

To zależy od daty. Decyzje wydane w sprawach wszczętych od 16 października 2025 wygasają po pięciu latach od dnia, w którym stały się prawomocne (art. 64c ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym), a starsze pozostają bezterminowe. Niezależnie od tego organ stwierdza wygaśnięcie decyzji, gdy inny wnioskodawca uzyskał dla tego terenu pozwolenie na budowę albo skutecznie zgłosił budowę, oraz gdy dla terenu uchwalono plan miejscowy o innych ustaleniach. Przeniesienie decyzji na inną osobę jest możliwe, ale robi to urząd odrębną decyzją, za zgodą tego, dla kogo ją wydano (art. 63 ust. 5).

Zacznij z mScannerem

Sprawdź ceny, lokalizację i otoczenie mieszkania w jednym miejscu.