Czym jest Obszar Chronionego Krajobrazu Wzgórza Sokólskie
Obszar chronionego krajobrazu obejmuje teren o wyróżniającym się krajobrazie, cenny dla turystyki i wypoczynku albo jako korytarz ekologiczny (art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody). Wyznacza go uchwała sejmiku województwa; starsze obszary wyznaczali wojewodowie, a jeszcze wcześniej wojewódzkie rady narodowe.
Co ta forma oznacza dla budowy
Zakazy w tej formie nie wynikają wprost z ustawy. Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody podaje katalog i mówi, że zakazy „mogą być wprowadzone”, więc obowiązują te, które wybrał akt dotyczący tej formy, w brzmieniu po wszystkich zmianach. Najnowszy akt, jaki rejestr wymienia dla tego obszaru, to Uchwała Nr XXIII/204/16 Sejmiku Województwa Podlaskiego; pełną listę aktów podajemy niżej.
Na działce w granicach obszaru projekt decyzji o warunkach zabudowy uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).
W których gminach leży Obszar Chronionego Krajobrazu Wzgórza Sokólskie
Granice obszaru przecinają 5 gmin w województwie podlaskim. Przy każdej gminie podajemy dwie liczby: jaką część jej powierzchni zajmuje obszar i jaka część całego obszaru leży właśnie tam.
- Gmina Krynki: 119,13 km², czyli 72% powierzchni gminy i 31% całego obszaru
- Gmina Gródek: 102,4 km², czyli 24% powierzchni gminy i 27% całego obszaru
- Gmina Szudziałowo: 70,6 km², czyli 23% powierzchni gminy i 18% całego obszaru
- Gmina Kuźnica: 45,83 km², czyli 34% powierzchni gminy i 12% całego obszaru
- Gmina Sokółka: 45,53 km², czyli 15% powierzchni gminy i 12% całego obszaru
Miejscowości w granicach obszaru
Rejestr TERYT podaje dla każdej miejscowości jeden punkt, a nie jej granice, więc to ten punkt porównujemy z granicą obszaru. Jeśli granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu, miejscowość trafia do osobnej grupy: tam część zabudowy może leżeć po jednej stronie granicy, a część po drugiej.
Miejscowości z punktem w granicach obszaru (44): Gródek: Grzybowce, Jaryłówka, Łużany, Narejki, Skroblaki, Wierobie; Krynki: Aleksandrówka, Białogorce, Chłodne Włóki, Ciumicze, Górka, Kruszyniany, Kundzicze, Łapicze, Łosiniany, Nietupa-Kolonia, Ozierany Małe, Plebanowo, Rudaki, Sanniki; Kuźnica: Białobłockie, Bilminy, Czepiele, Czuprynowo, Klimówka, Kruglany, Nowodziel, Parczowce, Szymaki; Sokółka: Malawicze Dolne, Malawicze Górne, Nomiki, Poniatowicze, Puciłki, Zaśpicze; Szudziałowo: Babiki, Grzybowszczyzna, Harkawicze, Horczaki, Miszkieniki Wielkie, Szczęsnowicze, Wojnowce, Zubrzyca Mała, Zubrzyca Wielka.
Miejscowości, przy których granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu (32): Gródek: Bagno, Bobrowniki, Chomontowce, Glejsk, Gobiaty, Józefowo, Świsłoczany, Zubki; Krynki: Jurowlany, Leszczany, Nietupa, Nowa Grzybowszczyzna, Ozierany Wielkie, Stara Grzybowszczyzna, Szaciły; Kuźnica: Chreptowce, Łosośna Wielka, Popławce, Tołcze; Sokółka: Bobrowniki, Bohoniki, Kundzin, Kundzin Kościelny, Orłowicze, Tatarszczyzna, Zadworzany; Szudziałowo: Chmielowszczyzna, Knyszewicze, Minkowce, Pierożki, Suchynicze, Usnarz Górny. Tu o konkretnej działce rozstrzyga jej własne położenie.
Akty prawne w rejestrze
Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody wymienia dla tej formy 6 aktów: najpierw ten, który ją utworzył, potem kolejne, od najstarszego.
Tytuł prowadzi do tekstu tam, gdzie rejestr podaje link do dziennika urzędowego. To w tekście aktu są granice i zakazy, a obowiązuje on w brzmieniu po wszystkich zmianach.
- Akt o utworzeniu: Uchwała N r XII/84/86 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 29 kwietnia 1986 r. w sprawie ustalenia obszarów krajobrazu chronionego (Dz. Urz. z 1986 r. Nr 12, poz. 128), ogłoszony 30 maja 1986.
- Rozporządzenie Nr 5/98 Wojewody Białostockiego z dnia 20 maja 1998 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu „Wzgórza Sokolskie” (Dz. Urz. z 1998 r. Nr 10, poz. 49), ogłoszony 25 maja 1998.
- Rozporządzenie Nr 14/04 Wojewody Podlaskiego z dnia 16 września 2004 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Wzgórza Sokólskie" (Dz. Urz. z 2004 r. Nr 142, poz. 1897), ogłoszony 20 września 2004.
- Rozporządzenie Nr 8/05 Wojewody Podlaskiego z dnia 25 lutego 2005 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Wzgórza Sokólskie" (Dz. Urz. z 2005 r. Nr 54, poz. 721), ogłoszony 8 marca 2005.
- Uchwała Nr VIII/77/11 Sejmiku Województwa Podlaskiego z dnia 23 maja 2011 r. w sprawie zmiany Rozporządzenia Wojewody Podlaskiego w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Wzgórza Sokólskie" (Dz. Urz. z 2011 r. Nr 165, poz. 1920), ogłoszony 17 czerwca 2011.
- UCHWAŁA NR XXIII/204/16 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO z dnia 21 marca 2016 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu „Wzgórza Sokólskie” (Dz. Urz. z 2016 r. poz. 1505), ogłoszony 25 marca 2016.
Jak to sprawdzić dla konkretnego adresu
Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 33 innymi warstwami danych - pokazuje raport o nieruchomości mScanner: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.
Podgląd raportu jest darmowy dla każdego adresu na tym terenie - zobaczysz, jakie dane są dla niego dostępne, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 49,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.
Skąd pochodzą te dane
Akty prawne, datę utworzenia, powierzchnię i organ nadzoru podaje karta formy w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody prowadzonym przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska. Kartę odczytaliśmy 6 października 2026.
Granice formy pochodzą z usługi pobierania WFS tego samego rejestru (stan na 6 października 2026), granice gmin z Państwowego Rejestru Granic, a punkty miejscowości z rejestru TERYT. Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim zmian, które dopiero przechodzą procedurę.
- Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, karta formy i usługa WFS
- GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin
- Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, punkty miejscowości
Najczęściej zadawane pytania
Czy w granicach obszaru można wybudować dom?
To zależy od aktu, który dotyczy tej formy: ustawa podaje katalog zakazów, a obowiązują te, które akt wybrał, w brzmieniu po zmianach. Najnowszy akt w rejestrze to Uchwała Nr XXIII/204/16 Sejmiku Województwa Podlaskiego. Projekt decyzji o warunkach zabudowy uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska.
W których gminach leży Obszar Chronionego Krajobrazu Wzgórza Sokólskie?
W 5 gminach. Najwięcej powierzchni obszaru przypada na: Krynki (31% formy), Gródek (27% formy), Szudziałowo (18% formy) i Kuźnica (12% formy).
Który akt wyznaczył Obszar Chronionego Krajobrazu Wzgórza Sokólskie?
Rejestr podaje jako akt o utworzeniu: Uchwała N r XII/84/86 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z 29 kwietnia 1986 (Dz. Urz. z 1986 r. Nr 12, poz. 128). Później wydano jeszcze 5 aktów dotyczących tej formy.
Kto sprawuje nadzór nad tą formą ochrony?
Według rejestru: Zarząd Województwa Podlaskiego.