Obszar Natura 2000 Puszcza Białowieska

Specjalny obszar ochrony siedlisk to obszar Natura 2000 wyznaczony na podstawie unijnej dyrektywy siedliskowej, dla siedlisk przyrodniczych oraz gatunków roślin i zwierząt, które ona wymienia. Teren zatwierdza Komisja Europejska, a w Polsce obszar wyznacza rozporządzenie ministra.

Ten obszar jest jednocześnie obszarem specjalnej ochrony ptaków: wyznaczono go na podstawie obu dyrektyw, więc rejestr prowadzi dla niego dwie karty pod jednym kodem PLC200004. Akty z obu kart są wymienione niżej, a druga karta jest pod adresem crfop.gdos.gov.pl.

Status w rejestrze: specjalny obszar ochrony siedlisk. Komisja Europejska zatwierdziła teren 15 stycznia 2008. W Polsce wyznaczono go 8 listopada 2023.

Obszar Natura 2000 nie zakazuje budowania. Art. 33 ustawy o ochronie przyrody zabrania działań, które mogłyby znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru, a przedsięwzięcie, które mogłoby tak oddziaływać, przechodzi ocenę oddziaływania na obszar Natura 2000. Rozstrzyga wpływ na siedliska i gatunki, dla których wyznaczono obszar Natura 2000 Puszcza Białowieska. Te siedliska i gatunki wymienia standardowy formularz danych obszaru.

Projekt decyzji o warunkach zabudowy na terenie obszaru uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).

Granice obszaru przecinają 6 gmin w województwie podlaskim. Przy każdej gminie podajemy dwie liczby: jaką część jej powierzchni zajmuje obszar i jaka część całego obszaru leży właśnie tam.

• Gmina Narewka: 207,06 km², czyli 61% powierzchni gminy i 33% całego obszaru
• Gmina Białowieża: 203,1 km², czyli 100% powierzchni gminy i 32% całego obszaru
• Gmina Hajnówka: 176,22 km², czyli 60% powierzchni gminy i 28% całego obszaru
• Gmina Dubicze Cerkiewne: 23,16 km², czyli 15% powierzchni gminy i 3,7% całego obszaru
• Gmina Narew: 21,13 km², czyli 8,7% powierzchni gminy i 3,4% całego obszaru
• Hajnówka: 0,07 km², czyli 0,3% powierzchni miasta i poniżej 0,1% całego obszaru

Rejestr TERYT podaje dla każdej miejscowości jeden punkt, a nie jej granice, więc to ten punkt porównujemy z granicą obszaru. Jeśli granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu, miejscowość trafia do osobnej grupy: tam część zabudowy może leżeć po jednej stronie granicy, a część po drugiej.

Miejscowości z punktem w granicach obszaru (19): Białowieża: Białowieża, Budy, Czerlonka, Grudki, Pogorzelce, Teremiski, Zwierzyniec; Dubicze Cerkiewne: Kruhłe, Nikiforowszczyzna, Wygon; Hajnówka: Budy Leśne, Czerlonka Leśna, Nieznany Bór, Sacharewo, Topiło; Narewka: Bernacki Most, Gnilec, Nowe Masiewo, Stare Masiewo.

Miejscowości, przy których granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu (26): Dubicze Cerkiewne: Długi Bród, Jakubowo, Piaski, Starzyna, Wiluki, Zabagonie; Hajnówka: Borysówka, Lipiny, Łozice, Nowosady, Postołowo, Sorocza Nóżka; Narew: Cimochy, Hajdukowszczyzna, Podborowisko, Rybaki; Narewka: Guszczewina, Janowo, Kapitańszczyzna, Krynica, Ochrymy, Pasieki, Podlewkowie, Stoczek, Świnoroje, Zabłotczyzna. Tu o konkretnej działce rozstrzyga jej własne położenie.

Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody wymienia dla tej formy 6 aktów: najpierw ten, który ją utworzył, potem kolejne, od najstarszego.

Tytuł prowadzi do tekstu tam, gdzie rejestr podaje link do dziennika urzędowego. To w tekście aktu są granice i zakazy, a obowiązuje on w brzmieniu po wszystkich zmianach.

• Akt o utworzeniu: Decyzja Komisji z dnia 13 listopada 2007 r. przyjmująca, na mocy dyrektywy Rady 92/43/EWG, pierwszy zaktualizowany wykaz terenów mających znaczenie dla Wspólnoty, składających się na kontynentalny region biogeograficzny (notyfikowana jako dokument C(2007) 5043) (2008/25/WE) (Dz. Urz. UE L 12 z 15.01.2008, str. 383), ogłoszony 15 stycznia 2008.
• Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 21 lipca 2004 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 (Dz. U. Nr 229, poz. 2313), ogłoszony 21 października 2004.
• Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 5 września 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 (Dz. U. Nr 179, poz. 1275), ogłoszony 28 września 2007.
• Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 12 stycznia 2011 r. w sprawie obszarów specjalnej ochrony ptaków (Dz. U. Nr 25, poz. 133), ogłoszony 4 lutego 2011.
• Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 9 października 2023 r. w sprawie specjalnego obszaru ochrony siedlisk Puszcza Białowieska (PLC200004) (Dz. U. z 2023 r. poz. 2297), ogłoszony 24 października 2023.
• Rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 11 sierpnia 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie specjalnego obszaru ochrony siedlisk Puszcza Białowieska (PLC200004) (Dz. U. z 2026 r. poz. 1106), ogłoszony 19 sierpnia 2026.

Dla obszaru Natura 2000 regionalny dyrektor ochrony środowiska ustanawia zarządzeniem plan zadań ochronnych. Plan wskazuje zagrożenia dla siedlisk i gatunków, działania ochronne, a czasem także zmiany, które trzeba wprowadzić w planach miejscowych gmin.

• Zarządzenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Białymstoku z dnia 6 listopada 2015 r. w sprawie ustanowienia planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Puszcza Białowieska PLC200004.

Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 33 innymi warstwami danych - pokazuje raport o nieruchomości mScanner: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.

Podgląd raportu jest darmowy dla każdego adresu na tym terenie - zobaczysz, jakie dane są dla niego dostępne, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 49,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.

Akty prawne, datę utworzenia, powierzchnię i organ nadzoru podaje karta formy w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody prowadzonym przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska. Kartę odczytaliśmy 6 października 2026.

Granice formy pochodzą z usługi pobierania WFS tego samego rejestru (stan na 6 października 2026), granice gmin z Państwowego Rejestru Granic, a punkty miejscowości z rejestru TERYT. Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim zmian, które dopiero przechodzą procedurę.

• Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, karta formy i usługa WFS
• GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin
• Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, punkty miejscowości