Obszar Chronionego Krajobrazu Puszcza Białowieska

Obszar chronionego krajobrazu obejmuje teren o wyróżniającym się krajobrazie, cenny dla turystyki i wypoczynku albo jako korytarz ekologiczny (art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody). Wyznacza go uchwała sejmiku województwa; starsze obszary wyznaczali wojewodowie, a jeszcze wcześniej wojewódzkie rady narodowe.

Zakazy w tej formie nie wynikają wprost z ustawy. Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody podaje katalog i mówi, że zakazy „mogą być wprowadzone”, więc obowiązują te, które wybrał akt dotyczący tej formy, w brzmieniu po wszystkich zmianach. Najnowszy akt, jaki rejestr wymienia dla tego obszaru, to Uchwała Nr L/473/18 Sejmiku Województwa Podlaskiego; pełną listę aktów podajemy niżej.

Na działce w granicach obszaru projekt decyzji o warunkach zabudowy uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).

Granice obszaru przecinają 7 gmin w województwie podlaskim. Przy każdej gminie podajemy dwie liczby: jaką część jej powierzchni zajmuje obszar i jaka część całego obszaru leży właśnie tam.

• Gmina Narewka: 248,87 km², czyli 73% powierzchni gminy i 33% całego obszaru
• Gmina Hajnówka: 195,87 km², czyli 67% powierzchni gminy i 26% całego obszaru
• Gmina Białowieża: 142,53 km², czyli 70% powierzchni gminy i 19% całego obszaru
• Gmina Dubicze Cerkiewne: 104,21 km², czyli 69% powierzchni gminy i 14% całego obszaru
• Gmina Narew: 39,69 km², czyli 16% powierzchni gminy i 5,2% całego obszaru
• Gmina Kleszczele: 30,53 km², czyli 21% powierzchni gminy i 4% całego obszaru
• Gmina Czeremcha: 4,04 km², czyli 4,2% powierzchni gminy i 0,5% całego obszaru

Rejestr TERYT podaje dla każdej miejscowości jeden punkt, a nie jej granice, więc to ten punkt porównujemy z granicą obszaru. Jeśli granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu, miejscowość trafia do osobnej grupy: tam część zabudowy może leżeć po jednej stronie granicy, a część po drugiej.

Miejscowości z punktem w granicach obszaru (62, wymieniamy 60): Białowieża: Białowieża, Budy, Czerlonka, Grudki, Pogorzelce, Teremiski; Czeremcha: Dąbrowa; Dubicze Cerkiewne: Czechy Orlańskie, Długi Bród, Górny Gród, Jakubowo, Jelonka, Jodłówka, Klakowo, Kraskowszczyzna, Kruhłe, Nikiforowszczyzna, Pasieczniki Małe, Piaski, Starzyna, Werstok, Wiluki, Witowo, Wojnówka, Wygon, Zabagonie; Hajnówka: Borysówka, Budy Leśne, Czerlonka Leśna, Łozice, Nieznany Bór, Orzeszkowo, Sacharewo, Topiło; Kleszczele: Biała Straż, Policzna; Narew: Gorodzisko, Krzywiec, Podborowisko, Przybudki, Waśki; Narewka: Bernacki Most, Gnilec, Grodzisk, Guszczewina, Janowo, Kapitańszczyzna, Krynica, Leśna, Lewkowo Nowe, Lewkowo Stare, Mikłaszewo, Narewka, Nowe Masiewo, Ochrymy, Olchówka, Planta, Podlewkowie, Skupowo, Stoczek.

Miejscowości, przy których granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu (22): Białowieża: Zwierzyniec; Czeremcha: Opaka Duża, Pohulanka; Dubicze Cerkiewne: Bobinka, Grabowiec, Istok; Hajnówka: Lipiny, Nowosady, Pasieczniki Duże, Postołowo, Sorocza Nóżka; Kleszczele: Kuraszewo; Narew: Chrabostówka, Cimochy, Hajdukowszczyzna, Makówka, Rybaki; Narewka: Eliaszuki, Michnówka, Pasieki, Stare Masiewo, Tarnopol. Tu o konkretnej działce rozstrzyga jej własne położenie.

Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody wymienia dla tej formy 9 aktów: najpierw ten, który ją utworzył, potem kolejne, od najstarszego.

Tytuł prowadzi do tekstu tam, gdzie rejestr podaje link do dziennika urzędowego. To w tekście aktu są granice i zakazy, a obowiązuje on w brzmieniu po wszystkich zmianach.

• Akt o utworzeniu: Uchwała Nr XII/84/86 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Białymstoku z dnia 29 kwietnia 1986 r. w sprawie ustalenia obszarów krajobrazu chronionego (Dz. Urz. z 1986 r. Nr 12, poz. 128).
• Rozporządzenie Nr 4/98 Wojewody Białostockiego z dnia 20 maja 1998 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Puszcza Białowieska" (Dz. Urz. z 1998 r. Nr 10, poz. 48).
• ROZPORZĄDZENIE NR 1/05 WOJEWODY PODLASKIEGO z dnia 25 lutego 2005 r. uchylające rozporządzenie zmieniające rozporządzenie w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu „Puszcza Białowieska” (Dz. Urz. z 2005 r. Nr 54, poz. 714), ogłoszony 8 marca 2005.
• Rozporządzenie Nr 7/05 Wojewody Podlaskiego z dnia 25 lutego 2005 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Puszcza Białowieska" (Dz. Urz. z 2005 r. Nr 54, poz. 720), ogłoszony 8 marca 2005.
• Rozporządzenie Nr 4/09 Wojewody Podlaskiego z dnia 27 kwietnia 2009 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Puszcza Białowieska" (Dz. Urz. z 2009 r. Nr 99, poz. 1092), ogłoszony 30 kwietnia 2009.
• Rozporządzenie Nr 8/09 Wojewody Podlaskiego z dnia 30 lipca 2009 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Puszcza Białowieska" (Dz. Urz. z 2009 r. Nr 154, poz. 1683), ogłoszony 3 sierpnia 2009.
• Uchwała Nr XII/120/11 Sejmiku Województwa Podlaskiego z dnia 24 października 2011 r. zmieniająca rozporządzenie Wojewody Podlaskiego w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu "Puszcza Białowieska" (Dz. Urz. z 2011 r. Nr 274, poz. 3309), ogłoszony 16 listopada 2011.
• UCHWAŁA NR XXIII/203/16 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu „Puszcza Białowieska” (Dz. Urz. z 2016 r. poz. 1504), ogłoszony 25 marca 2016.
• UCHWAŁA NR L/473/18 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA PODLASKIEGO z dnia 25 czerwca 2018 r. zmieniająca uchwałę w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu „Puszcza Białowieska” (Dz. Urz. z 2018 r. poz. 2911), ogłoszony 29 czerwca 2018.

Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 33 innymi warstwami danych - pokazuje raport o nieruchomości mScanner: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.

Podgląd raportu jest darmowy dla każdego adresu na tym terenie - zobaczysz, jakie dane są dla niego dostępne, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 49,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.

Akty prawne, datę utworzenia, powierzchnię i organ nadzoru podaje karta formy w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody prowadzonym przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska. Kartę odczytaliśmy 6 października 2026.

Granice formy pochodzą z usługi pobierania WFS tego samego rejestru (stan na 6 października 2026), granice gmin z Państwowego Rejestru Granic, a punkty miejscowości z rejestru TERYT. Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim zmian, które dopiero przechodzą procedurę.

• Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, karta formy i usługa WFS
• GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin
• Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, punkty miejscowości