Szkody górnicze w mieście Sosnowiec: tereny górnicze na mapie (rejestr PIG-PIB, odczyt 6 października 2026)

Teren górniczy to, w słowach ustawy, przestrzeń objęta przewidywanymi szkodliwymi wpływami robót górniczych zakładu górniczego (art. 6 ust. 1 pkt 15 Prawa geologicznego i górniczego). Jego granice wyznacza się dla konkretnej kopalni, a Państwowy Instytut Geologiczny publikuje je w rejestrze MIDAS.

Rejestr nie notuje tu terenu górniczego czynnej kopalni podziemnej. Według zestawienia PIG-PIB pod 56% powierzchni miasta prowadzono jednak eksploatację węgla, przede wszystkim kopalń Sosnowiec, Porąbka-Klimontów, Niwka Modrzejów.

Rejestr obejmuje tereny wyznaczone dla kopalń, które mają koncesję. Teren znika z niego po zniesieniu, a archiwum zniesionych terenów, które udostępnia PIG-PIB, jest wybiórcze. Dawne wyrobiska, zwłaszcza stare i płytkie, mogą nie figurować w żadnym publicznym rejestrze, więc brak wpisu opisuje stan rejestru i niczego nie przesądza o gruncie.

Zestawienie dawnej eksploatacji PIG-PIB obejmuje 56% powierzchni miasta i 2 515 pól eksploatacyjnych w 36 pokładach. Lata wydobycia zapisane przy tych polach mieszczą się w latach 1826-2007, choć przy części pól lat w ogóle nie zapisano.

Kopalnie wymienione w zestawieniu, z udziałem w powierzchni miasta:

Zestawienie nie obejmuje każdej kopalni i każdego wyrobiska, więc miejsce bez wpisu nie jest dowodem, że nic pod nim nie wydobywano. Wpływy dawnego wydobycia mogą się ujawniać także po jego zakończeniu.

• Sosnowiec - 13% powierzchni, 691 pól eksploatacyjnych, w latach 1826-1999
• Porąbka-Klimontów - 13% powierzchni, 703 pola eksploatacyjne, w latach 1870-1995
• Niwka Modrzejów - 12% powierzchni, 282 pola eksploatacyjne, w latach 1862-1998
• Kazimierz-Juliusz - 11% powierzchni, 350 pól eksploatacyjnych, w latach 1873-2007
• Saturn - 6,2% powierzchni, 390 pól eksploatacyjnych, w latach 1896-1998
• Jan Kanty - 1% powierzchni, 18 pól eksploatacyjnych, w latach 1969-1991
• Paryż - 0,8% powierzchni, 23 pola eksploatacyjne, w latach 1909-1989
• Flora - 0,7% powierzchni, 18 pól eksploatacyjnych, w latach 1914-1932
• Siemianowice - 0,2% powierzchni, 38 pól eksploatacyjnych, w latach 1896-1988

Archiwum rejestru notuje w mieście Sosnowiec 3 zniesione tereny górnicze, których nie zastąpił teren o tej samej nazwie. Skutki dawnego wydobycia mogą się ujawnić także po zniesieniu terenu, a roszczenie kieruje się wtedy do następcy kopalni.

• Brzezinka 3 - węgiel kamienny, złoże Brzezinka 3, zniesiony 30.01.2025, poniżej 0,1% powierzchni miasta
• Zagórze II - węgiel kamienny, złoże Porąbka-Klimontów, zniesiony 26.06.2001, 11% powierzchni miasta
• Zagórze I - węgiel kamienny, złoże Porąbka-Klimontów, zniesiony 06.01.1997, 11% powierzchni miasta

Pod względem dawnej eksploatacji węgla jest 15. spośród 47 gmin, w których zestawienie PIG-PIB obejmuje co najmniej 5% powierzchni.

Sąsiednie gminy, które mają własną stronę: Czeladź 66% dawnej eksploatacji, Mysłowice 55% terenów górniczych, Katowice 51% terenów górniczych, Jaworzno 47% terenów górniczych, Będzin 45% dawnej eksploatacji, Dąbrowa Górnicza 5,6% dawnej eksploatacji.

Kategorii terenu górniczego nie ma w publicznym rejestrze. Dla konkretnej działki poda ją przedsiębiorca prowadzący kopalnię: zapytaj o przewidywane wpływy eksploatacji i kategorię terenu, zanim zaprojektujesz dom albo podpiszesz umowę.

Tereny górnicze uwzględnia się też w planie ogólnym gminy i w planie miejscowym (art. 104 Prawa geologicznego i górniczego), więc warto poprosić gminę o wypis i wyrys z planu dla działki.

Za szkodę odpowiada przedsiębiorca, którego kopalnia ją wyrządziła, a gdy jej już nie ma, jego następca prawny. Dla wielu zlikwidowanych kopalń węgla jest nim Spółka Restrukturyzacji Kopalń. Jeśli następcy nie ma, odpowiada Skarb Państwa reprezentowany przez właściwy organ nadzoru górniczego (art. 146 ust. 4 Prawa geologicznego i górniczego).

Najpierw zgłasza się roszczenie odpowiedzialnemu. Do sądu można pójść, gdy odmówi ugody albo nie odpowie w 30 dni (art. 151). Roszczenie przedawnia się po 5 latach od dowiedzenia się o szkodzie (art. 149), a te same zasady stosuje się do zapobiegania szkodom (art. 150).

Liczby na tej stronie opisują całą gminę. O konkretnej działce rozstrzyga jej położenie względem granic terenów i to, co o niej powie kopalnia.

• Wypis i wyrys z planu miejscowego albo planu ogólnego - tereny górnicze trafiają do planów (art. 104), a plan dla terenu górniczego bywa najpełniejszym źródłem warunków budowy
• Informacja od przedsiębiorcy górniczego o przewidywanych wpływach i kategorii terenu dla działki
• Okręgowy urząd górniczy - który przedsiębiorca prowadzi kopalnię i czy teren jest nadal czynny
• Oględziny budynku - pęknięcia, odchylenie od pionu, zabezpieczenia konstrukcji wykonane przy budowie
• Raport mScanner - teren górniczy pod wpisanym adresem, granica w promieniu 250 m i, w Górnośląskim Zagłębiu, dawna eksploatacja pod adresem; podgląd bezpłatny

Tereny górnicze dla pojedynczego adresu - razem z 33 innymi warstwami danych - pokazuje raport o nieruchomości mScanner: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.

Podgląd raportu jest darmowy dla każdego adresu w mieście Sosnowiec - zobaczysz, jakie dane są dla niego dostępne, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 49,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.

Źródło danych: Państwowy Instytut Geologiczny (PIG-PIB), rejestr terenów górniczych MIDAS, odczyt 6 października 2026, oraz zintegrowane dane geologiczno-górnicze Górnośląskiego Zagłębia Węglowego (zasięg eksploatacji i zroby). Najnowszy teren w rejestrze ustanowiono 13 kwietnia 2026, najnowszy zniesiono 3 lipca 2026.

Dane przetworzył mScanner: granice terenów przycięliśmy do granicy miasta z Państwowego Rejestru Granic, nakładające się tereny policzyliśmy raz, a z 71 czynnych terenów zostawiliśmy tylko kopalnie węgla kamiennego, rud miedzi, soli i węgla brunatnego. Pomijamy złoża oraz tereny górnicze gazu, wód leczniczych i kruszyw.