Szkody górnicze w mieście Jaworzno: tereny górnicze na mapie (rejestr PIG-PIB, odczyt 6 października 2026)

Teren górniczy to, w słowach ustawy, przestrzeń objęta przewidywanymi szkodliwymi wpływami robót górniczych zakładu górniczego (art. 6 ust. 1 pkt 15 Prawa geologicznego i górniczego). Jego granice wyznacza się dla konkretnej kopalni, a Państwowy Instytut Geologiczny publikuje je w rejestrze MIDAS.

Tereny górnicze czynnych kopalń obejmują 47% powierzchni miasta, a największy z nich to „Jaworzno” (węgiel kamienny). Reszta miasta leży poza nimi, więc odpowiedź zależy od tego, po której stronie granicy stoi działka. Pod 28% powierzchni wydobywano jednak węgiel w przeszłości.

Rejestr obejmuje tereny wyznaczone dla kopalń, które mają koncesję. Teren znika z niego po zniesieniu, a archiwum zniesionych terenów, które udostępnia PIG-PIB, jest wybiórcze. Dawne wyrobiska, zwłaszcza stare i płytkie, mogą nie figurować w żadnym publicznym rejestrze, więc brak wpisu opisuje stan rejestru i niczego nie przesądza o gruncie.

Rejestr wymienia w mieście Jaworzno 5 terenów górniczych, które sięgają w granice miasta. Część z nich nakłada się na siebie, dlatego udziały w tabeli sumują się do więcej niż łączny wynik, który liczy wspólny teren tylko raz.

Datę ważności podajemy tak, jak zapisano ją w rejestrze. Nie oznacza ona dnia, w którym kopalnia kończy wydobycie: rejestr prowadzi niektóre tereny jako aktualne także po tej dacie.

Zestawienie dawnej eksploatacji PIG-PIB obejmuje 28% powierzchni miasta i 3 641 pól eksploatacyjnych w 28 pokładach. Lata wydobycia zapisane przy tych polach mieszczą się w latach 1870-2022, choć przy części pól lat w ogóle nie zapisano.

Kopalnie wymienione w zestawieniu, z udziałem w powierzchni miasta:

Zestawienie nie obejmuje każdej kopalni i każdego wyrobiska, więc miejsce bez wpisu nie jest dowodem, że nic pod nim nie wydobywano. Wpływy dawnego wydobycia mogą się ujawniać także po jego zakończeniu.

• Jaworzno - 23% powierzchni, 3 452 pola eksploatacyjne, w latach 1870-2022
• Jan Kanty - 3,7% powierzchni, 100 pól eksploatacyjnych, w latach 1960-1991
• Niwka Modrzejów - 1% powierzchni, 16 pól eksploatacyjnych, w latach 1975-1998
• Kazimierz-Juliusz - 0,7% powierzchni, 60 pól eksploatacyjnych, w latach 1949-2000

Archiwum rejestru notuje w mieście Jaworzno 2 zniesione tereny górnicze, których nie zastąpił teren o tej samej nazwie. Skutki dawnego wydobycia mogą się ujawnić także po zniesieniu terenu, a roszczenie kieruje się wtedy do następcy kopalni.

• Brzezinka 3 - węgiel kamienny, złoże Brzezinka 3, zniesiony 30.01.2025, 0,8% powierzchni miasta
• Byczyna - węgiel kamienny, złoże Byczyna, zniesiony 07.02.2020, 5,6% powierzchni miasta

W Górnośląskim Zagłębiu Węglowym Jaworzno zajmuje 24. miejsce spośród 46 gmin pod względem udziału terenów górniczych czynnych kopalń w powierzchni.

Pod względem dawnej eksploatacji węgla jest 30. spośród 47 gmin, w których zestawienie PIG-PIB obejmuje co najmniej 5% powierzchni.

Sąsiednie gminy, które mają własną stronę: Imielin 57% terenów górniczych, Sosnowiec 56% dawnej eksploatacji, Mysłowice 55% terenów górniczych, Chrzanów 29% terenów górniczych.

Kategorii terenu górniczego nie ma w publicznym rejestrze. Dla konkretnej działki poda ją przedsiębiorca prowadzący kopalnię: zapytaj o przewidywane wpływy eksploatacji i kategorię terenu, zanim zaprojektujesz dom albo podpiszesz umowę.

Tereny górnicze uwzględnia się też w planie ogólnym gminy i w planie miejscowym (art. 104 Prawa geologicznego i górniczego), więc warto poprosić gminę o wypis i wyrys z planu dla działki.

Nadzór nad kopalnią o największym udziale sprawuje Okręgowy Urząd Górniczy w Katowicach.

Właściciel nie może sprzeciwić się wpływom ruchu kopalni prowadzonego zgodnie z prawem, ale może żądać naprawienia szkody. Odpowiada za nią przedsiębiorca prowadzący kopalnię, której ruch ją wyrządził (art. 144 i 146 Prawa geologicznego i górniczego).

Według naszego zestawienia kopalń: teren „Brzezinka I” to ZG Sobieski, Południowy Koncern Węglowy S.A. (dawniej Tauron Wydobycie); teren „Libiąż IV” to ZG Janina, Południowy Koncern Węglowy S.A. (dawniej Tauron Wydobycie). Przedsiębiorcę potwierdzisz w okręgowym urzędzie górniczym, który nadzoruje kopalnię.

Najpierw zgłasza się roszczenie odpowiedzialnemu. Do sądu można pójść, gdy odmówi ugody albo nie odpowie w 30 dni (art. 151). Roszczenie przedawnia się po 5 latach od dowiedzenia się o szkodzie (art. 149), a te same zasady stosuje się do zapobiegania szkodom (art. 150).

Liczby na tej stronie opisują całą gminę. O konkretnej działce rozstrzyga jej położenie względem granic terenów i to, co o niej powie kopalnia.

• Wypis i wyrys z planu miejscowego albo planu ogólnego - tereny górnicze trafiają do planów (art. 104), a plan dla terenu górniczego bywa najpełniejszym źródłem warunków budowy
• Informacja od przedsiębiorcy górniczego o przewidywanych wpływach i kategorii terenu dla działki
• Okręgowy urząd górniczy - który przedsiębiorca prowadzi kopalnię i czy teren jest nadal czynny
• Oględziny budynku - pęknięcia, odchylenie od pionu, zabezpieczenia konstrukcji wykonane przy budowie
• Raport mScanner - teren górniczy pod wpisanym adresem, granica w promieniu 250 m i, w Górnośląskim Zagłębiu, dawna eksploatacja pod adresem; podgląd bezpłatny

Tereny górnicze dla pojedynczego adresu - razem z 33 innymi warstwami danych - pokazuje raport o nieruchomości mScanner: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.

Podgląd raportu jest darmowy dla każdego adresu w mieście Jaworzno - zobaczysz, jakie dane są dla niego dostępne, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 49,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.

Źródło danych: Państwowy Instytut Geologiczny (PIG-PIB), rejestr terenów górniczych MIDAS, odczyt 6 października 2026, oraz zintegrowane dane geologiczno-górnicze Górnośląskiego Zagłębia Węglowego (zasięg eksploatacji i zroby). Najnowszy teren w rejestrze ustanowiono 13 kwietnia 2026, najnowszy zniesiono 3 lipca 2026.

Dane przetworzył mScanner: granice terenów przycięliśmy do granicy miasta z Państwowego Rejestru Granic, nakładające się tereny policzyliśmy raz, a z 71 czynnych terenów zostawiliśmy tylko kopalnie węgla kamiennego, rud miedzi, soli i węgla brunatnego. Pomijamy złoża oraz tereny górnicze gazu, wód leczniczych i kruszyw.

Rejestr MIDAS nie podaje, kto prowadzi kopalnię. Nazwy kopalń i przedsiębiorców przy terenach to nasze zestawienie ze stron przedsiębiorców, Spółki Restrukturyzacji Kopalń i komunikatów branżowych, sprawdzone w październiku 2026 r.; przed zgłoszeniem szkody potwierdź je w okręgowym urzędzie górniczym.