Ochrona przyrody gmina Gubin, powiat krośnieński

Formy ochrony przyrody wylicza art. 6 ustawy o ochronie przyrody: park narodowy, rezerwat, park krajobrazowy, obszar chronionego krajobrazu, obszar Natura 2000, pomnik przyrody, użytek ekologiczny, stanowisko dokumentacyjne i zespół przyrodniczo-krajobrazowy. Wszystkie trafiają do jednego rejestru prowadzonego przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska i stamtąd pochodzą liczby na tej stronie.

W granicach gminy leży Rezerwat Przyrody „Dębowiec”, czyli forma, w której ustawa zakazuje zabudowy. Wszystkie formy ochrony przyrody obejmują tu razem 35% powierzchni, a 0% przypada na tę najsilniejszą część.

Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim tego, co dopiero przechodzi procedurę: zmiany granic obszarów Natura 2000 są w usłudze GDOŚ wydzielone jako konsultowane, a nowy użytek ekologiczny trafia do rejestru dopiero po uchwale rady gminy. Nie ma w nim też samych zakazów. Dla wszystkiego poza parkiem narodowym i rezerwatem wybiera je akt powołujący daną formę i ten akt trzeba przeczytać osobno.

Rejestr wymienia tu 34 formy ochrony: 2 rezerwaty przyrody, 1 park krajobrazowy, 4 siedliskowe obszary Natura 2000, 1 ptasi obszar Natura 2000, 4 obszary chronionego krajobrazu, 22 użytki ekologiczne.

• Rezerwat Przyrody „Dębowiec” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
• Rezerwat Przyrody „Uroczysko Węglińskie” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
• Krzesiński Park Krajobrazowy - 13% powierzchni gminy
• Obszar Natura 2000 (siedliskowy) „Dąbrowy Gubińskie” (PLH080069) - 4% powierzchni gminy
• Obszar Natura 2000 (siedliskowy) „Krośnieńska Dolina Odry” (PLH080028) - 3,6% powierzchni gminy
• Obszar Natura 2000 (siedliskowy) „Jeziora Brodzkie” (PLH080052) - 0,3% powierzchni gminy
• Obszar Natura 2000 (siedliskowy) „Mierkowskie Wydmy” (PLH080039) - 0,2% powierzchni gminy
• Obszar Natura 2000 (ptasi) „Dolina Środkowej Odry” (PLB080004) - 2,7% powierzchni gminy
• Obszar Chronionego Krajobrazu „Zachodnie Okolice Lubska” - 7,9% powierzchni gminy
• Obszar Chronionego Krajobrazu „Dolina Nysy” - 5,5% powierzchni gminy
• Obszar Chronionego Krajobrazu „Gubińskie Mokradła” - 4,2% powierzchni gminy
• Obszar Chronionego Krajobrazu „Krośnieńska Dolina Odry” - 0,1% powierzchni gminy
• Użytek Ekologiczny „Łomy” - 0,1% powierzchni gminy
• Użytek Ekologiczny „Sumiki” - 0,1% powierzchni gminy
• Użytek Ekologiczny „Tatarak” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
• Użytek Ekologiczny „Głębno” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
• Użytek Ekologiczny „Wrzosiec” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
• Użytek Ekologiczny „Trzy Topole” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
• Użytek Ekologiczny „Szuwar” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
• Użytek Ekologiczny „Topiel I” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
• Użytek Ekologiczny „Płocie” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
• Użytek Ekologiczny „Mokre” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
• Użytek Ekologiczny „Stawy” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
• Użytek Ekologiczny „Koperno” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
• Użytek Ekologiczny „Topiel II” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
• Polana Użytek Ekologiczny - poniżej 0,1% powierzchni gminy
• Rowy Użytek Ekologiczny - poniżej 0,1% powierzchni gminy
• Użytek Ekologiczny „Grobla” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
• Użytek Ekologiczny „Turzyca” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
• Użytek Ekologiczny „Babrzysko” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
• Użytek Ekologiczny „Chociejów” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
• Użytek Ekologiczny „Nysa” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
• Użytek Ekologiczny „Rosiczka” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
• Użytek Ekologiczny „Łoza” - poniżej 0,1% powierzchni gminy

W parku narodowym i w rezerwacie przyrody zakaz zabudowy wynika wprost z ustawy. Art. 15 ust. 1 zabrania budowy i przebudowy obiektów budowlanych oraz urządzeń technicznych poza tymi, które służą samej formie ochrony, i nie zależy to od żadnej uchwały.

W parku krajobrazowym i na obszarze chronionego krajobrazu zakazy nie wynikają wprost z ustawy. Art. 17 ust. 1 i art. 24 ust. 1 podają katalog i mówią, że zakazy „mogą być wprowadzone”: obowiązują te, które wybrał akt powołujący daną formę. Przy zabudowie najczęściej chodzi o zakaz stawiania nowych obiektów budowlanych w pasie 100 metrów od brzegu rzeki, jeziora albo innego naturalnego zbiornika wodnego.

Obszar Natura 2000 nie zakazuje budowania. Art. 33 zabrania działań, które mogłyby znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru, a przedsięwzięcie, które mogłoby tak oddziaływać, przechodzi ocenę oddziaływania na obszar Natura 2000. Rozstrzyga wpływ na siedliska i gatunki, dla których obszar wyznaczono, więc dom jednorodzinny i ferma to dwie zupełnie różne sprawy.

Użytek ekologiczny, zespół przyrodniczo-krajobrazowy, stanowisko dokumentacyjne i pomnik przyrody chronią pojedynczy obiekt albo niewielki teren. Katalog z art. 45 ust. 1 nie wymienia zakazu budowy, wymienia za to zakaz niszczenia i przekształcania samego obiektu oraz zakaz zmiany sposobu użytkowania ziemi, i na działce z taką formą to zwykle one decydują o inwestycji.

Niezależnie od formy: projekt decyzji o warunkach zabudowy dla terenu objętego ochroną przyrody uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska, na co ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym daje mu 21 dni (art. 53 ust. 4 pkt 8). Teren parku narodowego i jego otuliny uzgadnia dyrektor parku.

Policzyliśmy to dla każdej miejscowości osobno: punkt, który rejestr TERYT wyznacza dla miejscowości, przecięliśmy z granicami form ochrony. Tam, gdzie granica biegnie bliżej niż 500 metrów od tego punktu, przechodzi ona przez samą miejscowość i o pojedynczym adresie rozstrzyga jego położenie, więc takie miejscowości wymieniamy osobno.

Obszar Chronionego Krajobrazu „Gubińskie Mokradła” obejmuje tu miejscowość Drzeńsk Wielki.

Granica formy ochrony biegnie bliżej niż 500 metrów od środka tych miejscowości: Budoradz, Chęciny, Chlebowo, Chociejów, Dobre, Drzeńsk Mały, Dzikowo, Gębice, Kosarzyn, Łazy, Łomy, Markosice, Mielno, Polanowice, Późna, Sadzarzewice, Stargard Gubiński, Starosiedle, Strzegów, Wałowice, Węgliny, Żytowań.

Po której stronie tej granicy stoi konkretna działka, rozstrzyga jej położenie.

Poza granicami wszystkich form ochrony leżą: Bieżyce, Brzozów, Czarnowice, Dobrzyń, Grabczyna, Grabice, Grochów, Gubinek, Jaromirowice, Jazów, Kaniów, Kolonia Wałowice, Komorów, Koperno, Kozów, Kujawa, Luboszyce, Nowa Wioska, Pleśno, Pole, Przyborowice, Sękowice, Sieńsk, Wielotów, Witaszkowo, Zawada, Żenichów.

Rejestr notuje w gminie Gubin 55 pomników przyrody. Każdy z nich to osobny wpis z własnym aktem powołującym i własną lokalizacją.

Najczęściej chronione gatunki: Dąb szypułkowy (49), Wiąz szypułkowy (3), Dąb bezszypułkowy (2).

Najnowszy tutejszy pomnik przyrody ustanowiono 8 kwietnia 2026. Pomnik ustanawia uchwała rady gminy, więc lista jest otwarta i bywa uzupełniana.

W tym samym powiecie formy ochrony przyrody obejmują: Bytnica 41%, Maszewo 40%, Dąbie 37%, Bobrowice 36%, Krosno Odrzańskie 33%, Gubin 15%.

Granica gminy nie jest granicą parku ani obszaru siedliskowego. Ta sama forma ciągnie się przez kilka gmin naraz, więc sąsiednie strony warto przejrzeć razem z tą.

Wśród 2199 gmin, w których rejestr notuje jakąkolwiek formę ochrony przyrody, gmina Gubin zajmuje 1080. miejsce pod względem udziału chronionej powierzchni. W województwie lubuskim jest to 46. miejsce spośród 82.

W województwie lubuskim formy ochrony sięgają 82 z 82 gmin, a mediana udziału wynosi tam 38%. W skali kraju obejmują 2199 gmin, mediana udziału to 33%, a ponad połowę swojej powierzchni ma chronioną 761 gmin.

Liczba na tej stronie opisuje całą jednostkę. O pojedynczym adresie rozstrzyga jego położenie względem granicy formy, a granicę rysowano po siedliskach, dolinach i kompleksach leśnych, więc sprawdza się to punktowo.

• Geoserwis GDOŚ - urzędowa mapa wszystkich form ochrony przyrody, warstwa po warstwie
• Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody - karta każdej formy razem z aktem powołującym, a w nim lista zakazów, które tam faktycznie obowiązują
• Raport mScanner - formy ochrony przyrody dla wpisanego adresu razem z pozostałymi warstwami; podgląd bezpłatny
• Geoportal krajowy - ta sama warstwa razem z działkami ewidencyjnymi, więc widać, gdzie granica przecina parcelę
• Wypis z planu miejscowego - jeśli teren ma plan, granica formy ochrony bywa w nim wprost narysowana
• Regionalna dyrekcja ochrony środowiska - uzgadnia projekt decyzji o warunkach zabudowy na terenie chronionym, więc to tam trafia wniosek gminy

Ta strona opisuje cały obszar. Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 32 innymi warstwami danych - pokazuje raport o nieruchomości mScanner: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.

Podgląd raportu jest darmowy dla każdego adresu w gminie Gubin - zobaczysz, co dla niego mamy, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 29,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.

Udziały powierzchni policzyliśmy sami: pobraliśmy granice 11 688 form ochrony z usługi Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, a następnie przecięliśmy je z granicą gminy z Państwowego Rejestru Granic. Liczy się wyłącznie część leżąca wewnątrz granicy, więc park sąsiedniej gminy nie powiększa tutejszego wyniku. Formy nakładają się na siebie, dlatego udział łączny liczymy jako sumę mnogościową, a nie jako sumę udziałów.

Stan danych u nas: 10 września 2026. Najnowsza forma w naszej kopii rejestru pochodzi z 25 sierpnia 2026. Warstwy obszarowe GDOŚ udostępnia bez daty aktualizacji, więc innej daty źródła usługa nie podaje.

• Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, usługa pobierania WFS
• GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin
• Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, wykaz miejscowości wraz z ich punktami