Poleski Obszar Chronionego Krajobrazu

Obszar chronionego krajobrazu obejmuje teren o wyróżniającym się krajobrazie, cenny dla turystyki i wypoczynku albo jako korytarz ekologiczny (art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody). Wyznacza go uchwała sejmiku województwa; starsze obszary wyznaczali wojewodowie, a jeszcze wcześniej wojewódzkie rady narodowe.

Zakazy w tej formie nie wynikają wprost z ustawy. Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody podaje katalog i mówi, że zakazy „mogą być wprowadzone”, więc obowiązują te, które wybrał akt dotyczący tej formy, w brzmieniu po wszystkich zmianach. Najnowszy akt, jaki rejestr wymienia dla tego obszaru, to Rozporządzenie Nr 52 Wojewody Lubelskiego; pełną listę aktów podajemy niżej.

Na działce w granicach obszaru projekt decyzji o warunkach zabudowy uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).

Granice obszaru przecinają 13 gmin w województwie lubelskim. Przy każdej gminie podajemy dwie liczby: jaką część jej powierzchni zajmuje obszar i jaka część całego obszaru leży właśnie tam.

• Gmina Sosnowica: 137,08 km², czyli 80% powierzchni gminy i 28% całego obszaru
• Gmina Hańsk: 85,69 km², czyli 48% powierzchni gminy i 18% całego obszaru
• Gmina Urszulin: 83,6 km², czyli 49% powierzchni gminy i 17% całego obszaru
• Gmina Włodawa: 65,79 km², czyli 27% powierzchni gminy i 14% całego obszaru
• Gmina Wola Uhruska: 48,9 km², czyli 33% powierzchni gminy i 10% całego obszaru
• Gmina Stary Brus: 45,27 km², czyli 34% powierzchni gminy i 9,4% całego obszaru
• Gmina Cyców: 8,93 km², czyli 6% powierzchni gminy i 1,8% całego obszaru
• Włodawa: 3,21 km², czyli 18% powierzchni miasta i 0,7% całego obszaru
• Gmina Wyryki: 2,6 km², czyli 1,2% powierzchni gminy i 0,5% całego obszaru
• Gmina Ludwin: 2,31 km², czyli 1,9% powierzchni gminy i 0,5% całego obszaru
• Gmina Sawin: 0 km², czyli poniżej 0,1% powierzchni gminy i poniżej 0,1% całego obszaru
• Gmina Puchaczów: 0 km², czyli poniżej 0,1% powierzchni gminy i poniżej 0,1% całego obszaru
• Gmina Uścimów: 0 km², czyli poniżej 0,1% powierzchni gminy i poniżej 0,1% całego obszaru

Rejestr TERYT podaje dla każdej miejscowości jeden punkt, a nie jej granice, więc to ten punkt porównujemy z granicą obszaru. Jeśli granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu, miejscowość trafia do osobnej grupy: tam część zabudowy może leżeć po jednej stronie granicy, a część po drugiej.

Miejscowości z punktem w granicach obszaru (26): Sosnowica: Bohutyn, Górki, Izabelin, Komarówka, Lejno, Libiszów, Lipniak, Nowy Orzechów, Olchówka, Pasieka, Pieszowola, Sosnowica, Sosnowica-Dwór, Stary Orzechów; Hańsk: Szcześniki, Żdżarka; Stary Brus: Dominiczyn, Lubowierz; Urszulin: Grabniak, Kozubata, Sumin, Wytyczno; Włodawa: Luta, Okuninka, Sobibór, Wołczyny.

Miejscowości, przy których granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu (39): Cyców: Garbatówka, Ostrówek Podyski, Wólka Nadrybska; Ludwin: Jagodno; Sosnowica: Karolin, Kropiwki, Mościska, Walerianów, Zacisze, Zbójno, Zienki; Hańsk: Dubeczno, Hańsk-Kolonia, Krychów, Macoszyn Mały, Osowa; Stary Brus: Kołacze, Laski Bruskie, Nowiny, Stary Brus, Wołoskowola; Urszulin: Babsk, Dębowiec, Jamniki, Łowiszów, Nowe Załucze, Stare Załucze, Wola Wereszczyńska, Wólka Wytycka, Zabrodzie, Zawadówka; Włodawa: Orchówek; Wola Uhruska: Bytyń, Józefów, Majdan Stuleński, Małoziemce, Stulno, Zbereże; Wyryki: Suchawa. Tu o konkretnej działce rozstrzyga jej własne położenie.

Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody wymienia dla tej formy 3 akty: najpierw ten, który ją utworzył, potem kolejne, od najstarszego.

Tytuł prowadzi do tekstu tam, gdzie rejestr podaje link do dziennika urzędowego. To w tekście aktu są granice i zakazy, a obowiązuje on w brzmieniu po wszystkich zmianach.

• Akt o utworzeniu: Uchwała WRN w Chełmie Nr XVIII/89/83 z dnia 23 marca 1983 w sprawie ustanowienia parków krajobrazowych i obszarów chronionego krajobrazu na terenie województwa chełmskiego (Dz. Urz. Woj. Chełmskiego Nr 4, poz.24 z 1983 r.), ogłoszony 23 marca 1983.
• Rozporządzenie Nr 53 Wojewody Chełmskiego z dnia 26 czerwca 1998 r. w sprawie Poleskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. Woj. Chełm. Nr 10, poz. 89), ogłoszony 26 marca 1998.
• ROZPORZĄDZENIE Nr 52 WOJEWODY LUBELSKIEGO z dnia 28 lutego 2006 r. w sprawie Poleskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. z 2006 r. Nr 69, poz. 1290), ogłoszony 4 kwietnia 2006.

Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 33 innymi warstwami danych - pokazuje raport o nieruchomości mScanner: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.

Podgląd raportu jest darmowy dla każdego adresu na tym terenie - zobaczysz, jakie dane są dla niego dostępne, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 49,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.

Akty prawne, datę utworzenia, powierzchnię i organ nadzoru podaje karta formy w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody prowadzonym przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska. Kartę odczytaliśmy 6 października 2026. Powierzchnię 41 000 ha podaje karta; z granic w usłudze GDOŚ wychodzi 48 339 ha, a różnica bierze się zwykle z tego, że kartę aktualizuje się osobno od mapy.

Granice formy pochodzą z usługi pobierania WFS tego samego rejestru (stan na 6 października 2026), granice gmin z Państwowego Rejestru Granic, a punkty miejscowości z rejestru TERYT. Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim zmian, które dopiero przechodzą procedurę.

• Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, karta formy i usługa WFS
• GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin
• Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, punkty miejscowości