Czym jest Poleski Park Narodowy
Park narodowy to najsilniejsza obszarowa forma ochrony przyrody w Polsce (art. 8 ustawy o ochronie przyrody). Tworzy go i zmienia jego granice rozporządzenie Rady Ministrów, a parkiem zarządza jego dyrektor.
Co ta forma oznacza dla budowy
W parku narodowym art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody zakazuje budowy i przebudowy obiektów budowlanych oraz urządzeń technicznych, poza tymi, które służą celom parku. Zakaz wynika wprost z ustawy, więc obowiązuje w całym parku bez względu na treść rozporządzenia. Forma ma otulinę o powierzchni 136,94 km². Otulina nie jest częścią formy i nie niesie jej zakazów; jest strefą, która ma ją osłaniać przed zagrożeniami z zewnątrz.
Projekt decyzji o warunkach zabudowy dla terenu w parku narodowym i w jego otulinie uzgadnia dyrektor parku (art. 53 ust. 4 pkt 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).
W których gminach leży Poleski Park Narodowy
Granice parku przecinają 6 gmin w województwie lubelskim. Przy każdej gminie podajemy dwie liczby: jaką część jej powierzchni zajmuje park i jaka część całego parku leży właśnie tam.
- Gmina Urszulin: 50,82 km², czyli 30% powierzchni gminy i 52% całego parku
- Gmina Sosnowica: 24,42 km², czyli 14% powierzchni gminy i 25% całego parku
- Gmina Wierzbica: 9,47 km², czyli 6,5% powierzchni gminy i 9,7% całego parku
- Gmina Hańsk: 5,9 km², czyli 3,3% powierzchni gminy i 6% całego parku
- Gmina Stary Brus: 4,88 km², czyli 3,7% powierzchni gminy i 5% całego parku
- Gmina Ludwin: 2,14 km², czyli 1,8% powierzchni gminy i 2,2% całego parku
Miejscowości w granicach parku
Rejestr TERYT podaje dla każdej miejscowości jeden punkt, a nie jej granice, więc to ten punkt porównujemy z granicą parku. Jeśli granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu, miejscowość trafia do osobnej grupy: tam część zabudowy może leżeć po jednej stronie granicy, a część po drugiej.
Miejscowości z punktem w granicach parku (1): Sosnowica: Lipniak.
Miejscowości, przy których granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu (16): Sawin: Aleksandrówka; Wierzbica: Karczunek; Ludwin: Jagodno; Sosnowica: Lejno, Pieszowola, Zbójno, Zienki; Hańsk: Kulczyn, Wojciechów; Urszulin: Babsk, Jamniki, Łowiszów, Urszulin, Wola Wereszczyńska, Wólka Wytycka, Zawadówka. Tu o konkretnej działce rozstrzyga jej własne położenie.
Akty prawne w rejestrze
Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody wymienia dla tej formy 4 akty: najpierw ten, który ją utworzył, potem kolejne, od najstarszego.
Tytuł prowadzi do tekstu tam, gdzie rejestr podaje link do dziennika urzędowego. To w tekście aktu są granice i zakazy, a obowiązuje on w brzmieniu po wszystkich zmianach.
- Akt o utworzeniu: ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 10 kwietnia 1990 r. w sprawie utworzenia Poleskiego Parku Narodowego (Dz.U.z 1990 r. Nr 27, poz. 155), ogłoszony 26 kwietnia 1990.
- ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW z dnia 17 stycznia 1994 r. w sprawie Poleskiego Parku Narodowego (Dz.U. z 1994 r. Nr 9, poz. 31), ogłoszony 25 stycznia 1994.
- ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ŚRODOWISKA z dnia 18 lutego 2013 r. w sprawie nadania statutu Poleskiemu Parkowi Narodowemu z siedzibą w Urszulinie (Dz.U. z 2013 r. poz. 294), ogłoszony 5 marca 2013.
- ROZPORZĄDZENIE Rady Ministrów z dnia 23 listopada 2017 r. w sprawie Poleskiego Parku Narodowego (Dz.U.z 2017 r. poz. 2373), ogłoszony 20 grudnia 2017.
Plan ochrony
Rejestr notuje, że dla parku obowiązuje plan ochrony.
Jak to sprawdzić dla konkretnego adresu
Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 33 innymi warstwami danych - pokazuje raport o nieruchomości mScanner: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.
Podgląd raportu jest darmowy dla każdego adresu na tym terenie - zobaczysz, jakie dane są dla niego dostępne, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 49,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.
Skąd pochodzą te dane
Akty prawne, datę utworzenia, powierzchnię i organ nadzoru podaje karta formy w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody prowadzonym przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska. Kartę odczytaliśmy 6 października 2026.
Granice formy pochodzą z usługi pobierania WFS tego samego rejestru (stan na 6 października 2026), granice gmin z Państwowego Rejestru Granic, a punkty miejscowości z rejestru TERYT. Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim zmian, które dopiero przechodzą procedurę.
- Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, karta formy i usługa WFS
- GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin
- Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, punkty miejscowości
Najczęściej zadawane pytania
Czy w granicach parku można wybudować dom?
Poza obiektami służącymi samej formie ochrony praktycznie nie: art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody zakazuje tam budowy i przebudowy obiektów budowlanych. Zakaz wynika wprost z ustawy. Otulina nie jest częścią formy i tego zakazu nie niesie.
W których gminach leży Poleski Park Narodowy?
W 6 gminach. Najwięcej powierzchni parku przypada na: Urszulin (52% formy), Sosnowica (25% formy), Wierzbica (9,7% formy) i Hańsk (6% formy).
Który akt powołał Poleski Park Narodowy?
Rejestr podaje jako akt o utworzeniu: Rozporządzenie Rady Ministrów z 10 kwietnia 1990 (Dz.U.z 1990 r. Nr 27, poz. 155). Później wydano jeszcze 3 akty dotyczące tej formy.
Kto sprawuje nadzór nad tą formą ochrony?
Według rejestru: Dyrektor Poleskiego Parku Narodowego.