Nadwiślański Park Krajobrazowy

Park krajobrazowy chroni wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe terenu (art. 16 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody). Dziś tworzy go uchwała sejmiku województwa; starsze parki tworzyli wojewodowie albo wojewódzkie rady narodowe, co widać w akcie o utworzeniu.

Zakazy w tej formie nie wynikają wprost z ustawy. Art. 17 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody podaje katalog i mówi, że zakazy „mogą być wprowadzone”, więc obowiązują te, które wybrał akt dotyczący tej formy, w brzmieniu po wszystkich zmianach. Najnowszy akt, jaki rejestr wymienia dla tego parku, to Rozporządzenie Nr 6/2009 Wojewody Kujawsko-Pomorskiego; pełną listę aktów podajemy niżej.

Na działce w granicach parku projekt decyzji o warunkach zabudowy uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).

Granice parku przecinają 17 gmin w 2 województwach. Przy każdej gminie podajemy dwie liczby: jaką część jej powierzchni zajmuje park i jaka część całego parku leży właśnie tam.

• Gmina Dragacz: 110,8 km², czyli 99% powierzchni gminy i 26% całego parku
• Gmina Dąbrowa Chełmińska: 88,41 km², czyli 71% powierzchni gminy i 21% całego parku
• Gmina Świecie: 57,91 km², czyli 33% powierzchni gminy i 14% całego parku
• Gmina Nowe: 51,19 km², czyli 48% powierzchni gminy i 12% całego parku
• Gmina Warlubie: 42,54 km², czyli 21% powierzchni gminy i 10% całego parku
• Gmina Pruszcz: 20,35 km², czyli 14% powierzchni gminy i 4,8% całego parku
• Gmina Dobrcz: 20 km², czyli 15% powierzchni gminy i 4,7% całego parku
• Bydgoszcz: 12,22 km², czyli 6,9% powierzchni miasta i 2,9% całego parku
• Gmina Jeżewo: 9,24 km², czyli 5,9% powierzchni gminy i 2,2% całego parku
• Gmina Osielsko: 6,05 km², czyli 6% powierzchni gminy i 1,4% całego parku
• Gmina Grudziądz: 0,99 km², czyli 0,6% powierzchni gminy i 0,2% całego parku
• Gmina Unisław: 0,96 km², czyli 1,3% powierzchni gminy i 0,2% całego parku
• Gmina Chełmno: 0,46 km², czyli 0,4% powierzchni gminy i 0,1% całego parku
• Gmina Sadlinki: 0,27 km², czyli 0,2% powierzchni gminy i 0,1% całego parku
• Gmina Gniew: 0,2 km², czyli 0,1% powierzchni gminy i poniżej 0,1% całego parku

Pozostałe gminy (2)

• Gmina Zławieś Wielka: 0,1 km², czyli 0,1% powierzchni gminy i poniżej 0,1% całego parku
• Grudziądz: 0,09 km², czyli 0,1% powierzchni miasta i poniżej 0,1% całego parku

Rejestr TERYT podaje dla każdej miejscowości jeden punkt, a nie jej granice, więc to ten punkt porównujemy z granicą parku. Jeśli granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu, miejscowość trafia do osobnej grupy: tam część zabudowy może leżeć po jednej stronie granicy, a część po drugiej.

Miejscowości z punktem w granicach parku (43): Dąbrowa Chełmińska: Mała Kępa, Mozgowina, Pień, Rafa, Reptowo, Słończ, Wielka Kępa; Dobrcz: Strzelce Dolne; Dragacz: Bratwin, Dolna Grupa, Dragacz, Fletnowo, Górna Grupa, Grupa, Michale, Mniszek, Nowe Marzy, Polskie Stwolno, Stare Marzy, Wiąskie Piaski, Wielkie Zajączkowo, Wielki Lubień; Jeżewo: Piła-Młyn; Nowe: Kończyce, Kozielec, Mały Komorsk, Mątawy, Morgi, Pastwiska, Tryl; Pruszcz: Grabowo, Rudki, Trępel; Świecie: Chrystkowo, Gruczno, Kosowo, Sartowice, Święte, Topolinek; Warlubie: Buśnia, Kamionka, Krusze, Wielki Komorsk.

Miejscowości, przy których granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu (45): Dąbrowa Chełmińska: Bolumin, Czarże, Czemlewo, Gzin, Gzin Dolny, Janowo, Nowy Dwór, Ostromecko, Strzyżawa, Wałdowo Królewskie; Dobrcz: Gądecz, Hutna Wieś, Kozielec, Strzelce Górne, Suponin, Trzęsacz, Zła Wieś; Osielsko: Czarnówczyn, Jarużyn, Myślęcinek; Grudziądz: Rozgarty; Dragacz: Wielkie Stwolno; Jeżewo: Białe Błota, Nowy Młynek, Papiernia; Nowe: Bochlin, Zdrojewo; Pruszcz: Cieleszyn, Grabówko, Luszkowo, Topolno, Zbrachlin; Świecie: Dworzysko, Głogówko Królewskie, Morsk, Niedźwiedź, Świecie, Wiąg; Warlubie: Bzowo, Kurzejewo, Rulewo, Warlubie; Zławieś Wielka: Stanisławka; Bydgoszcz: Zamczysko; Sadlinki: Nebrowo Wielkie. Tu o konkretnej działce rozstrzyga jej własne położenie.

Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody wymienia dla tej formy 8 aktów: najpierw ten, który ją utworzył, potem kolejne, od najstarszego.

Tytuł prowadzi do tekstu tam, gdzie rejestr podaje link do dziennika urzędowego. To w tekście aktu są granice i zakazy, a obowiązuje on w brzmieniu po wszystkich zmianach.

• Akt o utworzeniu: Rozporządzenie nr 142/93 Wojewody Bydgoskiego z dnia 6 maja 1993 r. w sprawie utworzenia parku krajobrazowego pod nazwą „Zespół Nadwiślańskich Parków Krajobrazowych" (Dz. Urz. Woj. Bydgoskiego Nr 11 poz. 143 z dnia 9 sierpnia 1993 r.).
• Rozporządzenie nr 33/98 Wojewody Bydgoskiego z dnia 31 sierpnia 1998 r. w sprawie Nadwiślańskiego Parku Krajobrazowego (Dz.Urz.Województwa Bydgoskiego Nr 54, poz. 256 z dnia 11 września 1998 r.).
• Rozporządzenie nr 50/99 Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 31 marca 1999 r. w sprawie powołania Parku Krajobrazowego Doliny Dolnej Wisły (Dz. Urz. Woj. Kujawsko-Pomorskiego Nr 24 poz. 142 z dnia 13 kwietnia 1999 r.).
• Rozporządzenie nr 143/99 Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z dnia 22 lipca 1999 r. zmieniające rozporządzenie nr 50/99 z dnia 31 marca 1999 r. w sprawie powołania Parku Krajobrazowego Doliny Dolnej Wisły (Dz. Urz. nr 49 z dn. 11 sierpnia 1999r., poz. 427) (Dz. Urz. Wojewody Kujawsko-Pomorskiego Nr 49 poz. 427 z dnia 11 sierpnia 1999 r.).
• ROZPORZĄDZENIE Nr 32/2004 WOJEWODY KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 19 listopada 2004 r. w sprawie Zespołu Parków Krajobrazowych Chełmińskiego i Nadwiślańskiego (Dz. Urz. z 2004 r. Nr 118, poz. 1988), ogłoszony 2 grudnia 2004.
• ROZPORZĄDZENIE Nr 18/2005 WOJEWODY KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 8 września 2005 r. uchylające rozporządzenie w sprawie Zespołu Parków Krajobrazowych Chełmińskiego i Nadwiślańskiego (Dz. Urz. z 2005 r. Nr 108, poz. 1872), ogłoszony 21 września 2005.
• ROZPORZĄDZENIE Nr 20/2005 WOJEWODY KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 8 września 2005 r. w sprawie Nadwiślańskiego Parku Krajobrazowego (Dz. Urz. z 2005 r. Nr 108, poz. 1874), ogłoszony 21 września 2005.
• ROZPORZĄDZENIE Nr 6/2009 WOJEWODY KUJAWSKO-POMORSKIEGO z dnia 13 maja 2009 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie Nadwiślańskiego Parku Krajobrazowego (Dz. Urz. z 2009 r. Nr 52, poz. 1083), ogłoszony 19 maja 2009.

Rejestr notuje, że dla parku nie obowiązuje plan ochrony.

Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 33 innymi warstwami danych - pokazuje raport o nieruchomości mScanner: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.

Podgląd raportu jest darmowy dla każdego adresu na tym terenie - zobaczysz, jakie dane są dla niego dostępne, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 49,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.

Akty prawne, datę utworzenia, powierzchnię i organ nadzoru podaje karta formy w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody prowadzonym przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska. Kartę odczytaliśmy 6 października 2026. Powierzchnię 33 307 ha podaje karta; z granic w usłudze GDOŚ wychodzi 42 178 ha, a różnica bierze się zwykle z tego, że kartę aktualizuje się osobno od mapy.

Granice formy pochodzą z usługi pobierania WFS tego samego rejestru (stan na 6 października 2026), granice gmin z Państwowego Rejestru Granic, a punkty miejscowości z rejestru TERYT. Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim zmian, które dopiero przechodzą procedurę.

• Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, karta formy i usługa WFS
• GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin
• Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, punkty miejscowości