Chełmski Obszar Chronionego Krajobrazu

Obszar chronionego krajobrazu obejmuje teren o wyróżniającym się krajobrazie, cenny dla turystyki i wypoczynku albo jako korytarz ekologiczny (art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody). Wyznacza go uchwała sejmiku województwa; starsze obszary wyznaczali wojewodowie, a jeszcze wcześniej wojewódzkie rady narodowe.

Zakazy w tej formie nie wynikają wprost z ustawy. Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody podaje katalog i mówi, że zakazy „mogą być wprowadzone”, więc obowiązują te, które wybrał akt dotyczący tej formy, w brzmieniu po wszystkich zmianach. Najnowszy akt, jaki rejestr wymienia dla tego obszaru, to Rozporządzenie Nr 49 Wojewody Lubelskiego; pełną listę aktów podajemy niżej.

Na działce w granicach obszaru projekt decyzji o warunkach zabudowy uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).

Granice obszaru przecinają 12 gmin w województwie lubelskim. Przy każdej gminie podajemy dwie liczby: jaką część jej powierzchni zajmuje obszar i jaka część całego obszaru leży właśnie tam.

Karta w rejestrze wymienia 11 gmin. Różnica bierze się z kawałków przy granicy gminy mniejszych niż 0,1 ha, których nie liczymy, albo ze zmian granic gmin od czasu wpisu.

• Gmina Wierzbica: 74,88 km², czyli 51% powierzchni gminy i 20% całego obszaru
• Gmina Cyców: 57,77 km², czyli 39% powierzchni gminy i 15% całego obszaru
• Gmina Kamień: 53,13 km², czyli 55% powierzchni gminy i 14% całego obszaru
• Gmina Sawin: 45,35 km², czyli 24% powierzchni gminy i 12% całego obszaru
• Gmina Dorohusk: 41,65 km², czyli 22% powierzchni gminy i 11% całego obszaru
• Gmina Żmudź: 34,7 km², czyli 26% powierzchni gminy i 9,3% całego obszaru
• Gmina Ruda-Huta: 23,51 km², czyli 21% powierzchni gminy i 6,3% całego obszaru
• Gmina Urszulin: 17,52 km², czyli 10% powierzchni gminy i 4,7% całego obszaru
• Gmina Chełm: 12,02 km², czyli 5,4% powierzchni gminy i 3,2% całego obszaru
• Gmina Hańsk: 8,39 km², czyli 4,7% powierzchni gminy i 2,2% całego obszaru
• Gmina Siedliszcze: 5,73 km², czyli 3,7% powierzchni gminy i 1,5% całego obszaru
• Gmina Puchaczów: 0 km², czyli poniżej 0,1% powierzchni gminy i poniżej 0,1% całego obszaru

Rejestr TERYT podaje dla każdej miejscowości jeden punkt, a nie jej granice, więc to ten punkt porównujemy z granicą obszaru. Jeśli granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu, miejscowość trafia do osobnej grupy: tam część zabudowy może leżeć po jednej stronie granicy, a część po drugiej.

Miejscowości z punktem w granicach obszaru (30): Dorohusk: Brzeźno, Kroczyn, Olenówka, Rozkosz; Kamień: Andrzejów, Czerniejów, Majdan Pławanicki, Natalin, Pławanice, Pławanice-Kolonia; Ruda-Huta: Tarnówka; Sawin: Aleksandrówka, Serniawy-Kolonia; Wierzbica: Bakus-Wanda, Buza, Chylin Wielki, Karczunek, Syczyn, Tarnów, Wólka Tarnowska, Wygoda; Żmudź: Pobołowice-Kolonia; Cyców: Bekiesza, Ludwinów, Małków, Sewerynów, Stawek, Stawek-Kolonia; Urszulin: Przymiarki, Sęków.

Miejscowości, przy których granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu (84, wymieniamy 60): Chełm: Horodyszcze, Jagodne, Koza-Gotówka, Nowiny, Okszów, Okszów-Kolonia, Srebrzyszcze, Stańków, Wólka Czułczycka, Zarzecze; Dorohusk: Barbarówka, Dobryłówka, Ludwinów, Pogranicze, Puszki, Stefanów, Świerże, Świerże-Kolonia, Teosin, Wólka Okopska, Zamieście; Kamień: Haliczany, Ignatów-Kolonia, Kamień, Rudolfin, Strachosław, Wolawce; Ruda-Huta: Chromówka, Dobryłów, Gdola, Iłowa, Karolinów, Konotopa, Leśniczówka, Marynin, Poczekajka, Ruda, Ruda-Huta, Ruda-Kolonia, Ruda-Opalin, Żalin; Sawin: Bachus, Chutcze, Czułczyce, Czułczyce-Kolonia, Malinówka, Petryłów, Przysiółek, Radzanów, Sajczyce, Sawin, Serniawy; Siedliszcze: Kulik, Kulik-Kolonia; Wierzbica: Busówno, Busówno-Kolonia, Chylin, Chylin Mały, Helenów, Kamienna Góra. Tu o konkretnej działce rozstrzyga jej własne położenie.

Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody wymienia dla tej formy 3 akty: najpierw ten, który ją utworzył, potem kolejne, od najstarszego.

Tytuł prowadzi do tekstu tam, gdzie rejestr podaje link do dziennika urzędowego. To w tekście aktu są granice i zakazy, a obowiązuje on w brzmieniu po wszystkich zmianach.

• Akt o utworzeniu: Uchwała WRN w Chełmie Nr XVIII/89/83 z dnia 28 marca 1983 w sprawie ustanowienia parków krajobrazowych i obszarów chronionego krajobrazu na terenie województwa chełmskiego (Dz. Urz. Woj. Chełmskiego Nr 4, poz.24 z 1983 r.), ogłoszony 23 marca 1983.
• Rozporządzenie Nr 50 Wojewody Chełmskiego z dnia 26 czerwca 1998 r. w sprawie Chełmskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. Woj. Chełm. Nr 10, poz.86).
• ROZPORZĄDZENIE Nr 49 WOJEWODY LUBELSKIEGO z dnia 28 lutego 2006 r. w sprawie Chełmskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. z 2006 r. Nr 69, poz. 1287), ogłoszony 4 kwietnia 2006.

Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 33 innymi warstwami danych - pokazuje raport o nieruchomości mScanner: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.

Podgląd raportu jest darmowy dla każdego adresu na tym terenie - zobaczysz, jakie dane są dla niego dostępne, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 49,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.

Akty prawne, datę utworzenia, powierzchnię i organ nadzoru podaje karta formy w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody prowadzonym przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska. Kartę odczytaliśmy 6 października 2026. Powierzchnię 30 420 ha podaje karta; z granic w usłudze GDOŚ wychodzi 37 465 ha, a różnica bierze się zwykle z tego, że kartę aktualizuje się osobno od mapy.

Granice formy pochodzą z usługi pobierania WFS tego samego rejestru (stan na 6 października 2026), granice gmin z Państwowego Rejestru Granic, a punkty miejscowości z rejestru TERYT. Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim zmian, które dopiero przechodzą procedurę.

• Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, karta formy i usługa WFS
• GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin
• Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, punkty miejscowości