Biebrzański Park Narodowy

Park narodowy to najsilniejsza obszarowa forma ochrony przyrody w Polsce (art. 8 ustawy o ochronie przyrody). Tworzy go i zmienia jego granice rozporządzenie Rady Ministrów, a parkiem zarządza jego dyrektor.

W parku narodowym art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody zakazuje budowy i przebudowy obiektów budowlanych oraz urządzeń technicznych, poza tymi, które służą celom parku. Zakaz wynika wprost z ustawy, więc obowiązuje w całym parku bez względu na treść rozporządzenia. Forma ma otulinę o powierzchni 654,44 km². Otulina nie jest częścią formy i nie niesie jej zakazów; jest strefą, która ma ją osłaniać przed zagrożeniami z zewnątrz.

Projekt decyzji o warunkach zabudowy dla terenu w parku narodowym i w jego otulinie uzgadnia dyrektor parku (art. 53 ust. 4 pkt 7 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).

Granice parku przecinają 14 gmin w województwie podlaskim. Przy każdej gminie podajemy dwie liczby: jaką część jej powierzchni zajmuje park i jaka część całego parku leży właśnie tam.

• Gmina Goniądz: 219,98 km², czyli 58% powierzchni gminy i 37% całego parku
• Gmina Trzcianne: 166,73 km², czyli 50% powierzchni gminy i 28% całego parku
• Gmina Sztabin: 56,22 km², czyli 16% powierzchni gminy i 9,4% całego parku
• Gmina Radziłów: 42,23 km², czyli 21% powierzchni gminy i 7,1% całego parku
• Gmina Suchowola: 31,37 km², czyli 12% powierzchni gminy i 5,3% całego parku
• Gmina Dąbrowa Białostocka: 18,56 km², czyli 7% powierzchni gminy i 3,1% całego parku
• Gmina Lipsk: 17,59 km², czyli 9,5% powierzchni gminy i 2,9% całego parku
• Gmina Rajgród: 14,83 km², czyli 7,2% powierzchni gminy i 2,5% całego parku
• Gmina Jaświły: 11,94 km², czyli 6,8% powierzchni gminy i 2% całego parku
• Gmina Grajewo: 9,68 km², czyli 3,1% powierzchni gminy i 1,6% całego parku
• Gmina Jedwabne: 3,46 km², czyli 2,2% powierzchni gminy i 0,6% całego parku
• Gmina Bargłów Kościelny: 2,75 km², czyli 1,5% powierzchni gminy i 0,5% całego parku
• Gmina Nowy Dwór: 1,66 km², czyli 1,4% powierzchni gminy i 0,3% całego parku
• Gmina Wizna: 0,27 km², czyli 0,2% powierzchni gminy i poniżej 0,1% całego parku

Rejestr TERYT podaje dla każdej miejscowości jeden punkt, a nie jej granice, więc to ten punkt porównujemy z granicą parku. Jeśli granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu, miejscowość trafia do osobnej grupy: tam część zabudowy może leżeć po jednej stronie granicy, a część po drugiej.

Miejscowości z punktem w granicach parku (4): Radziłów: Sośnia; Goniądz: Budne; Trzcianne: Budy, Gugny.

Miejscowości, przy których granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu (45): Lipsk: Jałowo, Nowy Rogożyn, Rogożynek; Sztabin: Czarniewo, Czarny Las, Dębowo, Jagłowo, Jasionowo, Jasionowo Dębowskie, Kopytkowo, Krasnybór, Ostrowie, Polkowo; Tykocin: Szafranki; Rajgród: Ciszewo, Karczewo, Orzechówka; Jedwabne: Brzostowo, Burzyn, Chyliny, Lipnik, Pluty; Wizna: Rutkowskie, Sieburczyn, Wierciszewo; Goniądz: Dawidowizna, Goniądz, Olszowa Droga, Osowiec-Twierdza, Szafranki, Wólka Piaseczna, Wroceń; Jaświły: Dolistowo Nowe, Dolistowo Stare; Trzcianne: Dobarz, Laskowiec, Stójka, Trzcianne, Zubole; Dąbrowa Białostocka: Kamienna Nowa, Kropiwno, Szuszalewo; Nowy Dwór: Koniuszki; Suchowola: Podhorodnianka, Żakle. Tu o konkretnej działce rozstrzyga jej własne położenie.

Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody wymienia dla tej formy 4 akty: najpierw ten, który ją utworzył, potem kolejne, od najstarszego.

Tytuł prowadzi do tekstu tam, gdzie rejestr podaje link do dziennika urzędowego. To w tekście aktu są granice i zakazy, a obowiązuje on w brzmieniu po wszystkich zmianach.

• Akt o utworzeniu: Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 września 1993 r.w sprawie utworzenia Biebrzańskiego Parku Narodowego (Dz.U. z 1993 r. Nr 86, poz. 399).
• Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 marca 2003 r. w sprawie ustanowienia strefy ochronnej zwierząt łownych w otulinie Biebrzańskiego Parku Narodowego (Dz.U. z 2003 r. Nr 67, poz. 630), ogłoszony 18 kwietnia 2003.
• Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 18 lutego 2013 r. w sprawie nadania statutu Biebrzańskiemu Parkowi Narodowemu z siedzibą w Osowcu-Twierdzy (Dz.U. z 2013 r. poz. 303), ogłoszony 6 marca 2013.
• Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 4 marca 2014 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie nadania statutu Biebrzańskiemu Parkowi Narodowemu z siedzibą w Osowcu-Twierdzy (Dz.U. z 2014 r. poz. 347), ogłoszony 19 marca 2014.

Rejestr notuje, że dla parku nie obowiązuje plan ochrony.

Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 33 innymi warstwami danych - pokazuje raport o nieruchomości mScanner: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.

Podgląd raportu jest darmowy dla każdego adresu na tym terenie - zobaczysz, jakie dane są dla niego dostępne, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 49,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.

Akty prawne, datę utworzenia, powierzchnię i organ nadzoru podaje karta formy w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody prowadzonym przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska. Kartę odczytaliśmy 6 października 2026.

Granice formy pochodzą z usługi pobierania WFS tego samego rejestru (stan na 6 października 2026), granice gmin z Państwowego Rejestru Granic, a punkty miejscowości z rejestru TERYT. Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim zmian, które dopiero przechodzą procedurę.

• Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, karta formy i usługa WFS
• GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin
• Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, punkty miejscowości