Czy w gminie Chojna są obszary chronione
Formy ochrony przyrody wylicza art. 6 ustawy o ochronie przyrody: park narodowy, rezerwat, park krajobrazowy, obszar chronionego krajobrazu, obszar Natura 2000, pomnik przyrody, użytek ekologiczny, stanowisko dokumentacyjne i zespół przyrodniczo-krajobrazowy. Wszystkie trafiają do jednego rejestru prowadzonego przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska i stamtąd pochodzą liczby na tej stronie.
W granicach gminy leży Rezerwat Przyrody „Słoneczne Wzgórza”, czyli forma, w której ustawa zakazuje zabudowy. Wszystkie formy ochrony przyrody obejmują tu razem 46% powierzchni, a 0,4% przypada na tę najsilniejszą część.
Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim tego, co dopiero przechodzi procedurę: zmiany granic obszarów Natura 2000 są w usłudze GDOŚ wydzielone jako konsultowane, a nowy użytek ekologiczny trafia do rejestru dopiero po uchwale rady gminy. Nie ma w nim też samych zakazów. Dla wszystkiego poza parkiem narodowym i rezerwatem wybiera je akt powołujący daną formę i ten akt trzeba przeczytać osobno.
Które formy ochrony tu sięgają
Rejestr wymienia tu 18 form ochrony: 4 rezerwaty przyrody, 1 park krajobrazowy, 3 ptasie obszary Natura 2000, 4 siedliskowe obszary Natura 2000, 3 użytki ekologiczne, 3 zespoły przyrodniczo-krajobrazowe.
Otulina to strefa wokół formy ochrony, wyznaczona po to, żeby osłonić ją przed zagrożeniami z zewnątrz (art. 5 pkt 14 ustawy). Sama formą ochrony nie jest i nie niesie własnych zakazów, więc adres w otulinie nie leży w parku ani w rezerwacie. W gminie Chojna otuliny zajmują 71% powierzchni, czyli 236,21 km², i nie wliczamy ich do udziału podanego wyżej.
- Rezerwat Przyrody „Słoneczne Wzgórza” - 0,2% powierzchni gminy
- Rezerwat Przyrody „Torfowisko Żelechowo” - 0,1% powierzchni gminy
- Rezerwat Przyrody „Dąbrowa Krzymowska” - 0,1% powierzchni gminy
- Rezerwat Przyrody „Olszyny Ostrowskie” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Cedyński Park Krajobrazowy - 22% powierzchni gminy
- Obszar Natura 2000 (ptasi) „Ostoja Cedyńska” (PLB320017) - 27% powierzchni gminy
- Obszar Natura 2000 (ptasi) „Dolina Dolnej Odry” (PLB320003) - 15% powierzchni gminy
- Obszar Natura 2000 (ptasi) „Ostoja Witnicko-Dębniańska” (PLB320015) - 1,9% powierzchni gminy
- Obszar Natura 2000 (siedliskowy) „Dolna Odra” (PLH320037) - 6,9% powierzchni gminy
- Obszar Natura 2000 (siedliskowy) „Wzgórza Krzymowskie” (PLH320054) - 2,9% powierzchni gminy
- Obszar Natura 2000 (siedliskowy) „Wzgórza Moryńskie” (PLH320055) - 0,7% powierzchni gminy
- Obszar Natura 2000 (siedliskowy) „Dolina Tywy” (PLH320050) - 0,2% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny (bez nazwy) - 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „Skarpy w Zatoni” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „Torfowisko Godków” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Zespół Przyrodniczo-Krajobrazowy „Jezioro Jeleńskie” - 0,4% powierzchni gminy
- Zespół Przyrodniczo-Krajobrazowy „Czarna Woda” - 0,1% powierzchni gminy
- Zespół Przyrodniczo-Krajobrazowy „Łęgi nad Jelenim Potokiem (gm. Chojna)” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
Co ochrona przyrody oznacza dla budowy
W parku narodowym i w rezerwacie przyrody zakaz zabudowy wynika wprost z ustawy. Art. 15 ust. 1 zabrania budowy i przebudowy obiektów budowlanych oraz urządzeń technicznych poza tymi, które służą samej formie ochrony, i nie zależy to od żadnej uchwały.
W parku krajobrazowym i na obszarze chronionego krajobrazu zakazy nie wynikają wprost z ustawy. Art. 17 ust. 1 i art. 24 ust. 1 podają katalog i mówią, że zakazy „mogą być wprowadzone”: obowiązują te, które wybrał akt powołujący daną formę. Przy zabudowie najczęściej chodzi o zakaz stawiania nowych obiektów budowlanych w pasie 100 metrów od brzegu rzeki, jeziora albo innego naturalnego zbiornika wodnego.
Obszar Natura 2000 nie zakazuje budowania. Art. 33 zabrania działań, które mogłyby znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru, a przedsięwzięcie, które mogłoby tak oddziaływać, przechodzi ocenę oddziaływania na obszar Natura 2000. Rozstrzyga wpływ na siedliska i gatunki, dla których obszar wyznaczono, więc dom jednorodzinny i ferma to dwie zupełnie różne sprawy.
Użytek ekologiczny, zespół przyrodniczo-krajobrazowy, stanowisko dokumentacyjne i pomnik przyrody chronią pojedynczy obiekt albo niewielki teren. Katalog z art. 45 ust. 1 nie wymienia zakazu budowy, wymienia za to zakaz niszczenia i przekształcania samego obiektu oraz zakaz zmiany sposobu użytkowania ziemi, i na działce z taką formą to zwykle one decydują o inwestycji.
Niezależnie od formy: projekt decyzji o warunkach zabudowy dla terenu objętego ochroną przyrody uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska, na co ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym daje mu 21 dni (art. 53 ust. 4 pkt 8). Teren parku narodowego i jego otuliny uzgadnia dyrektor parku.
Miejscowości gminy a granice form ochrony
Policzyliśmy to dla każdej miejscowości osobno: punkt, który rejestr TERYT wyznacza dla miejscowości, przecięliśmy z granicami form ochrony. Tam, gdzie granica biegnie bliżej niż 500 metrów od tego punktu, przechodzi ona przez samą miejscowość i o pojedynczym adresie rozstrzyga jego położenie, więc takie miejscowości wymieniamy osobno.
Cedyński Park Krajobrazowy obejmuje tu: Mętno, Stoki.
Obszar Natura 2000 (ptasi) „Dolina Dolnej Odry” obejmuje tu miejscowość Garnowo.
Obszar Natura 2000 (ptasi) „Ostoja Cedyńska” obejmuje tu miejscowość Krzymów.
Granica formy ochrony biegnie bliżej niż 500 metrów od środka tych miejscowości: Białęgi, Godków, Grabowo, Krajnik Dolny, Krajnik Górny, Łaziszcze, Narost, Nawodna, Wilkoszyce, Zatoń Dolna.
Po której stronie tej granicy stoi konkretna działka, rozstrzyga jej położenie.
Poza granicami wszystkich form ochrony leżą: Barnkowo, Brwice, Chojna, Czartoryja, Drozdowo, Godków-Osiedle, Graniczna, Grzybno, Jelenin, Kamienny Jaz, Lisie Pole, Rurka, Strzelczyn.
Pomniki przyrody
Rejestr notuje w gminie Chojna 12 pomników przyrody. Każdy z nich to osobny wpis z własnym aktem powołującym i własną lokalizacją.
Najczęściej chronione gatunki: Dąb szypułkowy (5), Cis pospolity (2), Mamutowiec olbrzymi (1).
Najnowszy tutejszy pomnik przyrody ustanowiono 29 maja 2013. Pomnik ustanawia uchwała rady gminy, więc lista jest otwarta i bywa uzupełniana.
Sąsiednie gminy powiatu gryfińskiego
W tym samym powiecie formy ochrony przyrody obejmują: Cedynia 93%, Stare Czarnowo 75%, Widuchowa 62%, Trzcińsko-Zdrój 53%, Moryń 49%, Mieszkowice 44%, Gryfino 30%, Banie 24%.
Granica gminy nie jest granicą parku ani obszaru siedliskowego. Ta sama forma ciągnie się przez kilka gmin naraz, więc sąsiednie strony warto przejrzeć razem z tą.
Jak to wygląda na tle kraju
Wśród 2199 gmin, w których rejestr notuje jakąkolwiek formę ochrony przyrody, gmina Chojna zajmuje 833. miejsce pod względem udziału chronionej powierzchni. W województwie zachodniopomorskim jest to 46. miejsce spośród 112.
W województwie zachodniopomorskim formy ochrony sięgają 112 z 113 gmin, a mediana udziału wynosi tam 39%. W skali kraju obejmują 2199 gmin, mediana udziału to 33%, a ponad połowę swojej powierzchni ma chronioną 761 gmin.
Jak sprawdzić konkretny adres w gminie Chojna
Liczba na tej stronie opisuje całą jednostkę. O pojedynczym adresie rozstrzyga jego położenie względem granicy formy, a granicę rysowano po siedliskach, dolinach i kompleksach leśnych, więc sprawdza się to punktowo.
- Geoserwis GDOŚ - urzędowa mapa wszystkich form ochrony przyrody, warstwa po warstwie
- Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody - karta każdej formy razem z aktem powołującym, a w nim lista zakazów, które tam faktycznie obowiązują
- Raport mScanner - formy ochrony przyrody dla wpisanego adresu razem z pozostałymi warstwami; podgląd bezpłatny
- Geoportal krajowy - ta sama warstwa razem z działkami ewidencyjnymi, więc widać, gdzie granica przecina parcelę
- Wypis z planu miejscowego - jeśli teren ma plan, granica formy ochrony bywa w nim wprost narysowana
- Regionalna dyrekcja ochrony środowiska - uzgadnia projekt decyzji o warunkach zabudowy na terenie chronionym, więc to tam trafia wniosek gminy
Gdzie zobaczyć to dla konkretnego adresu
Ta strona opisuje cały obszar. Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 32 innymi warstwami danych - pokazuje raport o nieruchomości mScanner: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.
Podgląd raportu jest darmowy dla każdego adresu w gminie Chojna - zobaczysz, co dla niego mamy, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 29,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.
Skąd pochodzą te liczby
Udziały powierzchni policzyliśmy sami: pobraliśmy granice 11 688 form ochrony z usługi Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, a następnie przecięliśmy je z granicą gminy z Państwowego Rejestru Granic. Liczy się wyłącznie część leżąca wewnątrz granicy, więc park sąsiedniej gminy nie powiększa tutejszego wyniku. Formy nakładają się na siebie, dlatego udział łączny liczymy jako sumę mnogościową, a nie jako sumę udziałów.
Stan danych u nas: 10 września 2026. Najnowsza forma w naszej kopii rejestru pochodzi z 25 sierpnia 2026. Warstwy obszarowe GDOŚ udostępnia bez daty aktualizacji, więc innej daty źródła usługa nie podaje.
- Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, usługa pobierania WFS
- GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin
- Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, wykaz miejscowości wraz z ich punktami
Najczęściej zadawane pytania
Czy w gminie Chojna są obszary chronione?
Tak. Formy ochrony przyrody obejmują 46% powierzchni gminy, a najsilniejsza z nich to Rezerwat Przyrody „Słoneczne Wzgórza”. O konkretnym adresie rozstrzyga jego położenie względem granicy formy.
Czy na obszarze Natura 2000 można budować dom?
Sam obszar Natura 2000 nie zakazuje budowy. Zabronione są działania, które mogłyby znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru, a zamierzenie, które mogłoby tak oddziaływać, przechodzi ocenę oddziaływania. Dla domu jednorodzinnego kończy się to zwykle uzgodnieniem z regionalną dyrekcją ochrony środowiska przy decyzji o warunkach zabudowy; przy przedsięwzięciu o innej skali ocena bywa pełna.
Jakie zakazy obowiązują w parku krajobrazowym i na obszarze chronionego krajobrazu?
Te, które wybrał akt powołujący daną formę. Ustawa podaje katalog (art. 17 ust. 1 dla parku krajobrazowego, art. 24 ust. 1 dla obszaru chronionego krajobrazu) i mówi, że zakazy „mogą być wprowadzone”. Najczęściej spotykany przy zabudowie to zakaz stawiania nowych obiektów budowlanych w pasie 100 metrów od brzegu rzeki, jeziora albo innego naturalnego zbiornika. Pełną listę dla konkretnej formy znajdziesz w jej karcie w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody.
Czy w rezerwacie albo parku narodowym można cokolwiek wybudować?
Poza obiektami służącymi samej formie ochrony praktycznie nie. Art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody zakazuje tam budowy i przebudowy obiektów budowlanych oraz urządzeń technicznych, a zakaz obowiązuje wprost z ustawy i nie zależy od uchwały. Ustawa dopuszcza odstępstwa: w parku narodowym zezwala na nie minister właściwy do spraw środowiska, w rezerwacie Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Przy inwestycjach chodzi o wąską listę celów publicznych, i to przy braku rozwiązań alternatywnych oraz za kompensacją przyrodniczą.
Czym różni się otulina od samej formy ochrony?
Otulina to strefa wokół formy, wyznaczona po to, żeby osłonić ją przed zagrożeniami z zewnątrz. Nie jest formą ochrony i nie niesie własnych zakazów, więc działka w otulinie nie leży w parku ani w rezerwacie. Wchodzi za to do uzgodnień: projekt decyzji o warunkach zabudowy dla terenu w otulinie parku narodowego uzgadnia dyrektor tego parku.
Gdzie sprawdzić, czy konkretna działka leży w formie ochrony przyrody?
W Geoserwisie GDOŚ, który rysuje wszystkie formy na jednej mapie, oraz na Geoportalu krajowym, gdzie ta sama warstwa leży na działkach ewidencyjnych, więc widać przebieg granicy względem parceli. Zakazy obowiązujące w danej formie są w jej akcie powołującym, dostępnym z karty formy w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody.