Ochrona przyrody Rzepin

Formy ochrony przyrody wylicza art. 6 ustawy o ochronie przyrody: park narodowy, rezerwat, park krajobrazowy, obszar chronionego krajobrazu, obszar Natura 2000, pomnik przyrody, użytek ekologiczny, stanowisko dokumentacyjne i zespół przyrodniczo-krajobrazowy. Wszystkie trafiają do jednego rejestru prowadzonego przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska i stamtąd pochodzą liczby na tej stronie.

W granicach gminy leży Rezerwat Przyrody „Mokradła Sułowskie”, czyli forma, w której ustawa zakazuje zabudowy. Wszystkie formy ochrony przyrody obejmują tu razem 12% powierzchni, a 0,2% przypada na tę najsilniejszą część.

Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim tego, co dopiero przechodzi procedurę: zmiany granic obszarów Natura 2000 są w usłudze GDOŚ wydzielone jako konsultowane, a nowy użytek ekologiczny trafia do rejestru dopiero po uchwale rady gminy. Nie ma w nim też samych zakazów. Dla wszystkiego poza parkiem narodowym i rezerwatem wybiera je akt powołujący daną formę i ten akt trzeba przeczytać osobno.

Rejestr wymienia tu 14 form ochrony: 1 rezerwat przyrody, 4 siedliskowe obszary Natura 2000, 2 obszary chronionego krajobrazu, 7 użytków ekologicznych.

• Rezerwat Przyrody „Mokradła Sułowskie” - 0,2% powierzchni gminy
• Obszar Natura 2000 (siedliskowy) „Ujście Ilanki” (PLH080015) - 2,1% powierzchni gminy
• Obszar Natura 2000 (siedliskowy) „Dolina Ilanki” (PLH080009) - 2% powierzchni gminy
• Obszar Natura 2000 (siedliskowy) „Rynna Jezior Rzepińskich” (PLH080049) - 1,5% powierzchni gminy
• Obszar Natura 2000 (siedliskowy) „Torfowiska Sułowskie” (PLH080029) - 0,3% powierzchni gminy
• Obszar Chronionego Krajobrazu „Dolina Ilanki” - 7,7% powierzchni gminy
• Obszar Chronionego Krajobrazu „Ośniańska Rynna z Jeziorem Busko” - 1% powierzchni gminy
• Użytek Ekologiczny „Wzdłuż Ilanki” - 0,3% powierzchni gminy
• Użytek Ekologiczny „Wokół Jeziora Popienko” - 0,1% powierzchni gminy
• Użytek Ekologiczny „Oczko” - 0,1% powierzchni gminy
• Użytek Ekologiczny „Gajec” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
• Użytek Ekologiczny „Przy Ilance” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
• Użytek Ekologiczny „Przy Drodze” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
• Użytek Ekologiczny „Przy Oczku” - poniżej 0,1% powierzchni gminy

W parku narodowym i w rezerwacie przyrody zakaz zabudowy wynika wprost z ustawy. Art. 15 ust. 1 zabrania budowy i przebudowy obiektów budowlanych oraz urządzeń technicznych poza tymi, które służą samej formie ochrony, i nie zależy to od żadnej uchwały.

Obszar Natura 2000 nie zakazuje budowania. Art. 33 zabrania działań, które mogłyby znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru, a przedsięwzięcie, które mogłoby tak oddziaływać, przechodzi ocenę oddziaływania na obszar Natura 2000. Rozstrzyga wpływ na siedliska i gatunki, dla których obszar wyznaczono, więc dom jednorodzinny i ferma to dwie zupełnie różne sprawy.

W parku krajobrazowym i na obszarze chronionego krajobrazu zakazy nie wynikają wprost z ustawy. Art. 17 ust. 1 i art. 24 ust. 1 podają katalog i mówią, że zakazy „mogą być wprowadzone”: obowiązują te, które wybrał akt powołujący daną formę. Przy zabudowie najczęściej chodzi o zakaz stawiania nowych obiektów budowlanych w pasie 100 metrów od brzegu rzeki, jeziora albo innego naturalnego zbiornika wodnego.

Użytek ekologiczny, zespół przyrodniczo-krajobrazowy, stanowisko dokumentacyjne i pomnik przyrody chronią pojedynczy obiekt albo niewielki teren. Katalog z art. 45 ust. 1 nie wymienia zakazu budowy, wymienia za to zakaz niszczenia i przekształcania samego obiektu oraz zakaz zmiany sposobu użytkowania ziemi, i na działce z taką formą to zwykle one decydują o inwestycji.

Niezależnie od formy: projekt decyzji o warunkach zabudowy dla terenu objętego ochroną przyrody uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska, na co ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym daje mu 21 dni (art. 53 ust. 4 pkt 8). Teren parku narodowego i jego otuliny uzgadnia dyrektor parku.

Policzyliśmy to dla każdej miejscowości osobno: punkt, który rejestr TERYT wyznacza dla miejscowości, przecięliśmy z granicami form ochrony. Tam, gdzie granica biegnie bliżej niż 500 metrów od tego punktu, przechodzi ona przez samą miejscowość i o pojedynczym adresie rozstrzyga jego położenie, więc takie miejscowości wymieniamy osobno.

Granica formy ochrony biegnie bliżej niż 500 metrów od środka tych miejscowości: Brodniki, Grądnik, Ilanka, Jaworki, Liszki, Lubiechnia Mała, Nowy Młyn, Rzepin, Rzepinek, Starościn.

Po której stronie tej granicy stoi konkretna działka, rozstrzyga jej położenie.

Poza granicami wszystkich form ochrony leżą: Drzeńsko, Gajec, Jerzmanice, Kowalów, Lubiechnia Wielka, Maniszewo, Radów, Serbów, Starków, Sułów, Zielony Bór.

Rejestr notuje w gminie Rzepin 23 pomniki przyrody. Każdy z nich to osobny wpis z własnym aktem powołującym i własną lokalizacją.

Najczęściej chronione gatunki: Sosna zwyczajna (Sosna pospolita) (11), Dąb szypułkowy (6), Buk pospolity (Buk zwyczajny) (1).

Najnowszy tutejszy pomnik przyrody ustanowiono 22 marca 2006. Pomnik ustanawia uchwała rady gminy, więc lista jest otwarta i bywa uzupełniana.

W tym samym powiecie formy ochrony przyrody obejmują: Słubice 54%, Cybinka 53%, Górzyca 51%, Ośno Lubuskie 25%.

Granica gminy nie jest granicą parku ani obszaru siedliskowego. Ta sama forma ciągnie się przez kilka gmin naraz, więc sąsiednie strony warto przejrzeć razem z tą.

Wśród 2199 gmin, w których rejestr notuje jakąkolwiek formę ochrony przyrody, gmina Rzepin zajmuje 1629. miejsce pod względem udziału chronionej powierzchni. W województwie lubuskim jest to 72. miejsce spośród 82.

W województwie lubuskim formy ochrony sięgają 82 z 82 gmin, a mediana udziału wynosi tam 38%. W skali kraju obejmują 2199 gmin, mediana udziału to 33%, a ponad połowę swojej powierzchni ma chronioną 761 gmin.

Liczba na tej stronie opisuje całą jednostkę. O pojedynczym adresie rozstrzyga jego położenie względem granicy formy, a granicę rysowano po siedliskach, dolinach i kompleksach leśnych, więc sprawdza się to punktowo.

• Geoserwis GDOŚ - urzędowa mapa wszystkich form ochrony przyrody, warstwa po warstwie
• Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody - karta każdej formy razem z aktem powołującym, a w nim lista zakazów, które tam faktycznie obowiązują
• Raport mScanner - formy ochrony przyrody dla wpisanego adresu razem z pozostałymi warstwami; podgląd bezpłatny
• Geoportal krajowy - ta sama warstwa razem z działkami ewidencyjnymi, więc widać, gdzie granica przecina parcelę
• Wypis z planu miejscowego - jeśli teren ma plan, granica formy ochrony bywa w nim wprost narysowana
• Regionalna dyrekcja ochrony środowiska - uzgadnia projekt decyzji o warunkach zabudowy na terenie chronionym, więc to tam trafia wniosek gminy

Ta strona opisuje cały obszar. Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 32 innymi warstwami danych - pokazuje raport o nieruchomości mScanner: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.

Podgląd raportu jest darmowy dla każdego adresu w gminie Rzepin - zobaczysz, co dla niego mamy, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 29,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.

Udziały powierzchni policzyliśmy sami: pobraliśmy granice 11 688 form ochrony z usługi Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, a następnie przecięliśmy je z granicą gminy z Państwowego Rejestru Granic. Liczy się wyłącznie część leżąca wewnątrz granicy, więc park sąsiedniej gminy nie powiększa tutejszego wyniku. Formy nakładają się na siebie, dlatego udział łączny liczymy jako sumę mnogościową, a nie jako sumę udziałów.

Stan danych u nas: 10 września 2026. Najnowsza forma w naszej kopii rejestru pochodzi z 25 sierpnia 2026. Warstwy obszarowe GDOŚ udostępnia bez daty aktualizacji, więc innej daty źródła usługa nie podaje.

• Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, usługa pobierania WFS
• GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin
• Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, wykaz miejscowości wraz z ich punktami