Czym jest Zieluńsko-Rzęgnowski Obszar Chronionego Krajobrazu
Obszar chronionego krajobrazu obejmuje teren o wyróżniającym się krajobrazie, cenny dla turystyki i wypoczynku albo jako korytarz ekologiczny (art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody). Wyznacza go uchwała sejmiku województwa; starsze obszary wyznaczali wojewodowie, a jeszcze wcześniej wojewódzkie rady narodowe.
Co ta forma oznacza dla budowy
Zakazy w tej formie nie wynikają wprost z ustawy. Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody podaje katalog i mówi, że zakazy „mogą być wprowadzone”, więc obowiązują te, które wybrał akt dotyczący tej formy, w brzmieniu po wszystkich zmianach. Najnowszy akt, jaki rejestr wymienia dla tego obszaru, to Uchwała Nr 112/25 Sejmiku Województwa Mazowieckiego; pełną listę aktów podajemy niżej.
Na działce w granicach obszaru projekt decyzji o warunkach zabudowy uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).
W których gminach leży Zieluńsko-Rzęgnowski Obszar Chronionego Krajobrazu
Granice obszaru przecinają 11 gmin w 2 województwach. Przy każdej gminie podajemy dwie liczby: jaką część jej powierzchni zajmuje obszar i jaka część całego obszaru leży właśnie tam.
Karta w rejestrze wymienia 10 gmin. Różnica bierze się z kawałków przy granicy gminy mniejszych niż 0,1 ha, których nie liczymy, albo ze zmian granic gmin od czasu wpisu.
- Gmina Lipowiec Kościelny: 107,62 km², czyli 94% powierzchni gminy i 27% całego obszaru
- Gmina Dzierzgowo: 73,45 km², czyli 49% powierzchni gminy i 18% całego obszaru
- Gmina Kuczbork-Osada: 72,09 km², czyli 59% powierzchni gminy i 18% całego obszaru
- Gmina Szydłowo: 49,57 km², czyli 41% powierzchni gminy i 12% całego obszaru
- Gmina Wieczfnia Kościelna: 34,63 km², czyli 29% powierzchni gminy i 8,6% całego obszaru
- Gmina Lubowidz: 33,24 km², czyli 17% powierzchni gminy i 8,3% całego obszaru
- Mława: 13,36 km², czyli 38% powierzchni miasta i 3,3% całego obszaru
- Gmina Szreńsk: 8,29 km², czyli 7,6% powierzchni gminy i 2,1% całego obszaru
- Gmina Wiśniewo: 8,12 km², czyli 8,2% powierzchni gminy i 2% całego obszaru
- Gmina Grudusk: 1,09 km², czyli 1,1% powierzchni gminy i 0,3% całego obszaru
- Gmina Iłowo-Osada: 0 km², czyli poniżej 0,1% powierzchni gminy i poniżej 0,1% całego obszaru
Miejscowości w granicach obszaru
Rejestr TERYT podaje dla każdej miejscowości jeden punkt, a nie jej granice, więc to ten punkt porównujemy z granicą obszaru. Jeśli granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu, miejscowość trafia do osobnej grupy: tam część zabudowy może leżeć po jednej stronie granicy, a część po drugiej.
Miejscowości z punktem w granicach obszaru (41): Dzierzgowo: Brzozowo-Czary, Choszczewka, Dobrogosty, Kitki, Krery, Kurki, Nowe Łączyno, Stare Łączyno, Wasiły; Lipowiec Kościelny: Borowe, Dobra Wola, Kęczewo, Krępa, Lewiczyn, Lipowiec Kościelny, Niegocin, Rumoka, Turza Mała, Turza Wielka, Wola Kęczewska, Zawady; Szreńsk: Krzywki-Piaski; Szydłowo: Budy Garlińskie, Dębsk, Nieradowo, Nowa Sławogóra, Stara Sławogóra, Wola Dębska; Wieczfnia Kościelna: Uniszki Gumowskie; Kuczbork-Osada: Bagienice Małe, Chojnowo, Gościszka, Gościszka-Baraki, Mianowo, Niedziałki, Nowa Wieś, Sarnowo, Wygoda; Lubowidz: Kozilas, Straszewy, Wronka.
Miejscowości, przy których granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu (50): Grudusk: Rąbież Gruduski; Dzierzgowo: Brzozowo-Maje, Nowe Brzozowo, Pęcherze, Rzęgnowo, Szumsk, Tańsk-Przedbory, Zawady; Lipowiec Kościelny: Cegielnia Lewicka, Józefowo, Łomia, Parcele Łomskie; Szreńsk: Grądek, Krzywki-Bośki, Mostowo; Szydłowo: Krzywonoś, Marianowo, Nowa Wieś, Pawłowo, Szydłówek, Szydłowo, Zalesie; Wieczfnia Kościelna: Długokąty, Grzebsk, Grzybowo, Grzybowo-Kapuśnik, Kuklin, Michalinowo, Uniszki-Cegielnia, Uniszki Zawadzkie, Windyki; Wiśniewo: Korboniec; Kuczbork-Osada: Bagienice Duże, Bagienice Nowe, Kozielsk, Krzywki-Bratki, Kuczbork-Osada, Kuczbork-Wieś, Łążek, Osowa, Przyspa, Szronka; Lubowidz: Lisiny, Mały Las, Toruniak, Wylazłowo, Zieluń, Zieluń-Osada; Iłowo-Osada: Dźwierznia; Lidzbark: Nick. Tu o konkretnej działce rozstrzyga jej własne położenie.
Akty prawne w rejestrze
Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody wymienia dla tej formy 16 aktów: najpierw ten, który ją utworzył, potem kolejne, od najstarszego.
Tytuł prowadzi do tekstu tam, gdzie rejestr podaje link do dziennika urzędowego. To w tekście aktu są granice i zakazy, a obowiązuje on w brzmieniu po wszystkich zmianach.
- Akt o utworzeniu: Uchwała Nr 59/X/90 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Ciechanowie z dnia 23 kwietnia 1990 r. w sprawie wyznaczenia obszarów chronionego krajobrazu na terenie województwa ciechanowskiego (Dz. Urz. z 1990 r. Nr 8, poz. 66).
- Rozporządzenie Nr 8/1998 Wojewody Ciechanowskiego z dnia 22 maja 1998 r. w sprawie wyznaczenia obszarów chronionego krajobrazu na terenie województwa ciechanowskiego (Dz. Urz. z 1998 r. Nr 16, poz. 71).
- Rozporządzenie Nr 61 Wojewody Mazowieckiego z dnia 24 lipca 2002 r. w sprawie wprowadzenia obszarów chronionego krajobrazu (Dz. Urz. z 2002 r. Nr 203, poz. 4939), ogłoszony 3 sierpnia 2002.
- Rozporządzenie Nr 35 Wojewody Mazowieckiego z dnia 23 czerwca 2003 r. zmieniające rozporządzenie nr 61 z dnia 24 lipca 2002 r. w sprawie wprowadzenia obszarów chronionego krajobrazu (Dz. Urz. z 2003 r. Nr 172, poz. 4213), ogłoszony 27 czerwca 2003.
- Rozporządzenie Nr 50 Wojewody Mazowieckiego z dnia 18 września 2003 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wprowadzenia obszarów chronionego krajobrazu (Dz. Urz. z 2003 r. Nr 252, poz. 6632), ogłoszony 29 września 2003.
- Rozporządzenie Nr 18 Wojewody Mazowieckiego z dnia 15 kwietnia 2005 r. w sprawie Zieluńsko - Rzęgnowskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. z 2005 r. Nr 91, poz. 2450), ogłoszony 25 kwietnia 2005.
- Rozporządzenie Nr 54 Wojewody Mazowieckiego z dnia 25 września 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie Zieluńsko-Rzęgnowskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. z 2007 r. Nr 203, poz. 5745), ogłoszony 8 października 2007.
- Rozporządzenie Nr 2 Wojewody Mazowieckiego z dnia 6 stycznia 2009 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie Zieluńsko-Rzęgnowskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. z 2009 r. Nr 1, poz. 2), ogłoszony 14 stycznia 2009.
- Uchwała nr 34/13 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z dnia 18 lutego 2013 r. zmieniająca niektóre rozporządzenia Wojewody Mazowieckiego dotyczące obszarów chronionego krajobrazu (Dz. Urz. z 2013 r. poz. 2486), ogłoszony 27 lutego 2013.
- Uchwała nr 144/17 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z dnia 27 września 2017 r. zmieniająca rozporządzenie Wojewody Mazowieckiego w sprawie Zieluńsko-Rzęgnowskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. z 2017 r. poz. 8796), ogłoszony 6 października 2017.
- UCHWAŁA NR 37/18SEJMIKU WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO z dnia 28 marca 2018 r. zmieniająca rozporządzenie Wojewody Mazowieckiego w sprawie Zieluńsko - Rzęgnowskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. z 2018 r. poz. 3490), ogłoszony 6 kwietnia 2018.
- UCHWAŁA NR 162/18SEJMIKU WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO z dnia 16 października 2018 r. zmieniająca rozporządzenie Wojewody Mazowieckiego w sprawie Zieluńsko - Rzęgnowskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. z 2018 r. poz. 10007), ogłoszony 23 października 2018.
- UCHWAŁA NR 63/20 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO z dnia 19 maja 2020 r. w sprawie Zieluńsko - Rzęgnowskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. z 2020 r. poz. 5953), ogłoszony 29 maja 2020.
- UCHWAŁA NR 77/22 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO z dnia 24 maja 2022 r. zmieniająca uchwałę w sprawie Zieluńsko-Rzęgnowskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. z 2022 r. poz. 6064), ogłoszony 1 czerwca 2022.
- Uchwała nr 119/23 Sejmiku Województwa Mazowieckiego z dnia 20 czerwca 2023 r. zmieniająca uchwałę sprawie Zieluńsko-Rzęgnowskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. z 2023 r. poz. 7606), ogłoszony 28 czerwca 2023.
- UCHWAŁA NR 112/25 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA MAZOWIECKIEGO z dnia 15 lipca 2025 r. zmieniająca uchwałę w sprawie Zieluńsko - Rzęgnowskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu (Dz. Urz. z 2025 r. poz. 6807), ogłoszony 21 lipca 2025.
Jak to sprawdzić dla konkretnego adresu
Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 33 innymi warstwami danych - pokazuje raport o nieruchomości mScanner: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.
Podgląd raportu jest darmowy dla każdego adresu na tym terenie - zobaczysz, jakie dane są dla niego dostępne, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 49,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.
Skąd pochodzą te dane
Akty prawne, datę utworzenia, powierzchnię i organ nadzoru podaje karta formy w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody prowadzonym przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska. Kartę odczytaliśmy 6 października 2026.
Granice formy pochodzą z usługi pobierania WFS tego samego rejestru (stan na 6 października 2026), granice gmin z Państwowego Rejestru Granic, a punkty miejscowości z rejestru TERYT. Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim zmian, które dopiero przechodzą procedurę.
- Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, karta formy i usługa WFS
- GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin
- Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, punkty miejscowości
Najczęściej zadawane pytania
Czy w granicach obszaru można wybudować dom?
To zależy od aktu, który dotyczy tej formy: ustawa podaje katalog zakazów, a obowiązują te, które akt wybrał, w brzmieniu po zmianach. Najnowszy akt w rejestrze to Uchwała Nr 112/25 Sejmiku Województwa Mazowieckiego. Projekt decyzji o warunkach zabudowy uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska.
W których gminach leży Zieluńsko-Rzęgnowski Obszar Chronionego Krajobrazu?
W 11 gminach. Najwięcej powierzchni obszaru przypada na: Lipowiec Kościelny (27% formy), Dzierzgowo (18% formy), Kuczbork-Osada (18% formy) i Szydłowo (12% formy).
Który akt wyznaczył Zieluńsko-Rzęgnowski Obszar Chronionego Krajobrazu?
Rejestr podaje jako akt o utworzeniu: Uchwała Nr 59/X/90 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Ciechanowie z 23 kwietnia 1990 (Dz. Urz. z 1990 r. Nr 8, poz. 66). Później wydano jeszcze 15 aktów dotyczących tej formy.
Kto sprawuje nadzór nad tą formą ochrony?
Według rejestru: Marszałek Województwa Mazowieckiego.