Rezerwat przyrody Dolina Rzeki Wałszy

Rezerwat przyrody obejmuje obszar zachowany w stanie naturalnym lub mało zmienionym, chroniony ze względu na ekosystemy, gatunki albo elementy przyrody nieożywionej (art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody). Dziś rezerwat tworzy zarządzenie regionalnego dyrektora ochrony środowiska; starsze powoływał minister albo wojewoda, co widać w akcie o utworzeniu.

Rejestr opisuje go jako rezerwat krajobrazowy (krajobrazów naturalnych).

W rezerwacie przyrody art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody zakazuje budowy i przebudowy obiektów budowlanych oraz urządzeń technicznych, poza tymi, które służą celom rezerwatu. Zakaz wynika wprost z ustawy. Odstępstwo może dopuścić tylko Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, w przypadkach, które ustawa wylicza wąsko.

Projekt decyzji o warunkach zabudowy dla terenu w rezerwacie uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).

Cały rezerwat leży w granicach jednej gminy. Liczymy to z granic formy w usłudze GDOŚ, przyciętych do granicy gminy z Państwowego Rejestru Granic.

• Gmina Pieniężno: 2,21 km², czyli 0,9% powierzchni gminy i 100% całego rezerwatu

Rejestr TERYT podaje dla każdej miejscowości jeden punkt, a nie jej granice, więc to ten punkt porównujemy z granicą rezerwatu. Jeśli granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu, miejscowość trafia do osobnej grupy: tam część zabudowy może leżeć po jednej stronie granicy, a część po drugiej.

Miejscowości, przy których granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu (2): Kolonia Wojnicka, Pieniężno Pierwsze. Tu o konkretnej działce rozstrzyga jej własne położenie.

Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody wymienia dla tej formy 3 akty: najpierw ten, który ją utworzył, potem kolejne, od najstarszego.

Tytuł prowadzi do tekstu tam, gdzie rejestr podaje link do dziennika urzędowego. To w tekście aktu są granice i zakazy, a obowiązuje on w brzmieniu po wszystkich zmianach.

• Akt o utworzeniu: Zarządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 30 kwietnia 1957 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody (M. P. z 1957 r. Nr 41, poz. 265).
• Obwieszczenie Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 3 kwietnia 2001 r. w sprawie ogłoszenia wykazu rezerwatów przyrody utworzonych do dnia 31 grudnia 1998 r (Dz. Urz. z 2001 r. Nr 28, poz. 375), ogłoszony 9 kwietnia 2001.
• Zarządzenie Nr 68 Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Olsztynie z dnia 2 listopada 2010 r. w sprawie rezerwatu przyrody "Dolina Rzeki Wałszy" (Dz. Urz. z 2010 r. Nr 182, poz. 2312), ogłoszony 16 listopada 2010.

Rejestr notuje, że dla rezerwatu nie obowiązuje plan ochrony.

Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 33 innymi warstwami danych - pokazuje raport o nieruchomości mScanner: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.

Podgląd raportu jest darmowy dla każdego adresu na tym terenie - zobaczysz, jakie dane są dla niego dostępne, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 49,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.

Akty prawne, datę utworzenia, powierzchnię i organ nadzoru podaje karta formy w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody prowadzonym przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska. Kartę odczytaliśmy 6 października 2026. Powierzchnię 206 ha podaje karta; z granic w usłudze GDOŚ wychodzi 221 ha, a różnica bierze się zwykle z tego, że kartę aktualizuje się osobno od mapy.

Granice formy pochodzą z usługi pobierania WFS tego samego rejestru (stan na 6 października 2026), granice gmin z Państwowego Rejestru Granic, a punkty miejscowości z rejestru TERYT. Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim zmian, które dopiero przechodzą procedurę.

• Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, karta formy i usługa WFS
• GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin
• Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, punkty miejscowości