Park Krajobrazowy Pojezierza Iławskiego

Park krajobrazowy chroni wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe terenu (art. 16 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody). Dziś tworzy go uchwała sejmiku województwa; starsze parki tworzyli wojewodowie albo wojewódzkie rady narodowe, co widać w akcie o utworzeniu.

Zakazy w tej formie nie wynikają wprost z ustawy. Art. 17 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody podaje katalog i mówi, że zakazy „mogą być wprowadzone”, więc obowiązują te, które wybrał akt dotyczący tej formy, w brzmieniu po wszystkich zmianach. Najnowszy akt, jaki rejestr wymienia dla tego parku, to UCHWAŁA NR XLIV/632/22 Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego; pełną listę aktów podajemy niżej. Forma ma otulinę o powierzchni 174,58 km². Otulina nie jest częścią formy i nie niesie jej zakazów; jest strefą, która ma ją osłaniać przed zagrożeniami z zewnątrz.

Na działce w granicach parku projekt decyzji o warunkach zabudowy uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).

Granice parku przecinają 5 gmin w 2 województwach. Przy każdej gminie podajemy dwie liczby: jaką część jej powierzchni zajmuje park i jaka część całego parku leży właśnie tam.

• Gmina Iława: 106,48 km², czyli 25% powierzchni gminy i 42% całego parku
• Gmina Zalewo: 69,31 km², czyli 27% powierzchni gminy i 27% całego parku
• Gmina Susz: 52,01 km², czyli 20% powierzchni gminy i 20% całego parku
• Gmina Stary Dzierzgoń: 27,04 km², czyli 15% powierzchni gminy i 11% całego parku
• Iława: 1,39 km², czyli 6,3% powierzchni miasta i 0,5% całego parku

Rejestr TERYT podaje dla każdej miejscowości jeden punkt, a nie jej granice, więc to ten punkt porównujemy z granicą parku. Jeśli granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu, miejscowość trafia do osobnej grupy: tam część zabudowy może leżeć po jednej stronie granicy, a część po drugiej.

Miejscowości z punktem w granicach parku (15): Stary Dzierzgoń: Bądze, Bartne Łąki; Iława: Jeziorno, Łanioch, Sarnówek, Siemiany, Solniki; Susz: Dolina, Fabianki; Zalewo: Bukowiec, Jerzwałd, Likszany, Matyty, Rucewo, Witoszewo.

Miejscowości, przy których granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu (24): Stary Dzierzgoń: Przezmark; Iława: Gardzień, Jażdżówki, Jezierzyce, Kwiry, Makowo, Stęgwica, Szałkowo, Szczepkowo; Susz: Bornice, Kamieniec, Lisiec, Piaski, Rudniki, Zieleń; Zalewo: Bednarzówka, Dobrzyki, Gubławki, Jezierce, Kiemiany, Polajny, Rudnia, Skitławki, Wieprz. Tu o konkretnej działce rozstrzyga jej własne położenie.

Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody wymienia dla tej formy 7 aktów: najpierw ten, który ją utworzył, potem kolejne, od najstarszego.

Tytuł prowadzi do tekstu tam, gdzie rejestr podaje link do dziennika urzędowego. To w tekście aktu są granice i zakazy, a obowiązuje on w brzmieniu po wszystkich zmianach.

• Akt o utworzeniu: Rozporządzenie Nr 120 Wojewody Olsztyńskiego i Wojewody Elbląskiego z dnia 17 maja 1993 r. w sprawie utworzenia Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego (Dz. Urz. Woj. Olsztyńskiego Nr 19 poz. 226), ogłoszony 24 maja 1993.
• Akt o utworzeniu: Rozporządzenie Nr 8/93 Wojewody Elbląskiego z dnia 18 maja 1993 r. w sprawie utworzenia Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego (Dz. Urz. Woj. Elbląskiego Nr 10, poz. 77 z 1993 r.).
• ROZPORZĄDZENIE Nr 37 Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 27 września 2005 r. w sprawie Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego w części dotyczącej województwa warmińsko-mazurskiego (Dz. Urz. z 2005 r. Nr 140, poz. 1649), ogłoszony 5 października 2005.
• Rozporządzenie Nr 60/06 Wojewody Pomorskiego z dnia 15 maja 2006 r. w sprawie Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego (Dz. Urz. z 2006 r. Nr 58, poz. 1197), ogłoszony 1 czerwca 2006.
• ROZPORZĄDZENIE Nr 35 Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 24 czerwca 2006 r. w sprawie zmiany rozporządzenia Wojewody Warmińsko-Mazurskiego w sprawie Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego w części dotyczącej województwa warmińsko-mazurskiego (Dz. Urz. z 2006 r. Nr 86, poz. 1472), ogłoszony 29 czerwca 2006.
• Uchwała Nr 601/XLVIII/22 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 28 listopada 2022 r. w sprawie Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego (Dz. Urz. z 2022 r. poz. 5157), ogłoszony 15 grudnia 2022.
• UCHWAŁA NR XLIV/632/22 Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 29 listopada 2022 r. w sprawie Parku Krajobrazowego Pojezierza Iławskiego (Dz. Urz. z 2022 r. poz. 5673), ogłoszony 16 grudnia 2022.

Rejestr notuje, że dla parku nie obowiązuje plan ochrony.

Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 33 innymi warstwami danych - pokazuje raport o nieruchomości mScanner: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.

Podgląd raportu jest darmowy dla każdego adresu na tym terenie - zobaczysz, jakie dane są dla niego dostępne, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 49,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.

Akty prawne, datę utworzenia, powierzchnię i organ nadzoru podaje karta formy w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody prowadzonym przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska. Kartę odczytaliśmy 6 października 2026.

Granice formy pochodzą z usługi pobierania WFS tego samego rejestru (stan na 6 października 2026), granice gmin z Państwowego Rejestru Granic, a punkty miejscowości z rejestru TERYT. Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim zmian, które dopiero przechodzą procedurę.

• Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, karta formy i usługa WFS
• GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin
• Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, punkty miejscowości