Park Krajobrazowy Lasy nad Górną Liswartą

Park krajobrazowy chroni wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe terenu (art. 16 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody). Dziś tworzy go uchwała sejmiku województwa; starsze parki tworzyli wojewodowie albo wojewódzkie rady narodowe, co widać w akcie o utworzeniu.

Zakazy w tej formie nie wynikają wprost z ustawy. Art. 17 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody podaje katalog i mówi, że zakazy „mogą być wprowadzone”, więc obowiązują te, które wybrał akt dotyczący tej formy, w brzmieniu po wszystkich zmianach. Najnowszy akt, jaki rejestr wymienia dla tego parku, to Rozporządzenie Nr 55/08 Wojewody Śląskiego; pełną listę aktów podajemy niżej. Forma ma otulinę o powierzchni 124 km². Otulina nie jest częścią formy i nie niesie jej zakazów; jest strefą, która ma ją osłaniać przed zagrożeniami z zewnątrz.

Na działce w granicach parku projekt decyzji o warunkach zabudowy uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).

Granice parku przecinają 12 gmin w województwie śląskim. Przy każdej gminie podajemy dwie liczby: jaką część jej powierzchni zajmuje park i jaka część całego parku leży właśnie tam.

• Gmina Herby: 85,88 km², czyli 100% powierzchni gminy i 22% całego parku
• Gmina Kochanowice: 60,86 km², czyli 76% powierzchni gminy i 16% całego parku
• Gmina Boronów: 57,42 km², czyli 100% powierzchni gminy i 15% całego parku
• Gmina Ciasna: 50,69 km², czyli 38% powierzchni gminy i 13% całego parku
• Gmina Konopiska: 32,43 km², czyli 41% powierzchni gminy i 8,4% całego parku
• Gmina Przystajń: 27,02 km², czyli 30% powierzchni gminy i 7% całego parku
• Gmina Wręczyca Wielka: 24,63 km², czyli 17% powierzchni gminy i 6,3% całego parku
• Gmina Koszęcin: 18,26 km², czyli 14% powierzchni gminy i 4,7% całego parku
• Gmina Blachownia: 14,02 km², czyli 21% powierzchni gminy i 3,6% całego parku
• Gmina Woźniki: 8,79 km², czyli 6,9% powierzchni gminy i 2,3% całego parku
• Gmina Panki: 7,31 km², czyli 13% powierzchni gminy i 1,9% całego parku
• Gmina Starcza: 0,54 km², czyli 2,7% powierzchni gminy i 0,1% całego parku

Rejestr TERYT podaje dla każdej miejscowości jeden punkt, a nie jej granice, więc to ten punkt porównujemy z granicą parku. Jeśli granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu, miejscowość trafia do osobnej grupy: tam część zabudowy może leżeć po jednej stronie granicy, a część po drugiej.

Miejscowości z punktem w granicach parku (40): Konopiska: Aleksandria Druga, Aleksandria Pierwsza, Jamki, Korzonek, Kowale, Leśniaki; Przystajń: Kamińsko; Boronów: Boronów, Dębowa Góra, Doły, Grojec, Hucisko, Zumpy; Ciasna: Czarne, Zborowskie; Herby: Braszczok, Chwostek, Cztery Kopy, Głąby, Hadra, Herby, Kalina, Kierzki, Kolonia Lisów, Łebki, Lisów, Mochała, Olszyna, Pietrzaki, Piłka, Tanina; Kochanowice: Droniowice, Harbułtowice, Kochanowice, Lubockie, Ostrów, Pawełki; Koszęcin: Cieszowa; Woźniki: Niwy, Okrąglik.

Miejscowości, przy których granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu (10): Panki: Koski Drugie; Wręczyca Wielka: Kuleje, Nowiny; Boronów: Sitki; Ciasna: Molna, Panoszów; Kochanowice: Szklarnia; Koszęcin: Rzyce; Woźniki: Babienica, Drogobycza. Tu o konkretnej działce rozstrzyga jej własne położenie.

Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody wymienia dla tej formy 2 akty: najpierw ten, który ją utworzył, potem kolejne, od najstarszego.

Tytuł prowadzi do tekstu tam, gdzie rejestr podaje link do dziennika urzędowego. To w tekście aktu są granice i zakazy, a obowiązuje on w brzmieniu po wszystkich zmianach.

• Akt o utworzeniu: Rozporządzenie Nr 28/98 Wojewody Częstochowskiego z 21 grudnia 1998 r. w sprawie utworzenia Parku Krajobrazowego "Lasy nad Górną Liswartą" (Dz. Urz. Nr 25, poz. 269 z dnia 24 grudnia 1998 r.).
• Rozporządzenie Nr 55/08 Wojewody Śląskiego z dnia 25 sierpnia 2008 r. w sprawie Parku Krajobrazowego "Lasy nad Górną Liswartą" (Dz. Urz. Nr 163, poz. 3071), ogłoszony 2 września 2008.

Rejestr notuje, że dla parku obowiązuje plan ochrony.

• Uchwała nr VI/40/3/2022 Sejmiku Województwa Śląskiego z dnia 24 stycznia 2022 r. w sprawie ustanowienia planu ochrony dla Parku Krajobrazowego „Lasy nad Górną Liswartą”.

Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 33 innymi warstwami danych - pokazuje raport o nieruchomości mScanner: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.

Podgląd raportu jest darmowy dla każdego adresu na tym terenie - zobaczysz, jakie dane są dla niego dostępne, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 49,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.

Akty prawne, datę utworzenia, powierzchnię i organ nadzoru podaje karta formy w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody prowadzonym przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska. Kartę odczytaliśmy 6 października 2026.

Granice formy pochodzą z usługi pobierania WFS tego samego rejestru (stan na 6 października 2026), granice gmin z Państwowego Rejestru Granic, a punkty miejscowości z rejestru TERYT. Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim zmian, które dopiero przechodzą procedurę.

• Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, karta formy i usługa WFS
• GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin
• Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, punkty miejscowości