Czym jest Park Krajobrazowy Chełmy
Park krajobrazowy chroni wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe terenu (art. 16 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody). Dziś tworzy go uchwała sejmiku województwa; starsze parki tworzyli wojewodowie albo wojewódzkie rady narodowe, co widać w akcie o utworzeniu.
Co ta forma oznacza dla budowy
Zakazy w tej formie nie wynikają wprost z ustawy. Art. 17 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody podaje katalog i mówi, że zakazy „mogą być wprowadzone”, więc obowiązują te, które wybrał akt dotyczący tej formy, w brzmieniu po wszystkich zmianach. Najnowszy akt, jaki rejestr wymienia dla tego parku, to Rozporządzenie Wojewody Dolnośląskiego Nr 24; pełną listę aktów podajemy niżej. Forma ma otulinę o powierzchni 128,16 km². Otulina nie jest częścią formy i nie niesie jej zakazów; jest strefą, która ma ją osłaniać przed zagrożeniami z zewnątrz.
Na działce w granicach parku projekt decyzji o warunkach zabudowy uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).
W których gminach leży Park Krajobrazowy Chełmy
Granice parku przecinają 5 gmin w województwie dolnośląskim. Przy każdej gminie podajemy dwie liczby: jaką część jej powierzchni zajmuje park i jaka część całego parku leży właśnie tam.
- Gmina Męcinka: 87,3 km², czyli 59% powierzchni gminy i 55% całego parku
- Gmina Paszowice: 59,04 km², czyli 58% powierzchni gminy i 38% całego parku
- Gmina Złotoryja: 11,22 km², czyli 7,7% powierzchni gminy i 7,1% całego parku
- Gmina Świerzawa: 0,02 km², czyli poniżej 0,1% powierzchni gminy i poniżej 0,1% całego parku
- Gmina Bolków: 0,01 km², czyli poniżej 0,1% powierzchni gminy i poniżej 0,1% całego parku
Miejscowości w granicach parku
Rejestr TERYT podaje dla każdej miejscowości jeden punkt, a nie jej granice, więc to ten punkt porównujemy z granicą parku. Jeśli granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu, miejscowość trafia do osobnej grupy: tam część zabudowy może leżeć po jednej stronie granicy, a część po drugiej.
Miejscowości z punktem w granicach parku (17): Męcinka: Bogaczów, Kondratów, Muchów, Myślinów, Pomocne, Raczyce, Stanisławów; Paszowice: Grobla, Jakuszowa, Kamienica, Kłonice, Kobylica, Kwietniki, Myślibórz, Nowa Wieś Wielka, Pogwizdów; Złotoryja: Leszczyna.
Miejscowości, przy których granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu (6): Męcinka: Chełmiec, Chroślice, Męcinka, Sichów; Paszowice: Nowa Wieś Mała, Sokola. Tu o konkretnej działce rozstrzyga jej własne położenie.
Akty prawne w rejestrze
Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody wymienia dla tej formy 3 akty: najpierw ten, który ją utworzył, potem kolejne, od najstarszego.
Tytuł prowadzi do tekstu tam, gdzie rejestr podaje link do dziennika urzędowego. To w tekście aktu są granice i zakazy, a obowiązuje on w brzmieniu po wszystkich zmianach.
- Akt o utworzeniu: Rozporządzenie Wojewody Legnickiego z dnia 29 czerwca 1992 r. w sprawie utworzenia Parku Krajobrazowego "Chełmy" w województwie legnickim (Dz. Urz. Nr 14, poz. 70), ogłoszony 30 czerwca 1992.
- Rozporządzenie Wojewody Legnickiego z dnia 12 grudnia1997 r.zmieniającym rozporządzenie w sprawie utworzenia Parku Krajobrazowego "Chełmy" w województwie legnickim (Dz. Urz. Województwa Legnickiego Nr 36, poz. 454), ogłoszony 18 grudnia 1997.
- ROZPORZĄDZENIE WOJEWODY DOLNOŚLĄSKIEGO NR 24 z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie Parku Krajobrazowelo „Chełmy” (Dz. Urz. z 2008 r. Nr 317, poz. 3923), ogłoszony 10 grudnia 2008.
Plan ochrony
Rejestr notuje, że dla parku obowiązuje plan ochrony.
Jak to sprawdzić dla konkretnego adresu
Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 33 innymi warstwami danych - pokazuje raport o nieruchomości mScanner: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.
Podgląd raportu jest darmowy dla każdego adresu na tym terenie - zobaczysz, jakie dane są dla niego dostępne, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 49,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.
Skąd pochodzą te dane
Akty prawne, datę utworzenia, powierzchnię i organ nadzoru podaje karta formy w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody prowadzonym przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska. Kartę odczytaliśmy 6 października 2026.
Granice formy pochodzą z usługi pobierania WFS tego samego rejestru (stan na 6 października 2026), granice gmin z Państwowego Rejestru Granic, a punkty miejscowości z rejestru TERYT. Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim zmian, które dopiero przechodzą procedurę.
- Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, karta formy i usługa WFS
- GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin
- Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, punkty miejscowości
Najczęściej zadawane pytania
Czy w granicach parku można wybudować dom?
To zależy od aktu, który dotyczy tej formy: ustawa podaje katalog zakazów, a obowiązują te, które akt wybrał, w brzmieniu po zmianach. Najnowszy akt w rejestrze to Rozporządzenie Wojewody Dolnośląskiego Nr 24. Projekt decyzji o warunkach zabudowy uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska.
W których gminach leży Park Krajobrazowy Chełmy?
W 5 gminach. Najwięcej powierzchni parku przypada na: Męcinka (55% formy), Paszowice (38% formy), Złotoryja (7,1% formy) i Świerzawa (0% formy).
Który akt powołał Park Krajobrazowy Chełmy?
Rejestr podaje jako akt o utworzeniu: Rozporządzenie Wojewody Legnickiego z 29 czerwca 1992 (Dz. Urz. Nr 14, poz. 70). Później wydano jeszcze 2 akty dotyczące tej formy.