Obszar Chronionego Krajobrazu Krainy Wielkich Jezior Mazurskich

Obszar chronionego krajobrazu obejmuje teren o wyróżniającym się krajobrazie, cenny dla turystyki i wypoczynku albo jako korytarz ekologiczny (art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody). Wyznacza go uchwała sejmiku województwa; starsze obszary wyznaczali wojewodowie, a jeszcze wcześniej wojewódzkie rady narodowe.

Zakazy w tej formie nie wynikają wprost z ustawy. Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody podaje katalog i mówi, że zakazy „mogą być wprowadzone”, więc obowiązują te, które wybrał akt dotyczący tej formy, w brzmieniu po wszystkich zmianach. Najnowszy akt, jaki rejestr wymienia dla tego obszaru, to Uchwała Nr XX/327/25 Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego; pełną listę aktów podajemy niżej.

Na działce w granicach obszaru projekt decyzji o warunkach zabudowy uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).

Granice obszaru przecinają 12 gmin w województwie warmińsko-mazurskim. Przy każdej gminie podajemy dwie liczby: jaką część jej powierzchni zajmuje obszar i jaka część całego obszaru leży właśnie tam.

• Gmina Giżycko: 187,63 km², czyli 63% powierzchni gminy i 22% całego obszaru
• Gmina Ryn: 146,28 km², czyli 72% powierzchni gminy i 17% całego obszaru
• Gmina Pozezdrze: 125,24 km², czyli 71% powierzchni gminy i 15% całego obszaru
• Gmina Węgorzewo: 107,69 km², czyli 32% powierzchni gminy i 13% całego obszaru
• Gmina Miłki: 73,69 km², czyli 43% powierzchni gminy i 8,6% całego obszaru
• Gmina Kruklanki: 72,89 km², czyli 36% powierzchni gminy i 8,5% całego obszaru
• Gmina Mikołajki: 54,88 km², czyli 22% powierzchni gminy i 6,4% całego obszaru
• Gmina Orzysz: 53,68 km², czyli 15% powierzchni gminy i 6,3% całego obszaru
• Gmina Wydminy: 18,55 km², czyli 8% powierzchni gminy i 2,2% całego obszaru
• Gmina Mrągowo: 8,12 km², czyli 2,8% powierzchni gminy i 0,9% całego obszaru
• Giżycko: 6,22 km², czyli 45% powierzchni miasta i 0,7% całego obszaru
• Gmina Budry: 1,44 km², czyli 0,8% powierzchni gminy i 0,2% całego obszaru

Rejestr TERYT podaje dla każdej miejscowości jeden punkt, a nie jej granice, więc to ten punkt porównujemy z granicą obszaru. Jeśli granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu, miejscowość trafia do osobnej grupy: tam część zabudowy może leżeć po jednej stronie granicy, a część po drugiej.

Miejscowości z punktem w granicach obszaru (75, wymieniamy 60): Giżycko: Antonowo, Bogacko, Bogaczewo, Doba, Dziewiszewo, Fuleda, Guty, Kalinowo, Kamionki, Piękna Góra, Pierkunowo, Poganty, Róg Pierkunowski, Sterławki Małe, Sterławki Średnie, Wrony, Wrony Nowe; Kruklanki: Boćwinka, Brożówka, Jasieniec, Jeziorowskie, Kruklanki, Żabinka, Żywy; Miłki: Jagodne Małe, Kleszczewo-Osada, Ruda, Rydzewo; Ryn: Bachorza, Canki, Dzikowizna, Hermanowa Wola, Jeziorko, Kronowo, Ławki, Mioduńskie, Mrówki, Orło, Rybical, Ryński Dwór, Ryńskie Pole, Siejkowo, Skorupki, Sterławki Wielkie, Szymonka, Wejdyki, Zielony Lasek; Mikołajki: Cimowo, Lubiewo, Nowe Sady, Stare Sady, Tałty; Mrągowo: Notyst Dolny, Notyst Wielki; Orzysz: Buwełno, Cierzpięty, Drozdowo, Matyszczyki, Ublik, Zastrużne.

Miejscowości, przy których granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu (65, wymieniamy 60): Giżycko: Bystry, Grajwo, Kąp, Kozin, Kożuchy Małe, Kruklin, Nowe Sołdany, Świdry, Upałty Małe, Wilkasy, Wronka; Kruklanki: Jurkowo, Możdżany, Podleśne, Żywki; Miłki: Borki, Jagodne Wielkie, Kleszczewo, Konopki Wielkie, Lipińskie, Lipowy Dwór, Marcinowa Wola, Miłki, Staświny, Wyłudki, Wyszowate; Ryn: Głąbowo, Prażmowo, Ryn, Tros; Wydminy: Malinka, Siemionki, Szczepanki; Mikołajki: Cudnochy, Faszcze, Górkło, Inulec, Jora Wielka, Kolonia Mikołajki, Lelek, Mateuszek, Prawdowo, Zełwągi; Mrągowo: Mierzejewo, Notyst Mały, Sądry; Orzysz: Osiki, Sumki; Budry: Kaczorowo; Pozezdrze: Gębałka, Jakunówko, Krzywińskie, Pieczarki, Piłaki Wielkie, Pozezdrze; Węgorzewo: Jerzykowo, Kalskie Nowiny, Kietlice, Łabapa, Pilwa. Tu o konkretnej działce rozstrzyga jej własne położenie.

Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody wymienia dla tej formy 7 aktów: najpierw ten, który ją utworzył, potem kolejne, od najstarszego.

Tytuł prowadzi do tekstu tam, gdzie rejestr podaje link do dziennika urzędowego. To w tekście aktu są granice i zakazy, a obowiązuje on w brzmieniu po wszystkich zmianach.

• Akt o utworzeniu: ROZPORZĄDZENIE nr 82/98 WOJEWODY SUWALSKIEGO z dnia 15 czerwca 1998r. w sprawie zasad gospodarki przestrzennej na obszarach chronionego krajobrazu województwa suwalskiego (dz. urz. woj Suwalskiego z 1998, nr 36 poz. 194), ogłoszony 15 czerwca 1998.
• Rozporządzenie Nr 37 Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 12 lipca 2002 r. w sprawie wprowadzenia zakazów dotyczących obszarów chronionego krajobrazu na terenie województwa warmińsko-mazurskiego (Dz. Urz. z 2002 r. Nr 87, poz. 1272), ogłoszony 16 lipca 2002.
• Rozporządzenie Nr 21 Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 14 kwietnia 2003 r. w sprawie wprowadzenia obszarów chronionego krajobrazu na terenie województwa warmińsko-mazurskiego (Dz. Urz. z 2003 r. Nr 52, poz. 725), ogłoszony 22 kwietnia 2003.
• Rozporządzenie Nr 163 Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia 19 grudnia 2008 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Krainy Wielkich Jezior Mazurskich (Dz. Urz. z 2008 r. Nr 201, poz. 3155), ogłoszony 31 grudnia 2008.
• Uchwała Nr XXII/430/12 Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 27 listopada 2012 r. w sprawie wyznaczenia Obszaru Chronionego Krajobrazu Krainy Wielkich Jezior Mazurskich (Dz. Urz. z 2013 r. poz. 139), ogłoszony 9 stycznia 2013.
• Uchwała Nr XXXVII/753/14 Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego z dnia 26 maja 2014 r. zmieniająca uchwałę Nr XXII/430/12 z dnia 27 listopada 2012 r. w sprawie wyznaczenia Obszaru Chronionego Krajobrazu Krainy Wielkich Jezior Mazurskich (Dz. Urz. z 2014 r. poz. 2256), ogłoszony 24 czerwca 2014.
• UCHWAŁA NR XX/327/25 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA WARMIŃSKO-MAZURSKIEGO z dnia 16 grudnia 2025 r. w sprawie Obszaru Chronionego Krajobrazu Krainy Wielkich Jezior Mazurskich (Dz. Urz. z 2025 r. poz. 5244), ogłoszony 29 grudnia 2025.

Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 33 innymi warstwami danych - pokazuje raport o nieruchomości mScanner: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.

Podgląd raportu jest darmowy dla każdego adresu na tym terenie - zobaczysz, jakie dane są dla niego dostępne, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 49,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.

Akty prawne, datę utworzenia, powierzchnię i organ nadzoru podaje karta formy w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody prowadzonym przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska. Kartę odczytaliśmy 6 października 2026.

Granice formy pochodzą z usługi pobierania WFS tego samego rejestru (stan na 6 października 2026), granice gmin z Państwowego Rejestru Granic, a punkty miejscowości z rejestru TERYT. Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim zmian, które dopiero przechodzą procedurę.

• Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, karta formy i usługa WFS
• GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin
• Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, punkty miejscowości