Czym jest Obszar Chronionego Krajobrazu Borów Tucholskich
Obszar chronionego krajobrazu obejmuje teren o wyróżniającym się krajobrazie, cenny dla turystyki i wypoczynku albo jako korytarz ekologiczny (art. 23 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody). Wyznacza go uchwała sejmiku województwa; starsze obszary wyznaczali wojewodowie, a jeszcze wcześniej wojewódzkie rady narodowe.
Co ta forma oznacza dla budowy
Zakazy w tej formie nie wynikają wprost z ustawy. Art. 24 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody podaje katalog i mówi, że zakazy „mogą być wprowadzone”, więc obowiązują te, które wybrał akt dotyczący tej formy, w brzmieniu po wszystkich zmianach. Najnowszy akt, jaki rejestr wymienia dla tego obszaru, to Uchwała Nr 259/XXIV/16 Sejmiku Województwa Pomorskiego; pełną listę aktów podajemy niżej.
Na działce w granicach obszaru projekt decyzji o warunkach zabudowy uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).
W których gminach leży Obszar Chronionego Krajobrazu Borów Tucholskich
Granice obszaru przecinają 12 gmin w województwie pomorskim. Przy każdej gminie podajemy dwie liczby: jaką część jej powierzchni zajmuje obszar i jaka część całego obszaru leży właśnie tam.
- Gmina Osiek: 153,03 km², czyli 98% powierzchni gminy i 23% całego obszaru
- Gmina Osieczna: 122,98 km², czyli 100% powierzchni gminy i 19% całego obszaru
- Gmina Lubichowo: 109,5 km², czyli 68% powierzchni gminy i 17% całego obszaru
- Gmina Stara Kiszewa: 81,45 km², czyli 38% powierzchni gminy i 12% całego obszaru
- Gmina Kaliska: 78,32 km², czyli 71% powierzchni gminy i 12% całego obszaru
- Gmina Karsin: 40,14 km², czyli 24% powierzchni gminy i 6,1% całego obszaru
- Gmina Zblewo: 29,53 km², czyli 21% powierzchni gminy i 4,5% całego obszaru
- Gmina Czarna Woda: 19,62 km², czyli 71% powierzchni gminy i 3% całego obszaru
- Gmina Smętowo Graniczne: 12,87 km², czyli 15% powierzchni gminy i 1,9% całego obszaru
- Gmina Skórcz: 11,61 km², czyli 12% powierzchni gminy i 1,8% całego obszaru
- Gmina Starogard Gdański: 2,17 km², czyli 1,1% powierzchni gminy i 0,3% całego obszaru
- Skórcz: 0,21 km², czyli 5,8% powierzchni miasta i poniżej 0,1% całego obszaru
Miejscowości w granicach obszaru
Rejestr TERYT podaje dla każdej miejscowości jeden punkt, a nie jej granice, więc to ten punkt porównujemy z granicą obszaru. Jeśli granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu, miejscowość trafia do osobnej grupy: tam część zabudowy może leżeć po jednej stronie granicy, a część po drugiej.
Miejscowości z punktem w granicach obszaru (72, wymieniamy 60): Karsin: Bąk, Żebrowo; Stara Kiszewa: Bąk, Cięgardło, Wygonin; Czarna Woda: Huta Kalna, Kamionna, Lubiki, Lubiki Małe; Kaliska: Bartel Wielki, Cieciorka, Czarne, Czubek, Dunajki, Kazub, Lipska Karczma, Lipski Młyn, Młyńsk, Okoninki, Płociczno, Stara Lipa, Trzechowo; Lubichowo: Krępka, Krępki, Lasek, Mermet, Młynki, Ocypel, Osowo Leśne, Smolniki, Wda, Wdecki Młyn; Osieczna: Cisiny, Długie, Jastrzębie, Klaniny, Małe Krówno, Osieczna, Osieczna-Wybudowanie, Osówek, Pólka, Starzyska, Zdrójno, Zimne Zdroje; Osiek: Bukowiny, Cisowa Góra, Długolas, Gęby, Głuche, Grabowiec, Kałębnica, Karcznia, Karszanek, Kasparus, Komorze, Łuby, Markocin, Osiek, Piecki, Pieczyska.
Miejscowości, przy których granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu (49): Warlubie: Blizawy, Grabowa Góra; Śliwice: Brzeźno, Byłyczek; Karsin: Abisynia, Borsk, Karsin, Kąty, Miedzno; Stara Kiszewa: Bożepole Szlacheckie, Chwarzno, Konarzyny, Lipy, Olpuch, Olpuch-Dworzec, Stara Kiszewa, Struga; Czarna Woda: Podlesie; Kaliska: Biedaczek, Iwiczno, Kaliska, Łążek, Piece, Strych, Studzienice; Lubichowo: Szteklin, Wilcze Błota; Osieczna: Duże Krówno, Szary Kierz, Szlachta; Osiek: Cisowy, Dębia Góra, Jaszczerek, Jaszczerz, Jeżewnica, Okarpiec, Recice, Wymysłowo; Skórcz: Boraszewo, Mieliczki, Nowy Bukowiec, Zajączek; Smętowo Graniczne: Słuchacz, Stara Jania; Starogard Gdański: Sumin; Zblewo: Borzechowo, Cis, Pazda, Radziejewo. Tu o konkretnej działce rozstrzyga jej własne położenie.
Akty prawne w rejestrze
Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody wymienia dla tej formy 6 aktów: najpierw ten, który ją utworzył, potem kolejne, od najstarszego.
Tytuł prowadzi do tekstu tam, gdzie rejestr podaje link do dziennika urzędowego. To w tekście aktu są granice i zakazy, a obowiązuje on w brzmieniu po wszystkich zmianach.
- Akt o utworzeniu: Rozporządzenie Nr 5/94 z dnia 8 listopada 1994 r. w sprawie wyznaczenia obszarów chronionego krajobrazu, określenia granic parków krajobrazowych i wyznaczenia wokół nich otulin oraz wprowadzenia obowiązujących w nich zakazów i ograniczeń (Dz. Urz. z 1994 r. Nr 27, poz. 139), ogłoszony 25 listopada 1994.
- Rozporządzenie Nr 11/98 Wojewody Gdańskiego z dnia 3 września 1998 r. zmieniające rozporządzenie Nr 5/94 z dnia 8 listopada 1994 w sprawie wyznaczenia obszarów chronionego krajobrazu, określenia granic parków krajobrazowych i utworzenia wokół nich otulin oraz wprowadzenia obowiązujących w nich zakazów i ograniczeń (Dz. Urz. z 1998 r. Nr 59, poz. 294), ogłoszony 14 września 1998.
- ROZPORZĄDZENIE Nr 66/05 Wojewody Pomorskiego z dnia 24 marca 2005 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu w województwie pomorskim (Dz. Urz. z 2005 r. Nr 29, poz. 585), ogłoszony 29 marca 2005.
- Rozporządzenie Nr 23/07 Wojewody Pomorskiego z dnia 6 lipca 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie obszarów chronionego krajobrazu w województwie pomorskim (Dz. Urz. z 2007 r. Nr 117, poz. 2036), ogłoszony 13 lipca 2007.
- UCHWAŁA Nr 1161/XLVII/10 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 28 kwietnia 2010 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu w województwie pomorskim (Dz. Urz. z 2010 r. Nr 80, poz. 1455), ogłoszony 2 czerwca 2010.
- UCHWAŁA NR 259/XXIV/16 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA POMORSKIEGO z dnia 25 lipca 2016 r. w sprawie obszarów chronionego krajobrazu w województwie pomorskim (Dz. Urz. z 2016 r. poz. 2942), ogłoszony 16 sierpnia 2016.
Jak to sprawdzić dla konkretnego adresu
Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 33 innymi warstwami danych - pokazuje raport o nieruchomości mScanner: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.
Podgląd raportu jest darmowy dla każdego adresu na tym terenie - zobaczysz, jakie dane są dla niego dostępne, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 49,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.
Skąd pochodzą te dane
Akty prawne, datę utworzenia, powierzchnię i organ nadzoru podaje karta formy w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody prowadzonym przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska. Kartę odczytaliśmy 6 października 2026.
Granice formy pochodzą z usługi pobierania WFS tego samego rejestru (stan na 6 października 2026), granice gmin z Państwowego Rejestru Granic, a punkty miejscowości z rejestru TERYT. Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim zmian, które dopiero przechodzą procedurę.
- Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, karta formy i usługa WFS
- GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin
- Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, punkty miejscowości
Najczęściej zadawane pytania
Czy w granicach obszaru można wybudować dom?
To zależy od aktu, który dotyczy tej formy: ustawa podaje katalog zakazów, a obowiązują te, które akt wybrał, w brzmieniu po zmianach. Najnowszy akt w rejestrze to Uchwała Nr 259/XXIV/16 Sejmiku Województwa Pomorskiego. Projekt decyzji o warunkach zabudowy uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska.
W których gminach leży Obszar Chronionego Krajobrazu Borów Tucholskich?
W 12 gminach. Najwięcej powierzchni obszaru przypada na: Osiek (23% formy), Osieczna (19% formy), Lubichowo (17% formy) i Stara Kiszewa (12% formy).
Który akt wyznaczył Obszar Chronionego Krajobrazu Borów Tucholskich?
Rejestr podaje jako akt o utworzeniu: Rozporządzenie Nr 5/94 z 8 listopada 1994 (Dz. Urz. z 1994 r. Nr 27, poz. 139). Później wydano jeszcze 5 aktów dotyczących tej formy.
Kto sprawuje nadzór nad tą formą ochrony?
Według rejestru: Marszałek Województwa Pomorskiego.