Książański Park Krajobrazowy

Park krajobrazowy chroni wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe terenu (art. 16 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody). Dziś tworzy go uchwała sejmiku województwa; starsze parki tworzyli wojewodowie albo wojewódzkie rady narodowe, co widać w akcie o utworzeniu.

Zakazy w tej formie nie wynikają wprost z ustawy. Art. 17 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody podaje katalog i mówi, że zakazy „mogą być wprowadzone”, więc obowiązują te, które wybrał akt dotyczący tej formy, w brzmieniu po wszystkich zmianach. Najnowszy akt, jaki rejestr wymienia dla tego parku, to Rozporządzenie Nr 5 Wojewody Dolnośląskiego; pełną listę aktów podajemy niżej. Forma ma otulinę o powierzchni 59,58 km². Otulina nie jest częścią formy i nie niesie jej zakazów; jest strefą, która ma ją osłaniać przed zagrożeniami z zewnątrz.

Na działce w granicach parku projekt decyzji o warunkach zabudowy uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym).

Granice parku przecinają 5 gmin w województwie dolnośląskim. Przy każdej gminie podajemy dwie liczby: jaką część jej powierzchni zajmuje park i jaka część całego parku leży właśnie tam.

• Wałbrzych: 10,97 km², czyli 13% powierzchni miasta i 36% całego parku
• Gmina Świdnica: 6,44 km², czyli 3,1% powierzchni gminy i 21% całego parku
• Gmina Dobromierz: 6,1 km², czyli 7,1% powierzchni gminy i 20% całego parku
• Gmina Stare Bogaczowice: 5,74 km², czyli 6,6% powierzchni gminy i 19% całego parku
• Świebodzice: 1,48 km², czyli 4,9% powierzchni miasta i 4,8% całego parku

Rejestr TERYT podaje dla każdej miejscowości jeden punkt, a nie jej granice, więc to ten punkt porównujemy z granicą parku. Jeśli granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu, miejscowość trafia do osobnej grupy: tam część zabudowy może leżeć po jednej stronie granicy, a część po drugiej.

Miejscowości, przy których granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu (3): Dobromierz: Dobromierz, Jaskulin; Świdnica: Witoszów Górny. Tu o konkretnej działce rozstrzyga jej własne położenie.

Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody wymienia dla tej formy 6 aktów: najpierw ten, który ją utworzył, potem kolejne, od najstarszego.

Tytuł prowadzi do tekstu tam, gdzie rejestr podaje link do dziennika urzędowego. To w tekście aktu są granice i zakazy, a obowiązuje on w brzmieniu po wszystkich zmianach.

• Akt o utworzeniu: Uchwała Nr 35/81 WRN w Wałbrzychu z 28 października 1981 r. w sprawie utworzenia na terenie województwa wałbrzyskiego Parków Krajobrazowych i Obszarów Krajobrazu Chronionego (Dz. Urz. Wojewódzkiej Rady Narodowej w Wałbrzychu Nr 5 poz. 46), ogłoszony 9 listopada 1981.
• Rozporządzenie Wojewody Wałbrzyskiego z 26 marca 1996 r. w sprawie zatwierdzenia planu ochrony Książańskiego Parku Krajobrazowego w województwie wałbrzyskim (Dz. Urz. Woj. Wałbrzyskiego Nr 3 poz. 11 z 1996 r.), ogłoszony 9 kwietnia 1996.
• Rozporządzenie Nr 19/98 Wojewody Wałbrzyskiego z 17 grudnia 1998 r. w sprawie parków krajobrazowych na terenie województwa wałbrzyskiego (Dz.Urz. Woj. Wałbrzyskiego Nr 34 poz. 260 z dnia 31 grudnia 1998 r.), ogłoszony 31 grudnia 1998.
• ZARZĄDZENIE NR 45 WOJEWODY DOLNOŚLĄSKIEGO z dnia 16 marca 1999 r. w sprawie ustalenia wykazu aktów prawa miejscowego wydanych przez dotychczasowych wojewodów jeleniogórskiego, legnickiego, wałbrzyskiego i wrocławskiego nadal obowiązujących na obszarze Województwa Dolnośląskiego (Dz. Urz. z 1999 r. Nr 6, poz. 208), ogłoszony 26 marca 1999.
• ROZPORZĄDZENIE NR 9 WOJEWODY DOLNOŚLĄSKIEGO z dnia 6 lipca 2000 r. zmieniające rozporządzenie nr 19/98 Wojewody Wałbrzyskiego z dnia 17 grudnia 1998 r. w sprawie parków krajobrazowych na terenie województwa wałbrzyskiego (Dz. Urz. Województwa Wałbrzyskiego Nr 34, poz. 260 z dnia 31 grudnia 1998 r.) (Dz. Urz. z 2000 r. Nr 26, poz. 411), ogłoszony 21 lipca 2000.
• ROZPORZĄDZENIE Nr 5 WOJEWODY DOLNOŚLĄSKIEGO z dnia 27 lutego 2008 r. w sprawie Książańskiego Parku Krajobrazowego (Dz. Urz. z 2008 r. Nr 63, poz. 808), ogłoszony 6 marca 2008.

Rejestr notuje, że dla parku nie obowiązuje plan ochrony.

Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 33 innymi warstwami danych - pokazuje raport o nieruchomości mScanner: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.

Podgląd raportu jest darmowy dla każdego adresu na tym terenie - zobaczysz, jakie dane są dla niego dostępne, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 49,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.

Akty prawne, datę utworzenia, powierzchnię i organ nadzoru podaje karta formy w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody prowadzonym przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska. Kartę odczytaliśmy 6 października 2026.

Granice formy pochodzą z usługi pobierania WFS tego samego rejestru (stan na 6 października 2026), granice gmin z Państwowego Rejestru Granic, a punkty miejscowości z rejestru TERYT. Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim zmian, które dopiero przechodzą procedurę.

• Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, karta formy i usługa WFS
• GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin
• Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, punkty miejscowości