Czy w gminie Gostynin są obszary chronione
Formy ochrony przyrody wylicza art. 6 ustawy o ochronie przyrody: park narodowy, rezerwat, park krajobrazowy, obszar chronionego krajobrazu, obszar Natura 2000, pomnik przyrody, użytek ekologiczny, stanowisko dokumentacyjne i zespół przyrodniczo-krajobrazowy. Wszystkie trafiają do jednego rejestru prowadzonego przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska i stamtąd pochodzą liczby na tej stronie.
W granicach gminy leży Rezerwat Przyrody „Dolina Skrwy”, czyli forma, w której ustawa zakazuje zabudowy. Wszystkie formy ochrony przyrody obejmują tu razem 50% powierzchni, a parki narodowe i rezerwaty – 0,8%.
Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim tego, co dopiero przechodzi procedurę: zmiany granic obszarów Natura 2000 są w usłudze GDOŚ wydzielone jako konsultowane, a nowy użytek ekologiczny trafia do rejestru dopiero po uchwale rady gminy. Nie ma w nim też samych zakazów. Dla wszystkiego poza parkiem narodowym i rezerwatem wybiera je akt powołujący daną formę i ten akt trzeba przeczytać osobno.
Które formy ochrony tu sięgają
Rejestr wymienia tu 53 formy ochrony: 7 rezerwatów przyrody, 1 park krajobrazowy, 2 siedliskowe obszary Natura 2000, 1 obszar chronionego krajobrazu, 36 użytków ekologicznych.
Lista poniżej obejmuje 40 z nich, od najsurowszej formy ochrony do najłagodniejszej.
Otulina to strefa wokół formy ochrony, wyznaczona po to, żeby osłonić ją przed zagrożeniami z zewnątrz (art. 5 pkt 14 ustawy). Sama formą ochrony nie jest i nie niesie własnych zakazów, więc adres w otulinie nie leży w parku ani w rezerwacie. W gminie Gostynin otuliny zajmują 16% powierzchni, czyli 42,97 km², i udział podany wyżej ich nie obejmuje.
Nazwa formy, która ma własną stronę, prowadzi do niej: tam są gminy, w których leży, akty, które ją utworzyły i zmieniały, i organ nadzoru.
- Rezerwat Przyrody „Dolina Skrwy” - 0,2% powierzchni gminy
- Rezerwat Przyrody „Lucień” - 0,2% powierzchni gminy
- Rezerwat Przyrody „Lubaty” - 0,1% powierzchni gminy
- Rezerwat Przyrody „Jezioro Drzezno” - 0,1% powierzchni gminy
- Rezerwat Przyrody „Komory” - 0,1% powierzchni gminy
- Rezerwat Przyrody „Osetnica” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Rezerwat Przyrody „Drzewce” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Gostynińsko-Włocławski Park Krajobrazowy - 18% powierzchni gminy
- Obszar Natura 2000 (siedliskowy) „Drzesno” (PLH140058) - 0,3% powierzchni gminy
- Obszar Natura 2000 (siedliskowy) „Dolina Skrwy Lewej” (PLH140051) - 0,1% powierzchni gminy
- Obszar Chronionego Krajobrazu „Dolina Skrwy Lewej” - 31% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 307” - 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 311” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 310” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 301” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 309” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 302” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 312” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 337” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 306” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 303” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 330” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 340” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 338” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 320” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 339” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 313” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 323” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 334” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 325” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 308” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 326” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 328” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 336” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 327” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 333” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 318” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 322” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 316” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „użytek 331” - poniżej 0,1% powierzchni gminy
Co ochrona przyrody oznacza dla budowy
W parku narodowym i w rezerwacie przyrody zakaz zabudowy wynika wprost z ustawy o ochronie przyrody. Jej art. 15 ust. 1 zabrania budowy i przebudowy obiektów budowlanych oraz urządzeń technicznych poza tymi, które służą samej formie ochrony, i nie zależy to od żadnej uchwały.
W parku krajobrazowym i na obszarze chronionego krajobrazu zakazy nie wynikają wprost z ustawy. Art. 17 ust. 1 i art. 24 ust. 1 podają katalog i mówią, że zakazy „mogą być wprowadzone”: obowiązują te, które wybrał akt powołujący daną formę. Przy zabudowie najczęściej chodzi o zakaz stawiania nowych obiektów budowlanych w pasie 100 metrów od brzegu rzeki, jeziora albo innego naturalnego zbiornika wodnego.
Obszar Natura 2000 nie zakazuje budowania. Art. 33 zabrania działań, które mogłyby znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru, a przedsięwzięcie, które mogłoby tak oddziaływać, przechodzi ocenę oddziaływania na obszar Natura 2000. Rozstrzyga wpływ na siedliska i gatunki, dla których obszar wyznaczono, więc dom jednorodzinny i ferma to dwie zupełnie różne sprawy.
Użytek ekologiczny, zespół przyrodniczo-krajobrazowy, stanowisko dokumentacyjne i pomnik przyrody chronią pojedynczy obiekt albo niewielki teren. Katalog z art. 45 ust. 1 nie wymienia zakazu budowy, wymienia za to zakaz niszczenia i przekształcania samego obiektu oraz zakaz zmiany sposobu użytkowania ziemi, i na działce z taką formą to zwykle one decydują o inwestycji.
Projekt decyzji o warunkach zabudowy dla terenu w obszarowej formie ochrony przyrody uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). Wyjątkiem jest park narodowy i jego otulina: tam decyzję uzgadnia dyrektor parku.
Miejscowości gminy a granice form ochrony
Każdą miejscowość reprezentuje tu jej punkt z rejestru TERYT. Jeśli granica formy ochrony biegnie bliżej niż 500 metrów od tego punktu, może przecinać samą miejscowość – wtedy o pojedynczym adresie rozstrzyga jego położenie, dlatego takie miejscowości są wymienione osobno.
Obszar Chronionego Krajobrazu „Dolina Skrwy Lewej” obejmuje tu: Bolesławów, Feliksów, Gaśno, Jaworek, Lipa, Mysłownia Nowa, Osada, Podgórze, Rumunki, Sałki, Stanisławów, Strzałki, Zwoleń.
Gostynińsko-Włocławski Park Krajobrazowy obejmuje tu: Aleksandrynów, Kazimierzów, Marianka, Miałkówek.
Granica formy ochrony biegnie bliżej niż 500 metrów od środka tych miejscowości: Antoninów, Bielawy, Bierzewice, Budy Lucieńskie, Choinek, Gorzewo, Górki Pierwsze, Huta Nowa, Jastrzębia, Kiełpieniec, Klusek, Kozice, Krzywie, Legarda, Lisica, Lucień, Łokietnica, Marianów, Marianów Sierakowski, Mniszek, Nagodów, Nowa Wieś, Osiny, Rogożewek, Ruszków, Sierakówek, Skoki, Skrzany, Sokołów, Stanisławów Skrzański, Stefanów, Zaborów Stary, Zuzinów.
Po której stronie tej granicy stoi konkretna działka, rozstrzyga jej położenie.
Poza granicami wszystkich form ochrony leżą: Anielin, Baby Dolne, Baby Górne, Belno, Białe, Białotarsk, Budy Kozickie, Dąbrówka, Emilianów, Górki Drugie, Gulewo, Halinów, Helenów, Huta Zaborowska, Józefków, Kleniew, Leśniewice, Niecki, Piotrów, Polesie, Pomarzanki, Rębów, Rybne, Sieraków, Solec, Wrząca, Zaborów Nowy, Zieleniec.
Pomniki przyrody
Rejestr notuje w gminie Gostynin 86 pomników przyrody. Każdy z nich to osobny wpis z własnym aktem powołującym i własną lokalizacją.
Najczęściej chronione gatunki: lipa drobnolistna – 60, dąb szypułkowy – 18, sosna zwyczajna (pospolita) – 5.
Najnowszy tutejszy pomnik przyrody ustanowiono 1 czerwca 2007. Pomnik ustanawia uchwała rady gminy, więc lista jest otwarta i bywa uzupełniana.
Sąsiednie gminy powiatu gostynińskiego
W tym samym powiecie formy ochrony przyrody obejmują: Szczawin Kościelny 48%, Pacyna 39%, Sanniki 11%, Gostynin (miasto) 4,8%.
Granica gminy nie jest granicą parku ani obszaru siedliskowego. Ta sama forma ciągnie się przez kilka gmin naraz, więc sąsiednie strony warto przejrzeć razem z tą.
Jak to wygląda na tle kraju
Wśród 2201 gmin, w których rejestr notuje jakąkolwiek formę ochrony przyrody, gmina Gostynin zajmuje 764. miejsce pod względem udziału chronionej powierzchni. W województwie mazowieckim jest to 99. miejsce spośród 270.
W województwie mazowieckim formy ochrony sięgają 270 z 314 gmin, a mediana udziału wynosi tam 36%. W skali kraju obejmują 2201 gmin, mediana udziału to 33%, a ponad połowę swojej powierzchni ma chronioną 761 gmin.
Jak sprawdzić konkretny adres w gminie Gostynin
Liczba na tej stronie opisuje całą gminę. O pojedynczym adresie rozstrzyga jego położenie względem granicy formy, a granicę rysowano po siedliskach, dolinach i kompleksach leśnych, więc sprawdza się to punktowo.
- Geoserwis GDOŚ - urzędowa mapa wszystkich form ochrony przyrody, warstwa po warstwie
- Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody - karta każdej formy razem z aktem powołującym, a w nim lista zakazów, które tam faktycznie obowiązują
- Raport mScanner - formy ochrony przyrody dla wpisanego adresu razem z pozostałymi warstwami; podgląd bezpłatny
- Geoportal krajowy - ta sama warstwa razem z działkami ewidencyjnymi, więc widać, gdzie granica przecina działkę
- Wypis z planu miejscowego - jeśli teren ma plan, granica formy ochrony bywa w nim wprost narysowana
- Regionalna dyrekcja ochrony środowiska - uzgadnia projekt decyzji o warunkach zabudowy na terenie chronionym, więc to tam trafia wniosek gminy
Jak to sprawdzić dla konkretnego adresu
Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 33 innymi warstwami danych - pokazuje raport o nieruchomości mScanner: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.
Podgląd raportu jest darmowy dla każdego adresu w gminie Gostynin - zobaczysz, jakie dane są dla niego dostępne, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 49,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.
Skąd pochodzą te liczby
Udział to część powierzchni gminy leżąca w granicach form ochrony z Centralnego Rejestru Form Ochrony Przyrody (GDOŚ; obszarowych wpisów w rejestrze: 11 702); granice gminy pochodzą z Państwowego Rejestru Granic. Park sąsiedniej gminy nie powiększa tutejszego wyniku, a teren objęty kilkoma formami naraz liczy się tylko raz.
Stan rejestru na 6 października 2026. Najnowsza forma ustanowiona 16 października 2026. Warstwy obszarowe GDOŚ udostępnia bez daty aktualizacji, więc innej daty źródła usługa nie podaje.
- Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, usługa pobierania WFS
- GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin
- Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, wykaz miejscowości wraz z ich punktami
Najczęściej zadawane pytania
Czy w gminie Gostynin są obszary chronione?
Tak. Formy ochrony przyrody obejmują 50% powierzchni gminy, a najsilniejsza z nich to Rezerwat Przyrody „Dolina Skrwy”. O konkretnym adresie rozstrzyga jego położenie względem granicy formy.
Czy na obszarze Natura 2000 można budować dom?
Sam obszar Natura 2000 nie zakazuje budowy. Zabronione są działania, które mogłyby znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru, a zamierzenie, które mogłoby tak oddziaływać, przechodzi ocenę oddziaływania. Dla domu jednorodzinnego kończy się to zwykle uzgodnieniem z regionalną dyrekcją ochrony środowiska przy decyzji o warunkach zabudowy; przy przedsięwzięciu o innej skali ocena bywa pełna.
Jakie zakazy obowiązują w parku krajobrazowym i na obszarze chronionego krajobrazu?
Te, które wybrał akt powołujący daną formę. Ustawa podaje katalog (art. 17 ust. 1 dla parku krajobrazowego, art. 24 ust. 1 dla obszaru chronionego krajobrazu) i mówi, że zakazy „mogą być wprowadzone”. Najczęściej spotykany przy zabudowie to zakaz stawiania nowych obiektów budowlanych w pasie 100 metrów od brzegu rzeki, jeziora albo innego naturalnego zbiornika. Pełną listę dla konkretnej formy znajdziesz w jej karcie w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody.
Czy w rezerwacie albo parku narodowym można cokolwiek wybudować?
Poza obiektami służącymi samej formie ochrony praktycznie nie. Art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody zakazuje tam budowy i przebudowy obiektów budowlanych oraz urządzeń technicznych, a zakaz obowiązuje wprost z ustawy i nie zależy od uchwały. Ustawa dopuszcza odstępstwa: w parku narodowym zezwala na nie minister właściwy do spraw środowiska, w rezerwacie Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Przy inwestycjach chodzi o wąską listę celów publicznych, i to przy braku rozwiązań alternatywnych oraz za kompensacją przyrodniczą.
Czym różni się otulina od samej formy ochrony?
Otulina to strefa wokół formy, wyznaczona po to, żeby osłonić ją przed zagrożeniami z zewnątrz. Nie jest formą ochrony i nie niesie własnych zakazów, więc działka w otulinie nie leży w parku ani w rezerwacie. Wchodzi za to do uzgodnień: projekt decyzji o warunkach zabudowy dla terenu w otulinie parku narodowego uzgadnia dyrektor tego parku.
Gdzie sprawdzić, czy konkretna działka leży w formie ochrony przyrody?
W Geoserwisie GDOŚ, który rysuje wszystkie formy na jednej mapie, oraz na Geoportalu krajowym, gdzie ta sama warstwa leży na działkach ewidencyjnych, więc widać przebieg granicy względem działki. Zakazy obowiązujące w danej formie są w jej akcie powołującym, dostępnym z karty formy w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody.