Co mówi ta liczba
Główny Inspektorat Ochrony Środowiska co roku liczy stężenia pyłów i benzo(a)pirenu dla całej Polski w siatce kwadratów o boku kilometra. Model bierze pomiary ze stacji, dane o emisji z kominów, ruchu i przemysłu oraz pogodę, i dopowiada wynik tam, gdzie stacji nie ma. Nie ma ich w większości gmin, więc dla przeważającej części kraju to jedyna liczba, jaka w ogóle istnieje.
Pył PM2,5 w gminie Krzepice to średnio 9,56 µg/m³ w skali roku, powyżej krajowej mediany. Benzo(a)piren wynosi tu 1,35 ng/m³ przy poziomie docelowym 1 ng/m³, więc jest przekroczony.
Pyły i benzo(a)piren w gminie Krzepice
| Co model pokazuje | Ile tutaj | Norma |
|---|---|---|
| Pył PM2,5średnia roczna | 9,56 µg/m³ | 20 µg/m³zalecenie WHO: 5 |
| Pył PM10średnia roczna | 17,06 µg/m³ | 40 µg/m³ |
| Pył PM10 w ciągu doby36. najwyższa doba roku | 33,0 µg/m³ | 50 µg/m³wolno przekroczyć 35 dni |
| Benzo(a)pirenśrednia roczna | 1,35 ng/m³ | 1 ng/m³poziom docelowy |
Liczby wyżej to średnia za cały rok 2025 z tych kwadratów siatki, które wpadają w granice gminy. Jest ich tutaj 18.
To średnia z całego roku dla obszaru gminy. W mroźny wieczór przy ulicy ogrzewanej węglem bywa wielokrotnie gorzej, a kilkaset metrów dalej, poza zagłębieniem terenu, wyraźnie lepiej. Ta liczba mówi, jakie powietrze jest tu przeciętnie, i tylko tyle.
Normę roczną dla PM2,5 przekracza w Polsce garstka gmin, więc sam ten wskaźnik niczego by tu nie rozstrzygnął. Rozstrzyga benzo(a)piren. Powstaje przy spalaniu węgla i drewna w domowych piecach, jego poziom docelowy jest przekroczony w 39% gmin i to on odróżnia miejscowość ogrzewaną kotłami od sąsiedniej podłączonej do gazu.
Jak to wygląda na tle kraju
| Obszar | PM2,5 |
|---|---|
| Gmina Krzepice1699. miejsce na 2474, licząc od najczystszej | 9,56 µg/m³ |
| powiat kłobuckimediana z 9 gmin | 9,56 µg/m³ |
| woj. śląskiemediana z 167 gmin | 14,18 µg/m³ |
| Polskamediana z 2474 gmin | 8,32 µg/m³ |
1699. miejsce na 2474 gmin, licząc od najczystszej, plasuje tę gminę w bardziej zapylonej połowie Polski.
Najczystszą gminą w tym zestawieniu jest Barciany z wynikiem 4,89 µg/m³, a najbardziej zapyloną Żywiec z 25,95 µg/m³. Między jednym końcem kraju a drugim jest ponad pięciokrotna różnica.
Co się zmieniło od 2021 roku
W 2021 model pokazywał tu 14,41 µg/m³, w 2025 9,56. To spadek o 4,85 µg/m³, czyli o 34% w pięć lat. Powietrze poprawia się dziś w niemal całej Polsce, więc sam kierunek nie jest tutejszą zasługą. Różni się tempo, bo zależy od tego, ile pieców wymieniono i czym się teraz w nich pali.
Pięć lat to za krótko, żeby oddzielić wymianę pieców od pogody. Łagodna zima obniża roczną średnią sama z siebie, mroźna podnosi ją nawet tam, gdzie nikt nie dołożył ani jednego kotła. Dlatego pojedynczy rok warto czytać razem z sąsiednimi gminami i z poprzednimi latami.
O co zapytać, zanim kupisz
Przekroczony benzo(a)piren jest znacznikiem spalania węgla i drewna w domowych piecach, więc w gminie Krzepice pytanie o ogrzewanie sąsiedztwa jest ważniejsze niż sama liczba wyżej.
Cztery rzeczy, które da się sprawdzić przed podpisaniem umowy:
- Czym ogrzewany jest budynek i czym ogrzewani są sąsiedzi. Kocioł na węgiel po drugiej stronie płotu robi przy oknie więcej niż średnia całej gminy.
- Czy w gminie obowiązuje uchwała antysmogowa i do kiedy trzeba wymienić kopciucha. Sejmiki wyznaczyły różne terminy, a koszt wymiany bywa argumentem przy negocjacji ceny.
- Czy jest gaz w ulicy albo miejska sieć ciepłownicza. To rozstrzyga, ile kosztuje wyjście z węgla i czy w ogóle jest dokąd wyjść.
- Jak leży teren. Kotlina zbiera dym, otwarta wysoczyzna go rozwiewa, a różnica między nimi bywa większa niż między dwiema gminami.
Gdzie zobaczyć to dla konkretnego adresu
Liczby wyżej pochodzą z modelu i opisują całą gminę. Raport o nieruchomości mScanner sięga dla pojedynczego adresu po drugie źródło GIOŚ, czyli po realne stacje pomiarowe: PM10 i PM2,5 osobno za lato i osobno za zimę, z nazwą stacji i odległością do niej. Stacja mierzy to, co naprawdę jest w powietrzu w danym punkcie, a model dopiero wylicza to z emisji, ruchu i pogody, więc przy pojedynczej ulicy potrafi się pomylić. Rozbicie na sezony pokazuje przy tym okres grzewczy, który roczna średnia zaciera.
Stacja musi jednak stać blisko. Raport bierze pod uwagę tylko tę w tej samej miejscowości albo w promieniu kilku kilometrów, a poza tym mówi wprost, że pomiaru dla tego adresu nie ma. Stacji jest w całej Polsce około dwustu, więc pod wieloma adresami zostaje właśnie ta strona. Benzo(a)pirenu stacje w raporcie nie podają w ogóle.
Powietrze to jedna z sekcji raportu. Obok niej 32 warstwy danych dla tego samego adresu: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, uciążliwości, uzbrojenie terenu razem z siecią gazową, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych. Podgląd jest darmowy dla każdego adresu w gminie Krzepice, więc zobaczysz, co dla niego mamy, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 29,99 zł za adres, taniej w pakiecie 3 lub 5 raportów.
Skąd pochodzą te dane
Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, wyniki modelowania jakości powietrza dla siatki kilometrowej, publikowane w serwisie mapowym GIOŚ. Rok 2025, a dla porównania 2021. Pobraliśmy je 4 września 2026 i uśredniliśmy kwadraty wpadające w granice gminy, wyznaczone rejestrem granic PRG prowadzonym przez GUGiK.
GIOŚ publikuje wyniki modelu, a nie pomiary z każdego z tych kwadratów. Pomiar ze stacji jest twardszy, bo pokazuje, co faktycznie było w powietrzu, ale opisuje tylko punkt, w którym ta stacja stoi. Stacji jest w Polsce około dwustu i w większości gmin nie stoi żadna, więc model jest tu jedynym źródłem, jakie w ogóle istnieje. Ma swoją niepewność, którą GIOŚ opisuje w rocznej ocenie jakości powietrza.
Najczęściej zadawane pytania
Czy powietrze w gminie Krzepice jest czyste?
Przeciętnie na tle Polski. Roczna średnia PM2,5 to 9,56 µg/m³ przy krajowej medianie 8,32 µg/m³, a benzo(a)piren przy 1,35 ng/m³ przekracza poziom docelowy, co jest w Polsce regułą, a nie wyjątkiem. Różnice między ulicami w jednej gminie bywają większe niż między dwiema gminami.
Co to jest benzo(a)piren i dlaczego akurat on?
Benzo(a)piren powstaje przy niepełnym spalaniu paliw stałych, przede wszystkim węgla i drewna w domowych piecach. Jest rakotwórczy, a jego poziom docelowy to 1 ng/m³ średniorocznie. Pyły PM2,5 i PM10 mieszczą się w normach niemal w całym kraju, więc same z siebie nie odróżniłyby jednej gminy od drugiej. Benzo(a)piren odróżnia, bo idzie wprost za tym, czym ludzie palą.
Czy ta liczba dotyczy mojego adresu?
Nie wprost. Model podaje wynik dla kwadratów o boku kilometra, a strona uśrednia te, które wpadają w granice gminy. Przy jednym adresie decydują rzeczy, których siatka nie widzi: co pali sąsiad, czy budynek stoi w zagłębieniu terenu, jak blisko jest droga wylotowa. Różnica między dwiema ulicami jednej gminy bywa większa niż między dwiema sąsiednimi gminami.
Jak sprawdzić powietrze pod konkretnym adresem?
Bieżące odczyty ze stacji pomiarowych GIOŚ publikuje portal powietrze.gios.gov.pl. Najbliższa stacja stoi jednak zwykle kilkanaście kilometrów dalej, więc najpierw trzeba ustalić, która to i jak daleko. Raport mScannera sprawdza to dla wpisanego adresu i podaje pomiary z rozbiciem na lato i zimę, o ile stacja stoi dostatecznie blisko. Wyjazdu na miejsce zimowym wieczorem i tak nic nie zastąpi.
Czy powietrze się tu poprawia?
Tak. Od 2021 roku modelowane PM2,5 spadło tu o 4,85 µg/m³. Ten sam kierunek widać w niemal całym kraju i wynika głównie z wymiany pieców oraz odchodzenia od węgla. Pojedynczy rok zależy jednak też od zimy, więc łagodny sezon potrafi poprawić statystykę bez żadnej zmiany w kotłowniach.