Czy w gminie Psary są tereny górnicze
Teren górniczy to, w słowach ustawy, przestrzeń objęta przewidywanymi szkodliwymi wpływami robót górniczych zakładu górniczego (art. 6 ust. 1 pkt 15 Prawa geologicznego i górniczego). Jego granice wyznacza się dla konkretnej kopalni, a Państwowy Instytut Geologiczny publikuje je w rejestrze MIDAS.
Tereny, które notują rejestry, zajmują w gminie Psary niewielką część powierzchni: dawna eksploatacja węgla 3,4%. O konkretnej działce rozstrzyga więc to, czy leży w ich granicach.
Rejestr obejmuje tereny wyznaczone dla kopalń, które mają koncesję. Teren znika z niego po zniesieniu, a archiwum zniesionych terenów, które udostępnia PIG-PIB, jest wybiórcze. Dawne wyrobiska, zwłaszcza stare i płytkie, mogą nie figurować w żadnym publicznym rejestrze, więc brak wpisu opisuje stan rejestru i niczego nie przesądza o gruncie.
Dawna eksploatacja węgla
Zestawienie dawnej eksploatacji PIG-PIB obejmuje 3,4% powierzchni gminy i 73 pola eksploatacyjne w 3 pokładach. Lata wydobycia zapisane przy tych polach mieszczą się w latach 1895-1975, choć przy części pól lat w ogóle nie zapisano.
Kopalnie wymienione w zestawieniu, z udziałem w powierzchni gminy:
Zestawienie obejmuje tylko obszar karbonu produktywnego Górnośląskiego Zagłębia Węglowego, a w nim leży 87% powierzchni gminy. Dla reszty gminy takich danych nie ma.
Zestawienie nie obejmuje każdej kopalni i każdego wyrobiska, więc miejsce bez wpisu nie jest dowodem, że nic pod nim nie wydobywano. Wpływy dawnego wydobycia mogą się ujawniać także po jego zakończeniu.
- Grodziec - 1,5% powierzchni, 38 pól eksploatacyjnych, w latach 1953-1975
- Tadeusz - 0,9% powierzchni, 14 pól eksploatacyjnych
- Paryż - 0,6% powierzchni, 18 pól eksploatacyjnych, w latach 1895-1948
- Andrzej - 0,5% powierzchni, 3 pola eksploatacyjne
Na tle zagłębia i sąsiednich gmin
Sąsiednie gminy, które mają własną stronę: Wojkowice 51% dawnej eksploatacji, Będzin 45% dawnej eksploatacji, Dąbrowa Górnicza 5,6% dawnej eksploatacji.
Kategoria terenu górniczego
Kategorii terenu górniczego nie ma w publicznym rejestrze. Dla konkretnej działki poda ją przedsiębiorca prowadzący kopalnię: zapytaj o przewidywane wpływy eksploatacji i kategorię terenu, zanim zaprojektujesz dom albo podpiszesz umowę.
Tereny górnicze uwzględnia się też w planie ogólnym gminy i w planie miejscowym (art. 104 Prawa geologicznego i górniczego), więc warto poprosić gminę o wypis i wyrys z planu dla działki.
Kto odpowiada za szkody w gminie Psary
Zasady są te same wszędzie: za szkodę odpowiada przedsiębiorca, którego kopalnia ją wyrządziła, potem jego następca prawny, a gdy żadnego nie ma, Skarb Państwa reprezentowany przez organ nadzoru górniczego (art. 144 i 146 Prawa geologicznego i górniczego).
Najpierw zgłasza się roszczenie odpowiedzialnemu. Do sądu można pójść, gdy odmówi ugody albo nie odpowie w 30 dni (art. 151). Roszczenie przedawnia się po 5 latach od dowiedzenia się o szkodzie (art. 149), a te same zasady stosuje się do zapobiegania szkodom (art. 150).
Co sprawdzić przed zakupem domu albo działki
Rejestry dają tu niewiele, więc o konkretnej działce trzeba zapytać tam, gdzie dokumenty powstają.
- Wypis i wyrys z planu miejscowego albo planu ogólnego - tereny górnicze trafiają do planów (art. 104), a plan dla terenu górniczego bywa najpełniejszym źródłem warunków budowy
- Informacja od przedsiębiorcy górniczego o przewidywanych wpływach i kategorii terenu dla działki
- Okręgowy urząd górniczy - który przedsiębiorca prowadzi kopalnię i czy teren jest nadal czynny
- Oględziny budynku - pęknięcia, odchylenie od pionu, zabezpieczenia konstrukcji wykonane przy budowie
- Raport mScanner - teren górniczy pod wpisanym adresem, granica w promieniu 250 m i, w Górnośląskim Zagłębiu, dawna eksploatacja pod adresem; podgląd bezpłatny
Jak to sprawdzić dla konkretnego adresu
Tereny górnicze dla pojedynczego adresu - razem z 33 innymi warstwami danych - pokazuje raport o nieruchomości mScanner: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.
Podgląd raportu jest darmowy dla każdego adresu w gminie Psary - zobaczysz, jakie dane są dla niego dostępne, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 49,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.
Skąd pochodzą te dane
Źródło danych: Państwowy Instytut Geologiczny (PIG-PIB), rejestr terenów górniczych MIDAS, odczyt 6 października 2026, oraz zintegrowane dane geologiczno-górnicze Górnośląskiego Zagłębia Węglowego (zasięg eksploatacji i zroby). Najnowszy teren w rejestrze ustanowiono 13 kwietnia 2026, najnowszy zniesiono 3 lipca 2026.
Dane przetworzył mScanner: granice terenów przycięliśmy do granicy gminy z Państwowego Rejestru Granic, nakładające się tereny policzyliśmy raz, a z 71 czynnych terenów zostawiliśmy tylko kopalnie węgla kamiennego, rud miedzi, soli i węgla brunatnego. Pomijamy złoża oraz tereny górnicze gazu, wód leczniczych i kruszyw.
Najczęściej zadawane pytania
Czy w gminie Psary są szkody górnicze?
Rejestr pokazuje, gdzie przewiduje się wpływy wydobycia, a samych szkód nie notuje. Tereny, które notują rejestry, zajmują w gminie Psary niewielką część powierzchni: dawna eksploatacja węgla 3,4%. O konkretnej działce rozstrzyga więc to, czy leży w ich granicach.
Jaka jest kategoria terenu górniczego w gminie Psary?
Tej informacji nie ma w żadnym publicznym rejestrze. Kategorię dla konkretnej działki podaje przedsiębiorca prowadzący kopalnię, a bywa też zapisana w planie miejscowym dla terenu górniczego, więc warto poprosić gminę o wypis i wyrys.
Gdzie zgłosić szkodę górniczą?
Do przedsiębiorcy górniczego, który prowadzi kopalnię. Najpierw składa się wniosek o ugodę, a do sądu można iść, gdy przedsiębiorca odmówi albo nie odpowie w 30 dni. Roszczenie przedawnia się po 5 latach od dowiedzenia się o szkodzie.
Czy po zamknięciu kopalni szkody górnicze ustają?
Nie zawsze od razu. Wpływy dawnego wydobycia mogą się ujawniać także po jego zakończeniu i po zniesieniu terenu górniczego. Za szkodę odpowiada wtedy następca kopalni, a gdy go nie ma, Skarb Państwa.
Gdzie zobaczyć mapę terenów górniczych?
W geoportalu Państwowego Instytutu Geologicznego (geologia.pgi.gov.pl), gdzie rejestr MIDAS rysuje tereny i obszary górnicze. Dla działki najpewniejszy jest wypis i wyrys z planu miejscowego, bo plan dla terenu górniczego przenosi jego granicę na mapę z działkami.