---
title: "Ochrona przyrody gmina Wąsosz, powiat górowski - formy ochrony na 87% powierzchni"
description: "Formy ochrony przyrody: Gmina Wąsosz, powiat górowski. Obejmują 87% powierzchni (170,93 km²), najsilniejsza to Park Krajobrazowy Dolina Baryczy. Co każda z nich oznacza dla budowy i które miejscowości leżą w ich granicach."
url: "https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/wasosz"
lang: "pl"
updated: "2026-09-10"
source: "mScanner"
---

# Ochrona przyrody gmina Wąsosz, powiat górowski

> mScanner › Ochrona przyrody › dolnośląskie › Wąsosz

Rejestr form ochrony przyrody mówi, gdzie państwo ograniczyło korzystanie z terenu i jak mocno. W gminie Wąsosz formy ochrony obejmują 87% powierzchni, a każda z nich rządzi się innymi zakazami.

## W skrócie

- Formy ochrony przyrody obejmują **87%** powierzchni gminy (**170,93 km²**).
- Najsilniejsza z nich: **Park Krajobrazowy Dolina Baryczy**.
- Pomniki przyrody: **43**.
- Liczby opisują całą jednostkę. O pojedynczej działce rozstrzyga jej położenie względem granicy formy.

## Czy w gminie Wąsosz są obszary chronione

Formy ochrony przyrody wylicza art. 6 ustawy o ochronie przyrody: park narodowy, rezerwat, park krajobrazowy, obszar chronionego krajobrazu, obszar Natura 2000, pomnik przyrody, użytek ekologiczny, stanowisko dokumentacyjne i zespół przyrodniczo-krajobrazowy. Wszystkie trafiają do jednego rejestru prowadzonego przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska i stamtąd pochodzą liczby na tej stronie.

Formy ochrony przyrody obejmują 87% powierzchni gminy, czyli 170,93 km². Najsilniejsza z nich to Park Krajobrazowy Dolina Baryczy, a zakazy, które tam obowiązują, wybrał akt powołujący tę formę.

Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim tego, co dopiero przechodzi procedurę: zmiany granic obszarów Natura 2000 są w usłudze GDOŚ wydzielone jako konsultowane, a nowy użytek ekologiczny trafia do rejestru dopiero po uchwale rady gminy. Nie ma w nim też samych zakazów. Dla wszystkiego poza parkiem narodowym i rezerwatem wybiera je akt powołujący daną formę i ten akt trzeba przeczytać osobno.

## Które formy ochrony tu sięgają

Rejestr wymienia tu 9 form ochrony: 1 park krajobrazowy, 2 siedliskowe obszary Natura 2000, 1 obszar chronionego krajobrazu, 5 użytków ekologicznych.

- Park Krajobrazowy Dolina Baryczy - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Obszar Natura 2000 (siedliskowy) „Dolina Dolnej Baryczy” (PLH020084) - 0,5% powierzchni gminy
- Obszar Natura 2000 (siedliskowy) „Ostoja nad Baryczą” (PLH020041) - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Obszar Chronionego Krajobrazu „Dolina Baryczy” - 86% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny „Wiewierz” - 0,7% powierzchni gminy
- Wiklina Użytek Ekologiczny - 0,2% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny (bez nazwy) - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny (bez nazwy) - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny (bez nazwy) - poniżej 0,1% powierzchni gminy

## Co ochrona przyrody oznacza dla budowy

W parku krajobrazowym i na obszarze chronionego krajobrazu zakazy nie wynikają wprost z ustawy. Art. 17 ust. 1 i art. 24 ust. 1 podają katalog i mówią, że zakazy „mogą być wprowadzone”: obowiązują te, które wybrał akt powołujący daną formę. Przy zabudowie najczęściej chodzi o zakaz stawiania nowych obiektów budowlanych w pasie 100 metrów od brzegu rzeki, jeziora albo innego naturalnego zbiornika wodnego.

Obszar Natura 2000 nie zakazuje budowania. Art. 33 zabrania działań, które mogłyby znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru, a przedsięwzięcie, które mogłoby tak oddziaływać, przechodzi ocenę oddziaływania na obszar Natura 2000. Rozstrzyga wpływ na siedliska i gatunki, dla których obszar wyznaczono, więc dom jednorodzinny i ferma to dwie zupełnie różne sprawy.

Użytek ekologiczny, zespół przyrodniczo-krajobrazowy, stanowisko dokumentacyjne i pomnik przyrody chronią pojedynczy obiekt albo niewielki teren. Katalog z art. 45 ust. 1 nie wymienia zakazu budowy, wymienia za to zakaz niszczenia i przekształcania samego obiektu oraz zakaz zmiany sposobu użytkowania ziemi, i na działce z taką formą to zwykle one decydują o inwestycji.

Niezależnie od formy: projekt decyzji o warunkach zabudowy dla terenu objętego ochroną przyrody uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska, na co ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym daje mu 21 dni (art. 53 ust. 4 pkt 8). Teren parku narodowego i jego otuliny uzgadnia dyrektor parku.

## Miejscowości gminy a granice form ochrony

Policzyliśmy to dla każdej miejscowości osobno: punkt, który rejestr TERYT wyznacza dla miejscowości, przecięliśmy z granicami form ochrony. Tam, gdzie granica biegnie bliżej niż 500 metrów od tego punktu, przechodzi ona przez samą miejscowość i o pojedynczym adresie rozstrzyga jego położenie, więc takie miejscowości wymieniamy osobno.

Obszar Chronionego Krajobrazu „Dolina Baryczy” obejmuje tu: Baranowice, Bełcz Górny, Bełcz Mały, Chocieborowice, Cieszkowice, Czaple, Czeladź Wielka, Drozdowice Małe, Drozdowice Wielkie, Gola Wąsoska, Górka Wąsoska, Kamień Górowski, Kobylniki, Kowalowo, Lechitów, Lubiel, Ługi, Marysin, Młynary, Ostrawa, Płoski, Pobiel, Podmieście, Stefanów, Świniary, Unisławice, Wąsosz, Wiklina, Wodniki, Wrząca Śląska, Wrząca Wielka, Zbaków Górny, Zubrza.

Granica formy ochrony biegnie bliżej niż 500 metrów od środka tych miejscowości: Bartków, Borowna, Czarnoborsko, Dochowa, Jawor, Kąkolno, Sądowel, Zbaków Dolny.

Po której stronie tej granicy stoi konkretna działka, rozstrzyga jej położenie.

Poza granicami wszystkich form ochrony leżą: Rudna Mała, Rudna Wielka, Sułów Wielki, Wiewierz.

## Pomniki przyrody

Rejestr notuje w gminie Wąsosz 43 pomniki przyrody. Każdy z nich to osobny wpis z własnym aktem powołującym i własną lokalizacją.

Najczęściej chronione gatunki: Dąb szypułkowy (21), Buk pospolity (Buk zwyczajny) (6), Jesion wyniosły (5).

Najnowszy tutejszy pomnik przyrody ustanowiono 9 kwietnia 2021. Pomnik ustanawia uchwała rady gminy, więc lista jest otwarta i bywa uzupełniana.

## Sąsiednie gminy powiatu górowskiego

W tym samym powiecie formy ochrony przyrody obejmują: Jemielno 100%, Góra 62%, Niechlów 40%.

Granica gminy nie jest granicą parku ani obszaru siedliskowego. Ta sama forma ciągnie się przez kilka gmin naraz, więc sąsiednie strony warto przejrzeć razem z tą.

## Jak to wygląda na tle kraju

Wśród 2199 gmin, w których rejestr notuje jakąkolwiek formę ochrony przyrody, gmina Wąsosz zajmuje 299. miejsce pod względem udziału chronionej powierzchni. W województwie dolnośląskim jest to 14. miejsce spośród 148.

W województwie dolnośląskim formy ochrony sięgają 148 z 169 gmin, a mediana udziału wynosi tam 23%. W skali kraju obejmują 2199 gmin, mediana udziału to 33%, a ponad połowę swojej powierzchni ma chronioną 761 gmin.

## Jak sprawdzić konkretny adres w gminie Wąsosz

Liczba na tej stronie opisuje całą jednostkę. O pojedynczym adresie rozstrzyga jego położenie względem granicy formy, a granicę rysowano po siedliskach, dolinach i kompleksach leśnych, więc sprawdza się to punktowo.

- Geoserwis GDOŚ - urzędowa mapa wszystkich form ochrony przyrody, warstwa po warstwie
- Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody - karta każdej formy razem z aktem powołującym, a w nim lista zakazów, które tam faktycznie obowiązują
- Raport mScanner - formy ochrony przyrody dla wpisanego adresu razem z pozostałymi warstwami; podgląd bezpłatny
- Geoportal krajowy - ta sama warstwa razem z działkami ewidencyjnymi, więc widać, gdzie granica przecina parcelę
- Wypis z planu miejscowego - jeśli teren ma plan, granica formy ochrony bywa w nim wprost narysowana
- Regionalna dyrekcja ochrony środowiska - uzgadnia projekt decyzji o warunkach zabudowy na terenie chronionym, więc to tam trafia wniosek gminy

## Gdzie zobaczyć to dla konkretnego adresu

Ta strona opisuje cały obszar. Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 32 innymi warstwami danych - pokazuje **raport o nieruchomości mScanner**: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.

**Podgląd raportu jest darmowy** dla każdego adresu w gminie Wąsosz - zobaczysz, co dla niego mamy, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 29,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.

## Skąd pochodzą te liczby

Udziały powierzchni policzyliśmy sami: pobraliśmy granice 11 688 form ochrony z usługi Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, a następnie przecięliśmy je z granicą gminy z Państwowego Rejestru Granic. Liczy się wyłącznie część leżąca wewnątrz granicy, więc park sąsiedniej gminy nie powiększa tutejszego wyniku. Formy nakładają się na siebie, dlatego udział łączny liczymy jako sumę mnogościową, a nie jako sumę udziałów.

Stan danych u nas: 10 września 2026. Najnowsza forma w naszej kopii rejestru pochodzi z 25 sierpnia 2026. Warstwy obszarowe GDOŚ udostępnia bez daty aktualizacji, więc innej daty źródła usługa nie podaje.

- Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, usługa pobierania WFS
- GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin
- Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, wykaz miejscowości wraz z ich punktami

## Najczęściej zadawane pytania

### Czy w gminie Wąsosz są obszary chronione?

Tak. Formy ochrony przyrody obejmują 87% powierzchni gminy, a najsilniejsza z nich to Park Krajobrazowy Dolina Baryczy. O konkretnym adresie rozstrzyga jego położenie względem granicy formy.

### Czy na obszarze Natura 2000 można budować dom?

Sam obszar Natura 2000 nie zakazuje budowy. Zabronione są działania, które mogłyby znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru, a zamierzenie, które mogłoby tak oddziaływać, przechodzi ocenę oddziaływania. Dla domu jednorodzinnego kończy się to zwykle uzgodnieniem z regionalną dyrekcją ochrony środowiska przy decyzji o warunkach zabudowy; przy przedsięwzięciu o innej skali ocena bywa pełna.

### Jakie zakazy obowiązują w parku krajobrazowym i na obszarze chronionego krajobrazu?

Te, które wybrał akt powołujący daną formę. Ustawa podaje katalog (art. 17 ust. 1 dla parku krajobrazowego, art. 24 ust. 1 dla obszaru chronionego krajobrazu) i mówi, że zakazy „mogą być wprowadzone”. Najczęściej spotykany przy zabudowie to zakaz stawiania nowych obiektów budowlanych w pasie 100 metrów od brzegu rzeki, jeziora albo innego naturalnego zbiornika. Pełną listę dla konkretnej formy znajdziesz w jej karcie w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody.

### Gdzie sprawdzić, czy konkretna działka leży w formie ochrony przyrody?

W Geoserwisie GDOŚ, który rysuje wszystkie formy na jednej mapie, oraz na Geoportalu krajowym, gdzie ta sama warstwa leży na działkach ewidencyjnych, więc widać przebieg granicy względem parceli. Zakazy obowiązujące w danej formie są w jej akcie powołującym, dostępnym z karty formy w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody.

## Powiązane strony

- [Plan miejscowy - gmina Wąsosz](https://mscanner.pl/mpzp/wasosz) — Ile terenu obejmują plany miejscowe i co z tego wynika dla działki.
- [Warunki zabudowy - gmina Wąsosz](https://mscanner.pl/warunki-zabudowy/wasosz) — Ile decyzji gmina wydaje i czy rozpatrzy dziś kolejny wniosek.
- [Tereny zalewowe - gmina Wąsosz](https://mscanner.pl/tereny-zalewowe/wasosz) — Druga warstwa, która ogranicza zabudowę na tym samym terenie.
- [Ceny transakcyjne w gminie Wąsosz](https://mscanner.pl/ceny-transakcyjne-mieszkan/wasosz) — Kwoty z aktów notarialnych dla tej samej jednostki.
- [Ochrona przyrody - powiat górowski](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/powiat/gorowski) — Formy ochrony w gminach powiatu górowskiego.
- [Ochrona przyrody - województwo dolnośląskie](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/wojewodztwo/dolnoslaskie) — Które gminy województwa dolnośląskiego leżą w formach ochrony przyrody.
- [Ochrona przyrody w Polsce](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody) — Formy ochrony przyrody gmina po gminie.

## Zobacz to w raporcie mScanner o nieruchomości

Formy ochrony przyrody i 32 inne warstwy danych dla konkretnego adresu - hałas, pozwolenia na budowę, ryzyko powodziowe, dojazdy, uciążliwości. Darmowy podgląd pokazuje, które informacje mamy o Twoim adresie. Formy ochrony przyrody obejmują **87%** powierzchni gminy, a ich granice biegną po siedliskach i dolinach, nie po granicach działek. Park Krajobrazowy Dolina Baryczy kończy się gdzieś w terenie i dwa sąsiednie adresy potrafią stać po dwóch stronach tej granicy.

[Zobacz to w raporcie mScanner o nieruchomości](https://mscanner.pl/app/register?redirect=%2Fproperties%2Fnew)