--- title: "Ochrona przyrody Kruszwica - formy ochrony na 25% powierzchni" description: "Formy ochrony przyrody: Gmina Kruszwica, powiat inowrocławski. Obejmują 25% powierzchni (64,66 km²), najsilniejsza to Rezerwat Przyrody „Nadgoplański Park Tysiąclecia”. Co każda z nich oznacza dla budowy i które miejscowości leżą w ich granicach." url: "https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/kruszwica" lang: "pl" updated: "2026-09-10" source: "mScanner" --- # Ochrona przyrody Kruszwica > mScanner › Ochrona przyrody › kujawsko-pomorskie › Kruszwica Rejestr form ochrony przyrody mówi, gdzie państwo ograniczyło korzystanie z terenu i jak mocno. W gminie Kruszwica formy ochrony obejmują 25% powierzchni, a każda z nich rządzi się innymi zakazami. ## W skrócie - Formy ochrony przyrody obejmują **25%** powierzchni gminy (**64,66 km²**). - Najsilniejsza z nich: **Rezerwat Przyrody „Nadgoplański Park Tysiąclecia”**. - Park narodowy albo rezerwat, czyli forma z ustawowym zakazem zabudowy: **4,9%** powierzchni. - Pomniki przyrody: **105**. - Liczby opisują całą jednostkę. O pojedynczej działce rozstrzyga jej położenie względem granicy formy. ## Czy w gminie Kruszwica są obszary chronione Formy ochrony przyrody wylicza art. 6 ustawy o ochronie przyrody: park narodowy, rezerwat, park krajobrazowy, obszar chronionego krajobrazu, obszar Natura 2000, pomnik przyrody, użytek ekologiczny, stanowisko dokumentacyjne i zespół przyrodniczo-krajobrazowy. Wszystkie trafiają do jednego rejestru prowadzonego przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska i stamtąd pochodzą liczby na tej stronie. W granicach gminy leży Rezerwat Przyrody „Nadgoplański Park Tysiąclecia”, czyli forma, w której ustawa zakazuje zabudowy. Wszystkie formy ochrony przyrody obejmują tu razem 25% powierzchni, a 4,9% przypada na tę najsilniejszą część. Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim tego, co dopiero przechodzi procedurę: zmiany granic obszarów Natura 2000 są w usłudze GDOŚ wydzielone jako konsultowane, a nowy użytek ekologiczny trafia do rejestru dopiero po uchwale rady gminy. Nie ma w nim też samych zakazów. Dla wszystkiego poza parkiem narodowym i rezerwatem wybiera je akt powołujący daną formę i ten akt trzeba przeczytać osobno. ## Które formy ochrony tu sięgają Rejestr wymienia tu 4 formy ochrony: 1 rezerwat przyrody, 1 park krajobrazowy, 1 siedliskowy obszar Natura 2000, 1 ptasi obszar Natura 2000. - Rezerwat Przyrody „Nadgoplański Park Tysiąclecia” - 4,9% powierzchni gminy - Park Krajobrazowy „Nadgoplański Park Tysiąclecia” - 25% powierzchni gminy - Obszar Natura 2000 (siedliskowy) „Jezioro Gopło” (PLH040007) - 18% powierzchni gminy - Obszar Natura 2000 (ptasi) „Ostoja Nadgoplańska” (PLB040004) - 18% powierzchni gminy ## Co ochrona przyrody oznacza dla budowy W parku narodowym i w rezerwacie przyrody zakaz zabudowy wynika wprost z ustawy. Art. 15 ust. 1 zabrania budowy i przebudowy obiektów budowlanych oraz urządzeń technicznych poza tymi, które służą samej formie ochrony, i nie zależy to od żadnej uchwały. W parku krajobrazowym i na obszarze chronionego krajobrazu zakazy nie wynikają wprost z ustawy. Art. 17 ust. 1 i art. 24 ust. 1 podają katalog i mówią, że zakazy „mogą być wprowadzone”: obowiązują te, które wybrał akt powołujący daną formę. Przy zabudowie najczęściej chodzi o zakaz stawiania nowych obiektów budowlanych w pasie 100 metrów od brzegu rzeki, jeziora albo innego naturalnego zbiornika wodnego. Obszar Natura 2000 nie zakazuje budowania. Art. 33 zabrania działań, które mogłyby znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru, a przedsięwzięcie, które mogłoby tak oddziaływać, przechodzi ocenę oddziaływania na obszar Natura 2000. Rozstrzyga wpływ na siedliska i gatunki, dla których obszar wyznaczono, więc dom jednorodzinny i ferma to dwie zupełnie różne sprawy. Niezależnie od formy: projekt decyzji o warunkach zabudowy dla terenu objętego ochroną przyrody uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska, na co ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym daje mu 21 dni (art. 53 ust. 4 pkt 8). Teren parku narodowego i jego otuliny uzgadnia dyrektor parku. ## Miejscowości gminy a granice form ochrony Policzyliśmy to dla każdej miejscowości osobno: punkt, który rejestr TERYT wyznacza dla miejscowości, przecięliśmy z granicami form ochrony. Tam, gdzie granica biegnie bliżej niż 500 metrów od tego punktu, przechodzi ona przez samą miejscowość i o pojedynczym adresie rozstrzyga jego położenie, więc takie miejscowości wymieniamy osobno. Park Krajobrazowy „Nadgoplański Park Tysiąclecia” obejmuje tu miejscowość Racice. Granica formy ochrony biegnie bliżej niż 500 metrów od środka tych miejscowości: Baranowo, Chrosno, Giżewo, Gocanowo, Janocin, Kicko, Kruszwica, Lachmirowice, Lachmirowicki Potrzymiech, Mietlica, Orpikowo, Ostrowo, Ostrówek, Popowo, Rusinowo, Rzepowo, Tarnówko, Złotowo. Po której stronie tej granicy stoi konkretna działka, rozstrzyga jej położenie. Poza granicami wszystkich form ochrony leżą: Arturowo, Bachorce, Bródzki, Brześć, Chełmce, Chełmiczki, Głębokie, Gocanówko, Grodztwo, Janikowo, Janowice, Karczyn, Karsk, Kobylnica, Kobylniki, Kraszyce, Maszenice, Morgi, Papros, Piaski, Piecki, Polanowice, Przedbojewice, Rożniaty, Rzepiszyn, Skotniki, Słabęcin, Sławsk Wielki, Sokolniki, Sukowy, Szarlej, Tarnowo, Witowice, Witowiczki, Wola Wapowska, Wolany, Wróble, Zaborowo, Zakupie, Żerniki. ## Pomniki przyrody Rejestr notuje w gminie Kruszwica 105 pomników przyrody. Każdy z nich to osobny wpis z własnym aktem powołującym i własną lokalizacją. Najczęściej chronione gatunki: Wiąz szypułkowy (41), Lipa drobnolistna (20), Dąb szypułkowy (8). Najnowszy tutejszy pomnik przyrody ustanowiono 24 grudnia 1998. Pomnik ustanawia uchwała rady gminy, więc lista jest otwarta i bywa uzupełniana. ## Sąsiednie gminy powiatu inowrocławskiego W tym samym powiecie formy ochrony przyrody obejmują: Gniewkowo 25%, Dąbrowa Biskupia 15%, Rojewo 3,9%, Inowrocław (gmina wiejska) 0,2%, Pakość 0,1%, Złotniki Kujawskie 0,1%. Granica gminy nie jest granicą parku ani obszaru siedliskowego. Ta sama forma ciągnie się przez kilka gmin naraz, więc sąsiednie strony warto przejrzeć razem z tą. ## Jak to wygląda na tle kraju Wśród 2199 gmin, w których rejestr notuje jakąkolwiek formę ochrony przyrody, gmina Kruszwica zajmuje 1300. miejsce pod względem udziału chronionej powierzchni. W województwie kujawsko-pomorskim jest to 73. miejsce spośród 125. W województwie kujawsko-pomorskim formy ochrony sięgają 125 z 144 gmin, a mediana udziału wynosi tam 30%. W skali kraju obejmują 2199 gmin, mediana udziału to 33%, a ponad połowę swojej powierzchni ma chronioną 761 gmin. ## Jak sprawdzić konkretny adres w gminie Kruszwica Liczba na tej stronie opisuje całą jednostkę. O pojedynczym adresie rozstrzyga jego położenie względem granicy formy, a granicę rysowano po siedliskach, dolinach i kompleksach leśnych, więc sprawdza się to punktowo. - Geoserwis GDOŚ - urzędowa mapa wszystkich form ochrony przyrody, warstwa po warstwie - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody - karta każdej formy razem z aktem powołującym, a w nim lista zakazów, które tam faktycznie obowiązują - Raport mScanner - formy ochrony przyrody dla wpisanego adresu razem z pozostałymi warstwami; podgląd bezpłatny - Geoportal krajowy - ta sama warstwa razem z działkami ewidencyjnymi, więc widać, gdzie granica przecina parcelę - Wypis z planu miejscowego - jeśli teren ma plan, granica formy ochrony bywa w nim wprost narysowana - Regionalna dyrekcja ochrony środowiska - uzgadnia projekt decyzji o warunkach zabudowy na terenie chronionym, więc to tam trafia wniosek gminy ## Gdzie zobaczyć to dla konkretnego adresu Ta strona opisuje cały obszar. Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 32 innymi warstwami danych - pokazuje **raport o nieruchomości mScanner**: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych. **Podgląd raportu jest darmowy** dla każdego adresu w gminie Kruszwica - zobaczysz, co dla niego mamy, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 29,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów. ## Skąd pochodzą te liczby Udziały powierzchni policzyliśmy sami: pobraliśmy granice 11 688 form ochrony z usługi Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, a następnie przecięliśmy je z granicą gminy z Państwowego Rejestru Granic. Liczy się wyłącznie część leżąca wewnątrz granicy, więc park sąsiedniej gminy nie powiększa tutejszego wyniku. Formy nakładają się na siebie, dlatego udział łączny liczymy jako sumę mnogościową, a nie jako sumę udziałów. Stan danych u nas: 10 września 2026. Najnowsza forma w naszej kopii rejestru pochodzi z 25 sierpnia 2026. Warstwy obszarowe GDOŚ udostępnia bez daty aktualizacji, więc innej daty źródła usługa nie podaje. - Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, usługa pobierania WFS - GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin - Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, wykaz miejscowości wraz z ich punktami ## Najczęściej zadawane pytania ### Czy w gminie Kruszwica są obszary chronione? Tak. Formy ochrony przyrody obejmują 25% powierzchni gminy, a najsilniejsza z nich to Rezerwat Przyrody „Nadgoplański Park Tysiąclecia”. O konkretnym adresie rozstrzyga jego położenie względem granicy formy. ### Czy na obszarze Natura 2000 można budować dom? Sam obszar Natura 2000 nie zakazuje budowy. Zabronione są działania, które mogłyby znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru, a zamierzenie, które mogłoby tak oddziaływać, przechodzi ocenę oddziaływania. Dla domu jednorodzinnego kończy się to zwykle uzgodnieniem z regionalną dyrekcją ochrony środowiska przy decyzji o warunkach zabudowy; przy przedsięwzięciu o innej skali ocena bywa pełna. ### Jakie zakazy obowiązują w parku krajobrazowym i na obszarze chronionego krajobrazu? Te, które wybrał akt powołujący daną formę. Ustawa podaje katalog (art. 17 ust. 1 dla parku krajobrazowego, art. 24 ust. 1 dla obszaru chronionego krajobrazu) i mówi, że zakazy „mogą być wprowadzone”. Najczęściej spotykany przy zabudowie to zakaz stawiania nowych obiektów budowlanych w pasie 100 metrów od brzegu rzeki, jeziora albo innego naturalnego zbiornika. Pełną listę dla konkretnej formy znajdziesz w jej karcie w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody. ### Czy w rezerwacie albo parku narodowym można cokolwiek wybudować? Poza obiektami służącymi samej formie ochrony praktycznie nie. Art. 15 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody zakazuje tam budowy i przebudowy obiektów budowlanych oraz urządzeń technicznych, a zakaz obowiązuje wprost z ustawy i nie zależy od uchwały. Ustawa dopuszcza odstępstwa: w parku narodowym zezwala na nie minister właściwy do spraw środowiska, w rezerwacie Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska. Przy inwestycjach chodzi o wąską listę celów publicznych, i to przy braku rozwiązań alternatywnych oraz za kompensacją przyrodniczą. ### Gdzie sprawdzić, czy konkretna działka leży w formie ochrony przyrody? W Geoserwisie GDOŚ, który rysuje wszystkie formy na jednej mapie, oraz na Geoportalu krajowym, gdzie ta sama warstwa leży na działkach ewidencyjnych, więc widać przebieg granicy względem parceli. Zakazy obowiązujące w danej formie są w jej akcie powołującym, dostępnym z karty formy w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody. ## Powiązane strony - [Plan miejscowy - gmina Kruszwica](https://mscanner.pl/mpzp/kruszwica) — Ile terenu obejmują plany miejscowe i co z tego wynika dla działki. - [Warunki zabudowy - gmina Kruszwica](https://mscanner.pl/warunki-zabudowy/kruszwica) — Ile decyzji gmina wydaje i czy rozpatrzy dziś kolejny wniosek. - [Tereny zalewowe - gmina Kruszwica](https://mscanner.pl/tereny-zalewowe/kruszwica) — Druga warstwa, która ogranicza zabudowę na tym samym terenie. - [Ceny transakcyjne w gminie Kruszwica](https://mscanner.pl/ceny-transakcyjne-mieszkan/kruszwica) — Kwoty z aktów notarialnych dla tej samej jednostki. - [Ochrona przyrody - powiat inowrocławski](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/powiat/inowroclawski) — Formy ochrony w gminach powiatu inowrocławskiego. - [Ochrona przyrody - województwo kujawsko-pomorskie](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/wojewodztwo/kujawsko-pomorskie) — Które gminy województwa kujawsko-pomorskiego leżą w formach ochrony przyrody. - [Ochrona przyrody w Polsce](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody) — Formy ochrony przyrody gmina po gminie. ## Zobacz to w raporcie mScanner o nieruchomości Formy ochrony przyrody i 32 inne warstwy danych dla konkretnego adresu - hałas, pozwolenia na budowę, ryzyko powodziowe, dojazdy, uciążliwości. Darmowy podgląd pokazuje, które informacje mamy o Twoim adresie. Formy ochrony przyrody obejmują **25%** powierzchni gminy, a ich granice biegną po siedliskach i dolinach, nie po granicach działek. Rezerwat Przyrody „Nadgoplański Park Tysiąclecia” kończy się gdzieś w terenie i dwa sąsiednie adresy potrafią stać po dwóch stronach tej granicy. [Zobacz to w raporcie mScanner o nieruchomości](https://mscanner.pl/app/register?redirect=%2Fproperties%2Fnew)