--- title: "Ochrona przyrody Grudusk - formy ochrony na 42% powierzchni" description: "Formy ochrony przyrody: Gmina Grudusk, powiat ciechanowski. Obejmują 42% powierzchni (40,32 km²), najsilniejsza to Krośnicko-Kosmowski Obszar Chronionego Krajobrazu. Co każda z nich oznacza dla budowy i które miejscowości leżą w ich granicach." url: "https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/grudusk" lang: "pl" updated: "2026-09-10" source: "mScanner" --- # Ochrona przyrody Grudusk > mScanner › Ochrona przyrody › mazowieckie › Grudusk Rejestr form ochrony przyrody mówi, gdzie państwo ograniczyło korzystanie z terenu i jak mocno. W gminie Grudusk formy ochrony obejmują 42% powierzchni, a każda z nich rządzi się innymi zakazami. ## W skrócie - Formy ochrony przyrody obejmują **42%** powierzchni gminy (**40,32 km²**). - Najsilniejsza z nich: **Krośnicko-Kosmowski Obszar Chronionego Krajobrazu**. - Pomniki przyrody: **69**. - Liczby opisują całą jednostkę. O pojedynczej działce rozstrzyga jej położenie względem granicy formy. ## Czy w gminie Grudusk są obszary chronione Formy ochrony przyrody wylicza art. 6 ustawy o ochronie przyrody: park narodowy, rezerwat, park krajobrazowy, obszar chronionego krajobrazu, obszar Natura 2000, pomnik przyrody, użytek ekologiczny, stanowisko dokumentacyjne i zespół przyrodniczo-krajobrazowy. Wszystkie trafiają do jednego rejestru prowadzonego przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska i stamtąd pochodzą liczby na tej stronie. Formy ochrony przyrody obejmują 42% powierzchni gminy, czyli 40,32 km². Najsilniejsza z nich to Krośnicko-Kosmowski Obszar Chronionego Krajobrazu, a zakazy, które tam obowiązują, wybrał akt powołujący tę formę. Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim tego, co dopiero przechodzi procedurę: zmiany granic obszarów Natura 2000 są w usłudze GDOŚ wydzielone jako konsultowane, a nowy użytek ekologiczny trafia do rejestru dopiero po uchwale rady gminy. Nie ma w nim też samych zakazów. Dla wszystkiego poza parkiem narodowym i rezerwatem wybiera je akt powołujący daną formę i ten akt trzeba przeczytać osobno. ## Które formy ochrony tu sięgają Rejestr wymienia tu 3 formy ochrony: 2 obszary chronionego krajobrazu, 1 obszarowy pomnik przyrody. - Krośnicko-Kosmowski Obszar Chronionego Krajobrazu - 41% powierzchni gminy - Zieluńsko-Rzęgnowski Obszar Chronionego Krajobrazu - 1,1% powierzchni gminy - Pomnik Przyrody (bez nazwy) - poniżej 0,1% powierzchni gminy ## Co ochrona przyrody oznacza dla budowy W parku krajobrazowym i na obszarze chronionego krajobrazu zakazy nie wynikają wprost z ustawy. Art. 17 ust. 1 i art. 24 ust. 1 podają katalog i mówią, że zakazy „mogą być wprowadzone”: obowiązują te, które wybrał akt powołujący daną formę. Przy zabudowie najczęściej chodzi o zakaz stawiania nowych obiektów budowlanych w pasie 100 metrów od brzegu rzeki, jeziora albo innego naturalnego zbiornika wodnego. Użytek ekologiczny, zespół przyrodniczo-krajobrazowy, stanowisko dokumentacyjne i pomnik przyrody chronią pojedynczy obiekt albo niewielki teren. Katalog z art. 45 ust. 1 nie wymienia zakazu budowy, wymienia za to zakaz niszczenia i przekształcania samego obiektu oraz zakaz zmiany sposobu użytkowania ziemi, i na działce z taką formą to zwykle one decydują o inwestycji. Niezależnie od formy: projekt decyzji o warunkach zabudowy dla terenu objętego ochroną przyrody uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska, na co ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym daje mu 21 dni (art. 53 ust. 4 pkt 8). Teren parku narodowego i jego otuliny uzgadnia dyrektor parku. ## Miejscowości gminy a granice form ochrony Policzyliśmy to dla każdej miejscowości osobno: punkt, który rejestr TERYT wyznacza dla miejscowości, przecięliśmy z granicami form ochrony. Tam, gdzie granica biegnie bliżej niż 500 metrów od tego punktu, przechodzi ona przez samą miejscowość i o pojedynczym adresie rozstrzyga jego położenie, więc takie miejscowości wymieniamy osobno. Krośnicko-Kosmowski Obszar Chronionego Krajobrazu obejmuje tu: Leśniewo Dolne, Leśniewo Górne, Nieborzyn, Przywilcz, Pszczółki Górne, Pszczółki-Czubaki, Pszczółki-Szerszenie, Stryjewo Małe, Stryjewo Wielkie, Wiśniewo. Granica formy ochrony biegnie bliżej niż 500 metrów od środka tych miejscowości: Grudusk, Humięcino-Andrychy, Kołaki Wielkie, Rąbież Gruduski, Strzelnia. Po której stronie tej granicy stoi konkretna działka, rozstrzyga jej położenie. Poza granicami wszystkich form ochrony leżą: Humięcino, Humięcino-Koski, Łysakowo, Mierzanowo, Purzyce-Rozwory, Purzyce-Trojany, Sokołowo, Sokólnik, Wiksin, Zakrzewo Wielkie, Żarnowo. ## Pomniki przyrody Rejestr notuje w gminie Grudusk 69 pomników przyrody. Każdy z nich to osobny wpis z własnym aktem powołującym i własną lokalizacją. Najczęściej chronione gatunki: Dąb szypułkowy (53), Lipa drobnolistna (8), brak danych (3). Najnowszy tutejszy pomnik przyrody ustanowiono 18 września 2001. Pomnik ustanawia uchwała rady gminy, więc lista jest otwarta i bywa uzupełniana. ## Sąsiednie gminy powiatu ciechanowskiego W tym samym powiecie formy ochrony przyrody obejmują: Glinojeck 88%, Regimin 80%, Ciechanów (gmina wiejska) 42%, Ojrzeń 33%, Opinogóra Górna 23%, Sońsk 2,5%, Ciechanów (miasto) 1,9%. Granica gminy nie jest granicą parku ani obszaru siedliskowego. Ta sama forma ciągnie się przez kilka gmin naraz, więc sąsiednie strony warto przejrzeć razem z tą. ## Jak to wygląda na tle kraju Wśród 2199 gmin, w których rejestr notuje jakąkolwiek formę ochrony przyrody, gmina Grudusk zajmuje 913. miejsce pod względem udziału chronionej powierzchni. W województwie mazowieckim jest to 114. miejsce spośród 270. W województwie mazowieckim formy ochrony sięgają 270 z 314 gmin, a mediana udziału wynosi tam 36%. W skali kraju obejmują 2199 gmin, mediana udziału to 33%, a ponad połowę swojej powierzchni ma chronioną 761 gmin. ## Jak sprawdzić konkretny adres w gminie Grudusk Liczba na tej stronie opisuje całą jednostkę. O pojedynczym adresie rozstrzyga jego położenie względem granicy formy, a granicę rysowano po siedliskach, dolinach i kompleksach leśnych, więc sprawdza się to punktowo. - Geoserwis GDOŚ - urzędowa mapa wszystkich form ochrony przyrody, warstwa po warstwie - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody - karta każdej formy razem z aktem powołującym, a w nim lista zakazów, które tam faktycznie obowiązują - Raport mScanner - formy ochrony przyrody dla wpisanego adresu razem z pozostałymi warstwami; podgląd bezpłatny - Geoportal krajowy - ta sama warstwa razem z działkami ewidencyjnymi, więc widać, gdzie granica przecina parcelę - Wypis z planu miejscowego - jeśli teren ma plan, granica formy ochrony bywa w nim wprost narysowana - Regionalna dyrekcja ochrony środowiska - uzgadnia projekt decyzji o warunkach zabudowy na terenie chronionym, więc to tam trafia wniosek gminy ## Gdzie zobaczyć to dla konkretnego adresu Ta strona opisuje cały obszar. Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 32 innymi warstwami danych - pokazuje **raport o nieruchomości mScanner**: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych. **Podgląd raportu jest darmowy** dla każdego adresu w gminie Grudusk - zobaczysz, co dla niego mamy, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 29,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów. ## Skąd pochodzą te liczby Udziały powierzchni policzyliśmy sami: pobraliśmy granice 11 688 form ochrony z usługi Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, a następnie przecięliśmy je z granicą gminy z Państwowego Rejestru Granic. Liczy się wyłącznie część leżąca wewnątrz granicy, więc park sąsiedniej gminy nie powiększa tutejszego wyniku. Formy nakładają się na siebie, dlatego udział łączny liczymy jako sumę mnogościową, a nie jako sumę udziałów. Stan danych u nas: 10 września 2026. Najnowsza forma w naszej kopii rejestru pochodzi z 25 sierpnia 2026. Warstwy obszarowe GDOŚ udostępnia bez daty aktualizacji, więc innej daty źródła usługa nie podaje. - Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, usługa pobierania WFS - GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin - Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, wykaz miejscowości wraz z ich punktami ## Najczęściej zadawane pytania ### Czy w gminie Grudusk są obszary chronione? Tak. Formy ochrony przyrody obejmują 42% powierzchni gminy, a najsilniejsza z nich to Krośnicko-Kosmowski Obszar Chronionego Krajobrazu. O konkretnym adresie rozstrzyga jego położenie względem granicy formy. ### Jakie zakazy obowiązują w parku krajobrazowym i na obszarze chronionego krajobrazu? Te, które wybrał akt powołujący daną formę. Ustawa podaje katalog (art. 17 ust. 1 dla parku krajobrazowego, art. 24 ust. 1 dla obszaru chronionego krajobrazu) i mówi, że zakazy „mogą być wprowadzone”. Najczęściej spotykany przy zabudowie to zakaz stawiania nowych obiektów budowlanych w pasie 100 metrów od brzegu rzeki, jeziora albo innego naturalnego zbiornika. Pełną listę dla konkretnej formy znajdziesz w jej karcie w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody. ### Gdzie sprawdzić, czy konkretna działka leży w formie ochrony przyrody? W Geoserwisie GDOŚ, który rysuje wszystkie formy na jednej mapie, oraz na Geoportalu krajowym, gdzie ta sama warstwa leży na działkach ewidencyjnych, więc widać przebieg granicy względem parceli. Zakazy obowiązujące w danej formie są w jej akcie powołującym, dostępnym z karty formy w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody. ## Powiązane strony - [Plan miejscowy - gmina Grudusk](https://mscanner.pl/mpzp/grudusk) — Ile terenu obejmują plany miejscowe i co z tego wynika dla działki. - [Warunki zabudowy - gmina Grudusk](https://mscanner.pl/warunki-zabudowy/grudusk) — Ile decyzji gmina wydaje i czy rozpatrzy dziś kolejny wniosek. - [Tereny zalewowe - gmina Grudusk](https://mscanner.pl/tereny-zalewowe/grudusk) — Druga warstwa, która ogranicza zabudowę na tym samym terenie. - [Ochrona przyrody - powiat ciechanowski](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/powiat/ciechanowski) — Formy ochrony w gminach powiatu ciechanowskiego. - [Ochrona przyrody - województwo mazowieckie](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/wojewodztwo/mazowieckie) — Które gminy województwa mazowieckiego leżą w formach ochrony przyrody. - [Ochrona przyrody w Polsce](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody) — Formy ochrony przyrody gmina po gminie. ## Zobacz to w raporcie mScanner o nieruchomości Formy ochrony przyrody i 32 inne warstwy danych dla konkretnego adresu - hałas, pozwolenia na budowę, ryzyko powodziowe, dojazdy, uciążliwości. Darmowy podgląd pokazuje, które informacje mamy o Twoim adresie. Formy ochrony przyrody obejmują **42%** powierzchni gminy, a ich granice biegną po siedliskach i dolinach, nie po granicach działek. Krośnicko-Kosmowski Obszar Chronionego Krajobrazu kończy się gdzieś w terenie i dwa sąsiednie adresy potrafią stać po dwóch stronach tej granicy. [Zobacz to w raporcie mScanner o nieruchomości](https://mscanner.pl/app/register?redirect=%2Fproperties%2Fnew)