--- title: "Park Krajobrazowy Orlich Gniazd - gminy, mapa i akty prawne" description: "Park Krajobrazowy Orlich Gniazd: 64 150 ha, utworzony 20 czerwca 1980. Gminy: Klucze, Olsztyn, Janów, Żarki i kolejne. Akty prawne z rejestru GDOŚ, mapa i to, co ta forma oznacza dla budowy." url: "https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/forma/park-krajobrazowy-orlich-gniazd" lang: "pl" updated: "2026-10-06" source: "mScanner" --- # Park Krajobrazowy Orlich Gniazd > mScanner › Ochrona przyrody › Formy ochrony › Park Krajobrazowy Orlich Gniazd Park Krajobrazowy Orlich Gniazd zajmuje 64 150 ha w 21 gminach. Poniżej, jaka część każdej z nich leży w granicach, akty, które go utworzyły i zmieniały, oraz to, co ta forma ochrony oznacza dla budowy. ## W skrócie - Powierzchnia: **64 150 ha** według rejestru. - Leży w **21** gminach, najwięcej w gminie **Klucze**. - Utworzony **20 czerwca 1980**. - Najnowszy akt w rejestrze: **Uchwała Nr VII/20/12/2025 Sejmiku Województwa Śląskiego** z 17 listopada 2025. - Nadzór: **Dyrektor Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego (na terenie województwa małopolskiego), brak informacji w akcie o sprawującym nadzór na terenie województwa śląskiego**. - Miejscowości, których punkt leży w granicach: **61**. ## Czym jest Park Krajobrazowy Orlich Gniazd Park krajobrazowy chroni wartości przyrodnicze, historyczne i kulturowe oraz walory krajobrazowe terenu (art. 16 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody). Dziś tworzy go uchwała sejmiku województwa; starsze parki tworzyli wojewodowie albo wojewódzkie rady narodowe, co widać w akcie o utworzeniu. ## Co ta forma oznacza dla budowy Zakazy w tej formie nie wynikają wprost z ustawy. Art. 17 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody podaje katalog i mówi, że zakazy „mogą być wprowadzone”, więc obowiązują te, które wybrał akt dotyczący tej formy, w brzmieniu po wszystkich zmianach. Najnowszy akt, jaki rejestr wymienia dla tego parku, to [Uchwała Nr VII/20/12/2025 Sejmiku Województwa Śląskiego](https://dzienniki.slask.eu/WDU_S/2025/6775/akt.pdf); pełną listę aktów podajemy niżej. Forma ma otulinę o powierzchni 549,06 km². Otulina nie jest częścią formy i nie niesie jej zakazów; jest strefą, która ma ją osłaniać przed zagrożeniami z zewnątrz. Na działce w granicach parku projekt decyzji o warunkach zabudowy uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska (art. 53 ust. 4 pkt 8 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym). ## W których gminach leży Park Krajobrazowy Orlich Gniazd Granice parku przecinają 21 gmin w 2 województwach. Przy każdej gminie podajemy dwie liczby: jaką część jej powierzchni zajmuje park i jaka część całego parku leży właśnie tam. - [Gmina Klucze](/ochrona-przyrody/klucze): 84,85 km², czyli 71% powierzchni gminy i 13% całego parku - [Gmina Olsztyn](/ochrona-przyrody/olsztyn): 83,21 km², czyli 76% powierzchni gminy i 13% całego parku - [Gmina Janów](/ochrona-przyrody/janow-240403): 66,63 km², czyli 46% powierzchni gminy i 10% całego parku - [Gmina Żarki](/ochrona-przyrody/zarki): 61,92 km², czyli 61% powierzchni gminy i 9,6% całego parku - [Gmina Niegowa](/ochrona-przyrody/niegowa): 53,92 km², czyli 61% powierzchni gminy i 8,4% całego parku - [Gmina Ogrodzieniec](/ochrona-przyrody/ogrodzieniec): 41,25 km², czyli 49% powierzchni gminy i 6,4% całego parku - [Zawiercie](/ochrona-przyrody/zawiercie): 34,25 km², czyli 40% powierzchni miasta i 5,3% całego parku - [Gmina Mstów](/ochrona-przyrody/mstow): 33,18 km², czyli 28% powierzchni gminy i 5,2% całego parku - [Gmina Włodowice](/ochrona-przyrody/wlodowice): 32,31 km², czyli 42% powierzchni gminy i 5% całego parku - [Gmina Wolbrom](/ochrona-przyrody/wolbrom): 27,14 km², czyli 19% powierzchni gminy i 4,2% całego parku - [Gmina Pilica](/ochrona-przyrody/pilica): 27,09 km², czyli 19% powierzchni gminy i 4,2% całego parku - [Gmina Olkusz](/ochrona-przyrody/olkusz): 25,06 km², czyli 17% powierzchni gminy i 3,9% całego parku - [Gmina Kroczyce](/ochrona-przyrody/kroczyce): 24,33 km², czyli 22% powierzchni gminy i 3,8% całego parku - [Gmina Łazy](/ochrona-przyrody/lazy): 16,89 km², czyli 13% powierzchni gminy i 2,6% całego parku - [Gmina Trzyciąż](/ochrona-przyrody/trzyciaz): 13,44 km², czyli 14% powierzchni gminy i 2,1% całego parku - [Gmina Bolesław](/ochrona-przyrody/boleslaw-121203): 7,54 km², czyli 19% powierzchni gminy i 1,2% całego parku - [Dąbrowa Górnicza](/ochrona-przyrody/dabrowa-gornicza): 3,91 km², czyli 2,1% powierzchni miasta i 0,6% całego parku - [Gmina Żarnowiec](/ochrona-przyrody/zarnowiec): 3,73 km², czyli 3% powierzchni gminy i 0,6% całego parku - [Częstochowa](/ochrona-przyrody/czestochowa): 1,15 km², czyli 0,7% powierzchni miasta i 0,2% całego parku - [Gmina Poczesna](/ochrona-przyrody/poczesna): 0,54 km², czyli 0,9% powierzchni gminy i 0,1% całego parku - [Gmina Poraj](/ochrona-przyrody/poraj): 0,03 km², czyli 0,1% powierzchni gminy i poniżej 0,1% całego parku ## Miejscowości w granicach parku Rejestr TERYT podaje dla każdej miejscowości jeden punkt, a nie jej granice, więc to ten punkt porównujemy z granicą parku. Jeśli granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu, miejscowość trafia do osobnej grupy: tam część zabudowy może leżeć po jednej stronie granicy, a część po drugiej. Miejscowości z punktem w granicach parku (61, wymieniamy 60): Klucze: Bogucin Duży, Borek, Godawica, Golczowice, Góry Bydlińskie, Jaroszowiec, Zalesie Golczowskie, Zarole; Olkusz: Bogucin Mały, Czarny Las, Dworskie, Podlesie; Wolbrom: Strzegowa; Janów: Bystrzanowice-Dwór, Góry Gorzkowskie, Hucisko, Pabianice, Siedlec, Złoty Potok; Mstów: Mstów, Siedlec, Srocko, Wancerzów; Olsztyn: Biskupice, Krasawa, Kusięta, Olsztyn, Skrajnica, Zrębice; Niegowa: Bobolice, Brzeziny, Gorzków Nowy, Gorzków Stary, Ludwinów, Łutowiec, Mirów, Moczydło, Mzurów, Niegowa, Niegówka, Ogorzelnik, Postaszowice, Trzebniów; Żarki: Czatachowa, Jaroszów, Suliszowice, Zawada; Kroczyce: Piaseczno, Podlesice; Łazy: Hutki-Kanki, Skałbania; Ogrodzieniec: Ryczów, Ryczów-Kolonia, Śrubarnia, Żelazko; Pilica: Smoleń, Złożeniec; Włodowice: Hucisko, Morsko, Rzędkowice. Miejscowości, przy których granica przebiega bliżej niż 500 m od punktu (65, wymieniamy 60): Bolesław: Hutki, Laski; Klucze: Bydlin, Chechło, Cieślin, Hucisko, Klucze, Kobylica, Krzywopłoty, Młyny; Olkusz: Braciejówka, Kolonia Zimkówka, Pazurek, Rabsztyn, Troks; Trzyciąż: Jangrot, Michałówka, Podchybie; Wolbrom: Buczyna, Chrząstowice, Dłużec, Domaniewice, Kąpiołki, Miechówka, Nadmłynie, Poręba Dzierżna, Strzegowa-Kolonia, Załęże; Janów: Apolonka, Bystrzanowice, Janów, Lgoczanka, Piasek, Ponik, Skowronów; Mstów: Cegielnia, Gąszczyk, Małusy Wielkie, Rajsko; Olsztyn: Przymiłowice; Niegowa: Antolka; Poraj: Dębowiec; Żarki: Jaworznik, Kotowice, Przybynów, Wysoka Lelowska, Zaborze, Żarki; Kroczyce: Dobrogoszczyce, Kostkowice, Lgota Murowana, Lgotka, Szypowice; Łazy: Grabowa, Mitręga, Niegowonice, Niegowoniczki; Ogrodzieniec: Giebło-Kolonia, Mokrus, Podzamcze. Tu o konkretnej działce rozstrzyga jej własne położenie. ## Akty prawne w rejestrze Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody wymienia dla tej formy 10 aktów: najpierw ten, który ją utworzył, potem kolejne, od najstarszego. Tytuł prowadzi do tekstu tam, gdzie rejestr podaje link do dziennika urzędowego. To w tekście aktu są granice i zakazy, a obowiązuje on w brzmieniu po wszystkich zmianach. - Akt o utworzeniu: Uchwała nr III/11/80 Woj. Rady Narodowej w Katowicach z 20 czerwca 1980 r. w sprawie utworzenia Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych w granicach województwa katowickiego (Dz. Urz. WRN nr 3 poz. 16). - Akt o utworzeniu: Uchwała Nr XVI/70/82 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Częstochowie z dnia 17 czerwca 1982 r. w sprawie utworzenia Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych w granicach województwa częstochowskiego (Dz. Urz. WRN w Częstochowie Nr 2 poz. 17). - Rozporządzenie 17/95 Wojewody Katowickiego z 1 lutego 1995 r. w sprawie ochrony krajobrazu jurajskiego na terenie województwa katowickiego (Dz. Urz. Woj. Katowickiego Nr 3 poz. 30), ogłoszony 28 lutego 1995. - Rozporządzenie nr 15/98 Wojewody Częstochowskiego z dnia 22 czerwca 1998 roku w sprawie ochrony Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych w województwie częstochowskim (Dz. Urz. Woj. Częstochowskiego nr 10 poz. 74), ogłoszony 29 czerwca 1998. - [Rozporządzenie Nr 81/05 Wojewody Małopolskiego z dnia 29 grudnia 2005 r. w sprawie Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd](https://bip.malopolska.pl/e,pobierz,get.html?id=23593) (Dz. Urz. z 2006 r. Nr 50, poz. 281), ogłoszony 26 stycznia 2006. - [Rozporządzenie Nr 18/06 Wojewody Śląskiego z dnia 18 kwietnia 2006 r. w sprawie Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd](http://www.katowice.uw.gov.pl/download/2123) (Dz. Urz. z 2006 r. Nr 51, poz. 1423), ogłoszony 27 kwietnia 2006. - [Rozporządzenie Nr 13/07 Wojewody Śląskiego z dnia 29 marca 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd](http://www.katowice.uw.gov.pl/download/2140) (Dz. Urz. z 2007 r. Nr 58, poz. 1253), ogłoszony 4 kwietnia 2007. - [Rozporządzenie Nr 12/08 Wojewody Małopolskiego z dnia 2 kwietnia 2008 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd](https://bip.malopolska.pl/e,pobierz,get.html?id=24839) (Dz. Urz. z 2008 r. Nr 263, poz. 1636), ogłoszony 25 kwietnia 2008. - [UCHWAŁA NR XXII/315/25 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO z dnia 29 września 2025 roku w sprawie Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd w części położonej w województwie małopolskim](https://edziennik.malopolska.uw.gov.pl/WDU_K/2025/5745/akt.pdf) (Dz. Urz. z 2025 r. poz. 5745), ogłoszony 8 października 2025. - [UCHWAŁA NR VII/20/12/2025 SEJMIKU WOJEWÓDZTWA ŚLĄSKIEGO z dnia 17 listopada 2025 r. w sprawie Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd w części położonej w województwie śląskim](https://dzienniki.slask.eu/WDU_S/2025/6775/akt.pdf) (Dz. Urz. z 2025 r. poz. 6775), ogłoszony 26 listopada 2025. ## Plan ochrony Rejestr notuje, że dla parku obowiązuje plan ochrony. - [Uchwała Nr IV/48/2/2014 Sejmiku Województwa Śląskiego z dnia 10 marca 2014 r. w sprawie ustanowienia planu ochrony Parku Krajobrazowego „Orlich Gniazd”](https://dzienniki.slask.eu/WDU_S/2014/1763/akt.pdf). - [Uchwała Nr LXXXI/1193/24 Sejmiku Województwa Małopolskiego z dnia 25 marca 2024 roku w sprawie ustanowienia planu ochrony dla Parku Krajobrazowego Orlich Gniazd zlokalizowanego w granicach województwa małopolskiego, uwzględniającego zakres planu zadań ochronnych dla obszaru Natura 2000 Michałowiec PLH120011](https://edziennik.malopolska.uw.gov.pl/WDU_K/2024/2520/akt.pdf). ## Jak to sprawdzić dla konkretnego adresu Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 33 innymi warstwami danych - pokazuje **raport o nieruchomości mScanner**: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych. **Podgląd raportu jest darmowy** dla każdego adresu na tym terenie - zobaczysz, jakie dane są dla niego dostępne, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 49,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów. ## Skąd pochodzą te dane Akty prawne, datę utworzenia, powierzchnię i organ nadzoru podaje [karta formy w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody](https://crfop.gdos.gov.pl/CRFOP/widok/viewparkkrajobrazowy.jsf?fop=PL.ZIPOP.1393.PK.6) prowadzonym przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska. Kartę odczytaliśmy 6 października 2026. Granice formy pochodzą z usługi pobierania WFS tego samego rejestru (stan na 6 października 2026), granice gmin z Państwowego Rejestru Granic, a punkty miejscowości z rejestru TERYT. Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim zmian, które dopiero przechodzą procedurę. - Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, karta formy i usługa WFS - GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin - Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, punkty miejscowości ## Najczęściej zadawane pytania ### Czy w granicach parku można wybudować dom? To zależy od aktu, który dotyczy tej formy: ustawa podaje katalog zakazów, a obowiązują te, które akt wybrał, w brzmieniu po zmianach. Najnowszy akt w rejestrze to Uchwała Nr VII/20/12/2025 Sejmiku Województwa Śląskiego. Projekt decyzji o warunkach zabudowy uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska. ### W których gminach leży Park Krajobrazowy Orlich Gniazd? W 21 gminach. Najwięcej powierzchni parku przypada na: Klucze (13% formy), Olsztyn (13% formy), Janów (10% formy) i Żarki (9,6% formy). ### Który akt powołał Park Krajobrazowy Orlich Gniazd? Rejestr podaje jako akt o utworzeniu: Uchwała nr III/11/80 Woj. Rady Narodowej w Katowicach z 20 czerwca 1980 (Dz. Urz. WRN nr 3 poz. 16). Później wydano jeszcze 9 aktów dotyczących tej formy. ### Kto sprawuje nadzór nad tą formą ochrony? Według rejestru: Dyrektor Zespołu Parków Krajobrazowych Województwa Małopolskiego (na terenie województwa małopolskiego), brak informacji w akcie o sprawującym nadzór na terenie województwa śląskiego. ## Powiązane strony - [Ochrona przyrody - gmina Klucze](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/klucze) — Wszystkie formy ochrony w tej gminie i co znaczą przy budowie. - [Ochrona przyrody - gmina Olsztyn](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/olsztyn) — Wszystkie formy ochrony w tej gminie i co znaczą przy budowie. - [Ochrona przyrody - gmina Janów](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/janow-240403) — Wszystkie formy ochrony w tej gminie i co znaczą przy budowie. - [Ochrona przyrody - gmina Żarki](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/zarki) — Wszystkie formy ochrony w tej gminie i co znaczą przy budowie. - [Ochrona przyrody - gmina Niegowa](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/niegowa) — Wszystkie formy ochrony w tej gminie i co znaczą przy budowie. - [Ochrona przyrody - gmina Ogrodzieniec](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/ogrodzieniec) — Wszystkie formy ochrony w tej gminie i co znaczą przy budowie. - [Ochrona przyrody - Zawiercie](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/zawiercie) — Wszystkie formy ochrony w tej gminie i co znaczą przy budowie. - [Ochrona przyrody - gmina Mstów](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/mstow) — Wszystkie formy ochrony w tej gminie i co znaczą przy budowie. - [Obszar Natura 2000 Ostoja Środkowojurajska](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/forma/obszar-natura-2000-ostoja-srodkowojurajska-plh240009) — 5768 ha według rejestru. - [Obszar Natura 2000 Pustynia Błędowska](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/forma/obszar-natura-2000-pustynia-bledowska-plh120014) — 1961 ha według rejestru. - [Obszar Natura 2000 Jaroszowiec](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/forma/obszar-natura-2000-jaroszowiec-plh120006) — 584 ha według rejestru. - [Ochrona przyrody - województwo małopolskie](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/wojewodztwo/malopolskie) — Parki, rezerwaty i obszary Natura 2000 województwa małopolskiego. - [Ochrona przyrody - województwo śląskie](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/wojewodztwo/slaskie) — Parki, rezerwaty i obszary Natura 2000 województwa śląskiego. - [Parki, rezerwaty i obszary Natura 2000 w Polsce](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/formy) — Lista form ochrony przyrody, które mają tu własną stronę. ## Zobacz to w raporcie mScanner o nieruchomości Formy ochrony przyrody i 33 inne warstwy danych dla konkretnego adresu - hałas, pozwolenia na budowę, ryzyko powodziowe, dojazdy, uciążliwości. Darmowy podgląd pokaże, które z tych danych są dostępne dla Twojego adresu. **Sprawdź, czy działka leży w obszarze chronionym.** Wpisz adres albo numer działki - raport pokaże, czy punkt leży w parku, rezerwacie albo obszarze Natura 2000. [Zobacz to w raporcie mScanner o nieruchomości](https://mscanner.pl/app/register?redirect=%2Fproperties%2Fnew)