---
title: "Ochrona przyrody gmina Chełmża, powiat toruński - formy ochrony na 3,6% powierzchni"
description: "Formy ochrony przyrody: Gmina Chełmża, powiat toruński. Obejmują 3,6% powierzchni (6,4 km²), najsilniejsza to Obszar Chronionego Krajobrazu „Torfowiskowo-Jeziorno-Leśny Zgniłka-Wieczno-Wronie”. Co każda z nich oznacza dla budowy i które miejscowości leżą w ich granicach."
url: "https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/chelmza-041502"
lang: "pl"
updated: "2026-09-10"
source: "mScanner"
---

# Ochrona przyrody gmina Chełmża, powiat toruński

> mScanner › Ochrona przyrody › kujawsko-pomorskie › Chełmża

Rejestr form ochrony przyrody mówi, gdzie państwo ograniczyło korzystanie z terenu i jak mocno. W gminie Chełmża formy ochrony obejmują 3,6% powierzchni, a każda z nich rządzi się innymi zakazami.

## W skrócie

- Formy ochrony przyrody obejmują **3,6%** powierzchni gminy (**6,4 km²**).
- Najsilniejsza z nich: **Obszar Chronionego Krajobrazu „Torfowiskowo-Jeziorno-Leśny Zgniłka-Wieczno-Wronie”**.
- Pomniki przyrody: **218**.
- Liczby opisują całą jednostkę. O pojedynczej działce rozstrzyga jej położenie względem granicy formy.

## Czy w gminie Chełmża są obszary chronione

Formy ochrony przyrody wylicza art. 6 ustawy o ochronie przyrody: park narodowy, rezerwat, park krajobrazowy, obszar chronionego krajobrazu, obszar Natura 2000, pomnik przyrody, użytek ekologiczny, stanowisko dokumentacyjne i zespół przyrodniczo-krajobrazowy. Wszystkie trafiają do jednego rejestru prowadzonego przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska i stamtąd pochodzą liczby na tej stronie.

Formy ochrony przyrody obejmują 3,6% powierzchni gminy, czyli 6,4 km². To niewielka część gminy, ale granica jest ostra: działka albo leży wewnątrz, albo nie. Najsilniejsza z tych form to Obszar Chronionego Krajobrazu „Torfowiskowo-Jeziorno-Leśny Zgniłka-Wieczno-Wronie”, a obowiązujące w niej zakazy wybrał akt powołujący.

Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim tego, co dopiero przechodzi procedurę: zmiany granic obszarów Natura 2000 są w usłudze GDOŚ wydzielone jako konsultowane, a nowy użytek ekologiczny trafia do rejestru dopiero po uchwale rady gminy. Nie ma w nim też samych zakazów. Dla wszystkiego poza parkiem narodowym i rezerwatem wybiera je akt powołujący daną formę i ten akt trzeba przeczytać osobno.

## Które formy ochrony tu sięgają

Rejestr wymienia tu 10 form ochrony: 1 obszar chronionego krajobrazu, 9 użytków ekologicznych.

- Obszar Chronionego Krajobrazu „Torfowiskowo-Jeziorno-Leśny Zgniłka-Wieczno-Wronie” - 3,4% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny (bez nazwy) - 0,2% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny (bez nazwy) - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny (bez nazwy) - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny (bez nazwy) - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny (bez nazwy) - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny (bez nazwy) - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny (bez nazwy) - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny (bez nazwy) - poniżej 0,1% powierzchni gminy
- Użytek Ekologiczny (bez nazwy) - poniżej 0,1% powierzchni gminy

## Co ochrona przyrody oznacza dla budowy

W parku krajobrazowym i na obszarze chronionego krajobrazu zakazy nie wynikają wprost z ustawy. Art. 17 ust. 1 i art. 24 ust. 1 podają katalog i mówią, że zakazy „mogą być wprowadzone”: obowiązują te, które wybrał akt powołujący daną formę. Przy zabudowie najczęściej chodzi o zakaz stawiania nowych obiektów budowlanych w pasie 100 metrów od brzegu rzeki, jeziora albo innego naturalnego zbiornika wodnego.

Użytek ekologiczny, zespół przyrodniczo-krajobrazowy, stanowisko dokumentacyjne i pomnik przyrody chronią pojedynczy obiekt albo niewielki teren. Katalog z art. 45 ust. 1 nie wymienia zakazu budowy, wymienia za to zakaz niszczenia i przekształcania samego obiektu oraz zakaz zmiany sposobu użytkowania ziemi, i na działce z taką formą to zwykle one decydują o inwestycji.

Niezależnie od formy: projekt decyzji o warunkach zabudowy dla terenu objętego ochroną przyrody uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska, na co ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym daje mu 21 dni (art. 53 ust. 4 pkt 8). Teren parku narodowego i jego otuliny uzgadnia dyrektor parku.

## Miejscowości gminy a granice form ochrony

Policzyliśmy to dla każdej miejscowości osobno: punkt, który rejestr TERYT wyznacza dla miejscowości, przecięliśmy z granicami form ochrony. Tam, gdzie granica biegnie bliżej niż 500 metrów od tego punktu, przechodzi ona przez samą miejscowość i o pojedynczym adresie rozstrzyga jego położenie, więc takie miejscowości wymieniamy osobno.

Granica formy ochrony biegnie bliżej niż 500 metrów od środka miejscowości Zajączkowo.

Po której stronie tej granicy stoi konkretna działka, rozstrzyga jej położenie.

Poza granicami wszystkich form ochrony leżą: Bielczyny, Bocień, Bogusławki, Brąchnówko, Browina, Drzonówko, Dziemiony, Dźwierzno, Głuchowo, Grzegorz, Grzywna, Januszewo, Kiełbasin, Kiełbasinek, Kończewice, Kuczwały, Liznowo, Mirakowo, Nawra, Nowa Chełmża, Parowa Falęcka, Pluskowęsy, Skąpe, Sławkowo, Strużal, Szerokopas, Świętosław, Witkowo, Zalesie, Zelgno.

## Pomniki przyrody

Rejestr notuje w gminie Chełmża 218 pomników przyrody. Każdy z nich to osobny wpis z własnym aktem powołującym i własną lokalizacją.

Najczęściej chronione gatunki: Lipa drobnolistna (74), Grab zwyczajny (Grab pospolity) (68), Dąb szypułkowy (27).

Najnowszy tutejszy pomnik przyrody ustanowiono 14 czerwca 2017. Pomnik ustanawia uchwała rady gminy, więc lista jest otwarta i bywa uzupełniana.

## Sąsiednie gminy powiatu toruńskiego

W tym samym powiecie formy ochrony przyrody obejmują: Wielka Nieszawka 77%, Czernikowo 64%, Zławieś Wielka 51%, Lubicz 39%, Łysomice 26%, Łubianka 14%, Obrowo 4,7%.

Granica gminy nie jest granicą parku ani obszaru siedliskowego. Ta sama forma ciągnie się przez kilka gmin naraz, więc sąsiednie strony warto przejrzeć razem z tą.

## Jak to wygląda na tle kraju

Wśród 2199 gmin, w których rejestr notuje jakąkolwiek formę ochrony przyrody, gmina Chełmża zajmuje 1883. miejsce pod względem udziału chronionej powierzchni. W województwie kujawsko-pomorskim jest to 106. miejsce spośród 125.

W województwie kujawsko-pomorskim formy ochrony sięgają 125 z 144 gmin, a mediana udziału wynosi tam 30%. W skali kraju obejmują 2199 gmin, mediana udziału to 33%, a ponad połowę swojej powierzchni ma chronioną 761 gmin.

## Jak sprawdzić konkretny adres w gminie Chełmża

Liczba na tej stronie opisuje całą jednostkę. O pojedynczym adresie rozstrzyga jego położenie względem granicy formy, a granicę rysowano po siedliskach, dolinach i kompleksach leśnych, więc sprawdza się to punktowo.

- Geoserwis GDOŚ - urzędowa mapa wszystkich form ochrony przyrody, warstwa po warstwie
- Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody - karta każdej formy razem z aktem powołującym, a w nim lista zakazów, które tam faktycznie obowiązują
- Raport mScanner - formy ochrony przyrody dla wpisanego adresu razem z pozostałymi warstwami; podgląd bezpłatny
- Geoportal krajowy - ta sama warstwa razem z działkami ewidencyjnymi, więc widać, gdzie granica przecina parcelę
- Wypis z planu miejscowego - jeśli teren ma plan, granica formy ochrony bywa w nim wprost narysowana
- Regionalna dyrekcja ochrony środowiska - uzgadnia projekt decyzji o warunkach zabudowy na terenie chronionym, więc to tam trafia wniosek gminy

## Gdzie zobaczyć to dla konkretnego adresu

Ta strona opisuje cały obszar. Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 32 innymi warstwami danych - pokazuje **raport o nieruchomości mScanner**: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych.

**Podgląd raportu jest darmowy** dla każdego adresu w gminie Chełmża - zobaczysz, co dla niego mamy, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 29,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów.

## Skąd pochodzą te liczby

Udziały powierzchni policzyliśmy sami: pobraliśmy granice 11 688 form ochrony z usługi Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, a następnie przecięliśmy je z granicą gminy z Państwowego Rejestru Granic. Liczy się wyłącznie część leżąca wewnątrz granicy, więc park sąsiedniej gminy nie powiększa tutejszego wyniku. Formy nakładają się na siebie, dlatego udział łączny liczymy jako sumę mnogościową, a nie jako sumę udziałów.

Stan danych u nas: 10 września 2026. Najnowsza forma w naszej kopii rejestru pochodzi z 25 sierpnia 2026. Warstwy obszarowe GDOŚ udostępnia bez daty aktualizacji, więc innej daty źródła usługa nie podaje.

- Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, usługa pobierania WFS
- GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin
- Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, wykaz miejscowości wraz z ich punktami

## Najczęściej zadawane pytania

### Czy w gminie Chełmża są obszary chronione?

Tak. Formy ochrony przyrody obejmują 3,6% powierzchni gminy, a najsilniejsza z nich to Obszar Chronionego Krajobrazu „Torfowiskowo-Jeziorno-Leśny Zgniłka-Wieczno-Wronie”. O konkretnym adresie rozstrzyga jego położenie względem granicy formy.

### Jakie zakazy obowiązują w parku krajobrazowym i na obszarze chronionego krajobrazu?

Te, które wybrał akt powołujący daną formę. Ustawa podaje katalog (art. 17 ust. 1 dla parku krajobrazowego, art. 24 ust. 1 dla obszaru chronionego krajobrazu) i mówi, że zakazy „mogą być wprowadzone”. Najczęściej spotykany przy zabudowie to zakaz stawiania nowych obiektów budowlanych w pasie 100 metrów od brzegu rzeki, jeziora albo innego naturalnego zbiornika. Pełną listę dla konkretnej formy znajdziesz w jej karcie w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody.

### Gdzie sprawdzić, czy konkretna działka leży w formie ochrony przyrody?

W Geoserwisie GDOŚ, który rysuje wszystkie formy na jednej mapie, oraz na Geoportalu krajowym, gdzie ta sama warstwa leży na działkach ewidencyjnych, więc widać przebieg granicy względem parceli. Zakazy obowiązujące w danej formie są w jej akcie powołującym, dostępnym z karty formy w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody.

## Powiązane strony

- [Plan miejscowy - gmina Chełmża](https://mscanner.pl/mpzp/chelmza-041502) — Ile terenu obejmują plany miejscowe i co z tego wynika dla działki.
- [Warunki zabudowy - gmina Chełmża](https://mscanner.pl/warunki-zabudowy/chelmza-041502) — Ile decyzji gmina wydaje i czy rozpatrzy dziś kolejny wniosek.
- [Ceny transakcyjne w gminie Chełmża](https://mscanner.pl/ceny-transakcyjne-mieszkan/chelmza-041502) — Kwoty z aktów notarialnych dla tej samej jednostki.
- [Ochrona przyrody - powiat toruński](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/powiat/torunski) — Formy ochrony w gminach powiatu toruńskiego.
- [Ochrona przyrody - województwo kujawsko-pomorskie](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/wojewodztwo/kujawsko-pomorskie) — Które gminy województwa kujawsko-pomorskiego leżą w formach ochrony przyrody.
- [Ochrona przyrody w Polsce](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody) — Formy ochrony przyrody gmina po gminie.

## Zobacz to w raporcie mScanner o nieruchomości

Formy ochrony przyrody i 32 inne warstwy danych dla konkretnego adresu - hałas, pozwolenia na budowę, ryzyko powodziowe, dojazdy, uciążliwości. Darmowy podgląd pokazuje, które informacje mamy o Twoim adresie. Formy ochrony przyrody obejmują **3,6%** powierzchni gminy, a ich granice biegną po siedliskach i dolinach, nie po granicach działek. Obszar Chronionego Krajobrazu „Torfowiskowo-Jeziorno-Leśny Zgniłka-Wieczno-Wronie” kończy się gdzieś w terenie i dwa sąsiednie adresy potrafią stać po dwóch stronach tej granicy.

[Zobacz to w raporcie mScanner o nieruchomości](https://mscanner.pl/app/register?redirect=%2Fproperties%2Fnew)