--- title: "Ochrona przyrody Brańszczyk - formy ochrony na 86% powierzchni" description: "Formy ochrony przyrody: Gmina Brańszczyk, powiat wyszkowski. Obejmują 86% powierzchni (142,3 km²), najsilniejsza to Nadbużański Park Krajobrazowy im. Wojciecha Bogumiła Jastrzębowskiego. Co każda z nich oznacza dla budowy i które miejscowości leżą w ich granicach." url: "https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/branszczyk" lang: "pl" updated: "2026-09-10" source: "mScanner" --- # Ochrona przyrody Brańszczyk > mScanner › Ochrona przyrody › mazowieckie › Brańszczyk Rejestr form ochrony przyrody mówi, gdzie państwo ograniczyło korzystanie z terenu i jak mocno. W gminie Brańszczyk formy ochrony obejmują 86% powierzchni, a każda z nich rządzi się innymi zakazami. ## W skrócie - Formy ochrony przyrody obejmują **86%** powierzchni gminy (**142,3 km²**). - Najsilniejsza z nich: **Nadbużański Park Krajobrazowy im. Wojciecha Bogumiła Jastrzębowskiego**. - Pomniki przyrody: **17**. - Liczby opisują całą jednostkę. O pojedynczej działce rozstrzyga jej położenie względem granicy formy. ## Czy w gminie Brańszczyk są obszary chronione Formy ochrony przyrody wylicza art. 6 ustawy o ochronie przyrody: park narodowy, rezerwat, park krajobrazowy, obszar chronionego krajobrazu, obszar Natura 2000, pomnik przyrody, użytek ekologiczny, stanowisko dokumentacyjne i zespół przyrodniczo-krajobrazowy. Wszystkie trafiają do jednego rejestru prowadzonego przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska i stamtąd pochodzą liczby na tej stronie. Formy ochrony przyrody obejmują 86% powierzchni gminy, czyli 142,3 km². Najsilniejsza z nich to Nadbużański Park Krajobrazowy im. Wojciecha Bogumiła Jastrzębowskiego, a zakazy, które tam obowiązują, wybrał akt powołujący tę formę. Rejestr obejmuje formy już ustanowione, więc nie widać w nim tego, co dopiero przechodzi procedurę: zmiany granic obszarów Natura 2000 są w usłudze GDOŚ wydzielone jako konsultowane, a nowy użytek ekologiczny trafia do rejestru dopiero po uchwale rady gminy. Nie ma w nim też samych zakazów. Dla wszystkiego poza parkiem narodowym i rezerwatem wybiera je akt powołujący daną formę i ten akt trzeba przeczytać osobno. ## Które formy ochrony tu sięgają Rejestr wymienia tu 39 form ochrony: 1 park krajobrazowy, 2 ptasie obszary Natura 2000, 1 siedliskowy obszar Natura 2000, 35 użytków ekologicznych. - Nadbużański Park Krajobrazowy im. Wojciecha Bogumiła Jastrzębowskiego - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Obszar Natura 2000 (ptasi) „Puszcza Biała” (PLB140007) - 59% powierzchni gminy - Obszar Natura 2000 (ptasi) „Dolina Dolnego Bugu” (PLB140001) - 27% powierzchni gminy - Obszar Natura 2000 (siedliskowy) „Ostoja Nadbużańska” (PLH140011) - 19% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 248” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 258” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 252” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 254” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 261” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 270” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 268” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 580” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 263” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 577” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 271” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 264” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 246” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 257” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 255” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 578” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 259” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 247” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 576” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 581” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 269” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 256” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 242” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 250” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 251” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 272” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 260” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 244” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 243” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 253” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 245” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 249” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 579” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 241” - poniżej 0,1% powierzchni gminy - Użytek Ekologiczny „użytek 262” - poniżej 0,1% powierzchni gminy ## Co ochrona przyrody oznacza dla budowy W parku krajobrazowym i na obszarze chronionego krajobrazu zakazy nie wynikają wprost z ustawy. Art. 17 ust. 1 i art. 24 ust. 1 podają katalog i mówią, że zakazy „mogą być wprowadzone”: obowiązują te, które wybrał akt powołujący daną formę. Przy zabudowie najczęściej chodzi o zakaz stawiania nowych obiektów budowlanych w pasie 100 metrów od brzegu rzeki, jeziora albo innego naturalnego zbiornika wodnego. Obszar Natura 2000 nie zakazuje budowania. Art. 33 zabrania działań, które mogłyby znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru, a przedsięwzięcie, które mogłoby tak oddziaływać, przechodzi ocenę oddziaływania na obszar Natura 2000. Rozstrzyga wpływ na siedliska i gatunki, dla których obszar wyznaczono, więc dom jednorodzinny i ferma to dwie zupełnie różne sprawy. Użytek ekologiczny, zespół przyrodniczo-krajobrazowy, stanowisko dokumentacyjne i pomnik przyrody chronią pojedynczy obiekt albo niewielki teren. Katalog z art. 45 ust. 1 nie wymienia zakazu budowy, wymienia za to zakaz niszczenia i przekształcania samego obiektu oraz zakaz zmiany sposobu użytkowania ziemi, i na działce z taką formą to zwykle one decydują o inwestycji. Niezależnie od formy: projekt decyzji o warunkach zabudowy dla terenu objętego ochroną przyrody uzgadnia regionalny dyrektor ochrony środowiska, na co ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym daje mu 21 dni (art. 53 ust. 4 pkt 8). Teren parku narodowego i jego otuliny uzgadnia dyrektor parku. ## Miejscowości gminy a granice form ochrony Policzyliśmy to dla każdej miejscowości osobno: punkt, który rejestr TERYT wyznacza dla miejscowości, przecięliśmy z granicami form ochrony. Tam, gdzie granica biegnie bliżej niż 500 metrów od tego punktu, przechodzi ona przez samą miejscowość i o pojedynczym adresie rozstrzyga jego położenie, więc takie miejscowości wymieniamy osobno. Obszar Natura 2000 (ptasi) „Puszcza Biała” obejmuje tu: Białebłoto-Kobyla, Białebłoto-Kurza, Białebłoto-Stara Wieś, Budykierz, Dalekie-Tartak, Dudowizna, Knurowiec, Nowa Wieś, Poręba Średnia, Poręba-Kocęby, Ślepioty. Obszar Natura 2000 (ptasi) „Dolina Dolnego Bugu” obejmuje tu miejscowość Nowe Budy. Granica formy ochrony biegnie bliżej niż 500 metrów od środka tych miejscowości: Brańszczyk, Niemiry, Nowy Brańszczyk, Ojcowizna, Przyjmy, Stare Budy, Tuchlin, Turzyn, Udrzyn, Udrzynek. Po której stronie tej granicy stoi konkretna działka, rozstrzyga jej położenie. Poza granicami wszystkich form ochrony leży Trzcianka. ## Pomniki przyrody Rejestr notuje w gminie Brańszczyk 17 pomników przyrody. Każdy z nich to osobny wpis z własnym aktem powołującym i własną lokalizacją. Najczęściej chronione gatunki: Dąb szypułkowy (12), Modrzew polski (2), Wiąz szypułkowy (2). Najnowszy tutejszy pomnik przyrody ustanowiono 17 grudnia 2021. Pomnik ustanawia uchwała rady gminy, więc lista jest otwarta i bywa uzupełniana. ## Sąsiednie gminy powiatu wyszkowskiego W tym samym powiecie formy ochrony przyrody obejmują: Rząśnik 79%, Długosiodło 75%, Wyszków 39%, Somianka 30%, Zabrodzie 13%. Granica gminy nie jest granicą parku ani obszaru siedliskowego. Ta sama forma ciągnie się przez kilka gmin naraz, więc sąsiednie strony warto przejrzeć razem z tą. ## Jak to wygląda na tle kraju Wśród 2199 gmin, w których rejestr notuje jakąkolwiek formę ochrony przyrody, gmina Brańszczyk zajmuje 309. miejsce pod względem udziału chronionej powierzchni. W województwie mazowieckim jest to 32. miejsce spośród 270. W województwie mazowieckim formy ochrony sięgają 270 z 314 gmin, a mediana udziału wynosi tam 36%. W skali kraju obejmują 2199 gmin, mediana udziału to 33%, a ponad połowę swojej powierzchni ma chronioną 761 gmin. ## Jak sprawdzić konkretny adres w gminie Brańszczyk Liczba na tej stronie opisuje całą jednostkę. O pojedynczym adresie rozstrzyga jego położenie względem granicy formy, a granicę rysowano po siedliskach, dolinach i kompleksach leśnych, więc sprawdza się to punktowo. - Geoserwis GDOŚ - urzędowa mapa wszystkich form ochrony przyrody, warstwa po warstwie - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody - karta każdej formy razem z aktem powołującym, a w nim lista zakazów, które tam faktycznie obowiązują - Raport mScanner - formy ochrony przyrody dla wpisanego adresu razem z pozostałymi warstwami; podgląd bezpłatny - Geoportal krajowy - ta sama warstwa razem z działkami ewidencyjnymi, więc widać, gdzie granica przecina parcelę - Wypis z planu miejscowego - jeśli teren ma plan, granica formy ochrony bywa w nim wprost narysowana - Regionalna dyrekcja ochrony środowiska - uzgadnia projekt decyzji o warunkach zabudowy na terenie chronionym, więc to tam trafia wniosek gminy ## Gdzie zobaczyć to dla konkretnego adresu Ta strona opisuje cały obszar. Formy ochrony przyrody dla pojedynczego adresu - razem z 32 innymi warstwami danych - pokazuje **raport o nieruchomości mScanner**: hałas, plan ogólny i miejscowy, pozwolenia na budowę w sąsiedztwie, ryzyko powodziowe, uciążliwości, dojazdy i realne ceny transakcyjne z aktów notarialnych. **Podgląd raportu jest darmowy** dla każdego adresu w gminie Brańszczyk - zobaczysz, co dla niego mamy, zanim cokolwiek zapłacisz. Pełny raport kosztuje od 29,99 zł za adres, taniej w pakiecie 2 lub 5 raportów. ## Skąd pochodzą te liczby Udziały powierzchni policzyliśmy sami: pobraliśmy granice 11 688 form ochrony z usługi Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska, a następnie przecięliśmy je z granicą gminy z Państwowego Rejestru Granic. Liczy się wyłącznie część leżąca wewnątrz granicy, więc park sąsiedniej gminy nie powiększa tutejszego wyniku. Formy nakładają się na siebie, dlatego udział łączny liczymy jako sumę mnogościową, a nie jako sumę udziałów. Stan danych u nas: 10 września 2026. Najnowsza forma w naszej kopii rejestru pochodzi z 25 sierpnia 2026. Warstwy obszarowe GDOŚ udostępnia bez daty aktualizacji, więc innej daty źródła usługa nie podaje. - Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska - Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody, usługa pobierania WFS - GUGiK - Państwowy Rejestr Granic, granice gmin - Główny Urząd Statystyczny - rejestr TERYT, wykaz miejscowości wraz z ich punktami ## Najczęściej zadawane pytania ### Czy w gminie Brańszczyk są obszary chronione? Tak. Formy ochrony przyrody obejmują 86% powierzchni gminy, a najsilniejsza z nich to Nadbużański Park Krajobrazowy im. Wojciecha Bogumiła Jastrzębowskiego. O konkretnym adresie rozstrzyga jego położenie względem granicy formy. ### Czy na obszarze Natura 2000 można budować dom? Sam obszar Natura 2000 nie zakazuje budowy. Zabronione są działania, które mogłyby znacząco negatywnie oddziaływać na cele ochrony obszaru, a zamierzenie, które mogłoby tak oddziaływać, przechodzi ocenę oddziaływania. Dla domu jednorodzinnego kończy się to zwykle uzgodnieniem z regionalną dyrekcją ochrony środowiska przy decyzji o warunkach zabudowy; przy przedsięwzięciu o innej skali ocena bywa pełna. ### Jakie zakazy obowiązują w parku krajobrazowym i na obszarze chronionego krajobrazu? Te, które wybrał akt powołujący daną formę. Ustawa podaje katalog (art. 17 ust. 1 dla parku krajobrazowego, art. 24 ust. 1 dla obszaru chronionego krajobrazu) i mówi, że zakazy „mogą być wprowadzone”. Najczęściej spotykany przy zabudowie to zakaz stawiania nowych obiektów budowlanych w pasie 100 metrów od brzegu rzeki, jeziora albo innego naturalnego zbiornika. Pełną listę dla konkretnej formy znajdziesz w jej karcie w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody. ### Gdzie sprawdzić, czy konkretna działka leży w formie ochrony przyrody? W Geoserwisie GDOŚ, który rysuje wszystkie formy na jednej mapie, oraz na Geoportalu krajowym, gdzie ta sama warstwa leży na działkach ewidencyjnych, więc widać przebieg granicy względem parceli. Zakazy obowiązujące w danej formie są w jej akcie powołującym, dostępnym z karty formy w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody. ## Powiązane strony - [Plan miejscowy - gmina Brańszczyk](https://mscanner.pl/mpzp/branszczyk) — Ile terenu obejmują plany miejscowe i co z tego wynika dla działki. - [Warunki zabudowy - gmina Brańszczyk](https://mscanner.pl/warunki-zabudowy/branszczyk) — Ile decyzji gmina wydaje i czy rozpatrzy dziś kolejny wniosek. - [Tereny zalewowe - gmina Brańszczyk](https://mscanner.pl/tereny-zalewowe/branszczyk) — Druga warstwa, która ogranicza zabudowę na tym samym terenie. - [Ochrona przyrody - powiat wyszkowski](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/powiat/wyszkowski) — Formy ochrony w gminach powiatu wyszkowskiego. - [Ochrona przyrody - województwo mazowieckie](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody/wojewodztwo/mazowieckie) — Które gminy województwa mazowieckiego leżą w formach ochrony przyrody. - [Ochrona przyrody w Polsce](https://mscanner.pl/ochrona-przyrody) — Formy ochrony przyrody gmina po gminie. ## Zobacz to w raporcie mScanner o nieruchomości Formy ochrony przyrody i 32 inne warstwy danych dla konkretnego adresu - hałas, pozwolenia na budowę, ryzyko powodziowe, dojazdy, uciążliwości. Darmowy podgląd pokazuje, które informacje mamy o Twoim adresie. Formy ochrony przyrody obejmują **86%** powierzchni gminy, a ich granice biegną po siedliskach i dolinach, nie po granicach działek. Nadbużański Park Krajobrazowy im. Wojciecha Bogumiła Jastrzębowskiego kończy się gdzieś w terenie i dwa sąsiednie adresy potrafią stać po dwóch stronach tej granicy. [Zobacz to w raporcie mScanner o nieruchomości](https://mscanner.pl/app/register?redirect=%2Fproperties%2Fnew)